Familieman gaat strijd aan met La Gillardine

De net aangetreden, eerste vrouwelijke, premier Gillard van Australië kampt met een imagoprobleem.

Vraag is of ze de komende verkiezingen overleeft.

Sharon McCauley gebruikt in bijna elke zin het woord bloody, zeker als het over politiek gaat. Zij en haar man, beiden gepensioneerd, eten een steak in hun RSL Club in Rooty Hill, een westelijke voorstad van Sydney. De gokkasten zijn zoals altijd bezet, tientallen buurtbewoners zitten klaar voor de bingo. Maar in de club voor legerveteranen is niet alles als normaal. Op de eerste verdieping staat premier Julia Gillard van de Labor Partij een zaal vol ‘gewone Australiërs’ te woord, in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van aanstaande zaterdag.

„De manier waarop ze op die stoel zit, vind ik al niks”, zegt McCauley. De zaal mocht ze niet in, dus kijkt ze op een scherm. Op 24 juni, toen Gillard via een coup binnen de Labor Partij de plaats innam van de in 2007 aangetreden Kevin Rudd, zat McCauley de hele avond voor de tv. Net een soap, „beter dan Days of our Lives”. „De manier waarop ze het mes in de rug van die arme gozer stak en hem eruit gooide. Het was verdorie moord!”

De pijlsnelle afzetting van Rudd, die Labor had moeten redden, dreigt de partij juist de verkiezingsoverwinning te kosten. Rudd stond er slecht voor in de peilingen: zijn belofte voor handel in emissierechten van broeikasgassen was niet ingelost en door zijn plan voor een mijnbouwbelasting werd hij keihard aangevallen door de machtige Australische mijnbouwindustrie. Reden voor Gillard en andere Labor-bazen om hem eruit te gooien. Met Gillard als nieuwe leider was er genoeg vertrouwen om onmiddellijk verkiezingen uit te schrijven.

Maar het plotselinge aftreden van de eens zo populaire Rudd heeft Australië in shock achtergelaten. Nog nooit heeft een premier op zo’n manier moeten vertrekken. Televisiezenders herhalen de beelden van zijn tranen. Ook de huisvrouw die in Rooty Hill als eerste naar de microfoon loopt, vraagt naar de dramatische aftocht van de oud-premier. „Het ging in tegen de wezenlijk Australische gedachte dat je mensen een eerlijke kans moet geven”, zegt hoogleraar Rodney Smith van The University of Sydney. „Ook mensen die het bij een verkiezing prima hadden gevonden om hem weg te stemmen, hebben nu het gevoel dat hij niet eerlijk is behandeld.”

Het is een van de belangrijkste redenen dat de peilingen voor zaterdag een nek-aan-nekrace laten zien tussen Labor en een coalitie van de Liberale Partij en de Nationale Partij.

In thuisstaat Queensland van Kevin Rudd en in de voorsteden van Sydney dreigt de coalitie genoeg zetels van Labor af te pakken om een meerderheid te halen.

En dat terwijl Australië, zoals Gillard in elke toespraak herhaalt, onder Labor als een van de weinige westerse landen zonder recessie de financiële crisis heeft doorstaan. Als Gillard de verkiezingen verliest zou het de eerste keer zijn sinds 1931 dat een zittende regering na één termijn moet vertrekken.

De politieke moord op Rudd overschaduwt de doorbraak die het voor mannenbolwerk Australië was om voor het eerst een vrouwelijke premier te hebben. Voor moderne Australische vrouwen is de 48-jarige Gillard een rolmodel. Ze woont ongetrouwd samen met haar vriend, een voormalige kapper die om half zes ’s ochtends haar rode coupe in model föhnt. Ze is atheïst. En ze bleef bewust kinderloos om haar carrière ruim baan te geven.

Dat alles juichen niet alle Australiërs toe. Conservatieven gruwelen bij het idee dat de ‘First Bloke’ straks ongetrouwd bij haar intrekt in The Lodge, het Australische equivalent van het Witte Huis. Haar politieke tegenstanders blijven suggereren dat ze zich niet kan inleven in families omdat ze ‘opzettelijk onvruchtbaar’ is, zoals een senator van de Liberale Partij het eens omschreef. Een bewering die Gillard probeert te ontzenuwen door elke baby binnen haar gezichtsveld te knuffelen.

Gillard neemt het op tegen het prototype van de Australische man: leider Tony Abbott van de Liberale Partij. Een vader van drie dochters, bokskampioen op de universiteit, lid van de vrijwillige brandweer en de reddingsbrigade die het liefst wordt gefotografeerd in zijn zwembroek. „Energiek, atletisch, helemaal fit”, zwijmelt Sharon McCauley als Abbott het podium in Rooty Hill betreedt. Anders dan Gillard gaat hij niet in een hoge stoel op het podium zitten, maar staat hij op gelijke hoogte met zijn publiek. „Een echte familieman. En hij heeft verstand van vrouwen, met al die vrouwen om hem heen. Zelfs zijn hond is een wijfje.”

Niet iedereen is het daarmee eens. „Hij is mij te kerkerig”, zegt Jenny Ellen, een 54-jarige huisvrouw uit de Blue Mountains, een uur rijden van Rooty Hill. „Hij wil dat wij vrouwen thuisblijven en kinderen baren. Gillard leeft in de échte wereld.”

Want ‘gekke monnik Tony’, zoals hij wordt genoemd, is streng katholiek en wilde ooit zelfs priester worden. En dat is geen voordeel in het overwegend seculiere Australië, volgens Rodney Smith van The University of Sydney. „Net zoals Gillard een paar ruwe randjes heeft, kan dit iets zijn dat Australiërs lichtelijk ongemakkelijk maakt.”

Abbott maakt dankbaar gebruik van het Rudd-effect om zijn tegenstrever als onbetrouwbaar af te schilderen. „Wat is het toch fijn om een partij te leiden waar ik de vicevoorzitter kan vertrouwen en mijn voorganger een vriend is”, zei hij in een toespraak. Dat Rudd inmiddels op een laag pitje campagne voert voor La Gillardine, zoals de premier sinds de snelle executie van Rudd wordt genoemd, helpt haar nauwelijks.

Volgens analist Smith zal de zweem van verraad die om Julia Gillard heen hangt,verdwijnen als Labor komende zaterdag wint. Een verkiezingsoverwinning zal haar de legitimiteit geven die ze nu mist. Maar als ze verliest, komt de politieke carrière van Australiës eerste vrouwelijke premier hoogstwaarschijnlijk vroegtijdig ten einde.