Christelijke waarden

Sterven in elkaars armen. Zo noemden twee politicologen in de jaren 70 de fusiepogingen van de Katholieke Volkspartij (KVP), de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) en de Christelijk-Historische Unie (CHU). De uitspraak was begrijpelijk; in korte tijd was Nederland geseculariseerd en ontzuild. Van huis uit christelijke kiezers gaven hun stem steeds vaker aan het liberalisme of de sociaal-democratie. Bovendien leek een fusie weinig kans te hebben. De confessionele partijleiders waren huiverig om de ontegenzeggelijke cultuurverschillen tussen rooms-katholieken (Bourgondisch), gereformeerden (calvinistisch) en Nederlands-hervormden (steil) te overbruggen.

Maar er was één figuur die wel veel zag in het samengaan van de drie christen-democratische partijen: KVP’er Piet Steenkamp, voormalig directeur van een bacon- en conservenfabriek en hoogleraar sociaal recht. Hij keek niet zozeer naar de verschillen, maar benadrukte de grote overeenkomst tussen de drie partijen: een ideologie van naastenliefde, solidariteit en verantwoordelijkheid. Op basis van die kernwaarden schreef Steenkamp een programma, dat hij vervolgens toelichtte op kleine afdelingsvergaderingen . „Ik bleef met mijn Tien Geboden komen: jongens daar komt Mozes weer aangesjouwd”, zei Steenkamp later .

Hij moet iets goed hebben gedaan. Toen de Haagse fractievoorzitters er weer eens niet uitkwamen, was voor een groep lokale confessionele politici de maat vol. Ze startten het manifest Wij horen bij elkaar. Binnen de kortste keren werden tienduizenden handtekeningen opgehaald – een duidelijk signaal van de achterban. De partijleiders begrepen nu ook dat een fusie onontkoombaar was. Bij de verkiezingen van 1977 kwamen de drie partijen als Christen-Democratisch Appèl (CDA) met een gezamenlijke kandidatenlijst. Lijsttrekker was een protégé van Steenkamp: Dries van Agt. Hij zou als premier van een centrum-rechts kabinet de PvdA van Joop den Uyl te kijk zetten.

Diezelfde Dries van Agt sprak zich eergisteren in krachtige bewoordingen uit tegen de formatiebesprekingen van zijn CDA met de PVV. Volgens de oud-premier huldigt Geert Wilders standpunten die diametraal ingaan tegen de christelijke waarden. Ook onder lokale CDA-leden is veel weerstand, zo blijkt uit de handtekeningenactie om het rechtse kabinet tegen te houden. De door Steenkamp vurig bevochten christen-democratische eenheid wankelt.

Jaap Cohen