Toen was scheiden nog ongewoon

Scheidingsmakelaars wikkelen de financiën af voor mensen die uit elkaar gaan.

Uit nieuwe cijfers blijkt dat het aantal scheidingen in 2010 fors gedaald is. Hoe kan dat?

Dirk Venestra (52) kan het iedereen aanraden: een scheidingsmakelaar. Alles wordt voor je geregeld, van belastingpapieren tot echtscheidingsconvenant. Na drie gesprekken met de bemiddelaar, twee maanden tijd en 2.500 euro waren hij en zijn ex-vrouw klaar. Een einde aan 27 jaar huwelijk. „We hadden afgesproken om er geen vechtscheiding van te maken. Nu is alles geregeld en kunnen we verder.”

Scheiden is een markt en die wordt rijkelijk bediend. Even googlen, zoals Venestra en zijn vrouw in april deden, levert tal van adviseurs op. Easy Echtscheiding, het Scheidingscentrum, de Scheidingsmakelaar. Voor 1.500 tot 3.500 euro wikkelen zij de financiën af voor mensen die uit elkaar gaan. Advocatenkosten – nodig voor een echtscheidingsaanvraag bij de rechtbank – zijn erbij inbegrepen. Bij Scheiden.nl (een advocatenkantoor) kun je zelfs via internet scheiden, zonder überhaupt een adviseur te spreken, voor 675 euro. Er is gratis een convenant en ouderschapsplan te downloaden. Dit is, waarschuwt de site, alleen voor partners die het onderling al helemaal eens zijn.

Scheidingsplanner Arnoud Oostveen heeft in Barendrecht 60 procent van de markt voor echtscheidingen in handen. Ga kijken in de wijk Carnisselande, zegt hij, want daar zie je in één oogopslag de gevolgen van echtscheiding. Maar ook van de vastgelopen huizenmarkt. Stonden huizen in 2008 gemiddeld tweeënhalve maand te koop, dit jaar is dat gemiddeld bijna acht maanden.

Carnisselande is een vinexwijk die in dertien jaar uit de grond is gestampt. In deze wijk werd de droom van duizenden stellen de afgelopen tien jaar werkelijkheid: een solide koophuisje met tuin, kindvriendelijke buurt, parkeerplek voor de deur. In een enkel raam hangt een blauw of roze lint: ‘een zoon!’, ‘een dochter!’ Er is een IKEA om de hoek en Rotterdam is vlakbij. Veilig wonen tussen de forenzende tweeverdieners.

Maar in de Avenue Carnisse staan 37 woningen te koop. En al lang: de meeste ‘zes maanden plus’ – een eufemisme van makelaars voor soms wel een paar jaar.

Want die droom viel voor velen tegen, zegt Arnoud Oostveen. „Er is het perfecte huis, het gezinnetje, een auto voor de deur. En de banken werkten er tot een paar jaar geleden aan mee. Een hypotheek gebaseerd op twee inkomens – geen punt. Extra hypotheek voor die prachtige keuken, die luxe badkamer? Het kon niet op. Maar om dat te betalen moet je allebei hard werken. Je ziet elkaar weinig, praat alleen nog over de kinderen”, zegt Oostveen.

Scheidingsmakelaar Geertje Roos ziet hetzelfde in Friesland. Zij is vorig jaar ‘voor zichzelf begonnen’ als adviseur en had honderd stellen als klant die scheidden. „Mensen zijn minder bereid in elkaar te investeren dan vroeger. Dan loopt het stuk. Ik kan alleen zeggen: zorg dat je goede afspraken maakt en dat je geen vechtscheiding krijgt, want dat is traumatisch voor iedereen.” Alle scheidingsadviseurs onderstrepen dat de hoogste prioriteit bij een scheiding moet zijn: goede afspraken over de kinderen. Op de tweede plek komen het huis, alimentatie, de inkomens.

De vastgelopen woningmarkt kan een echtscheiding nog zwaarder maken dan die vanzelf is. De echtscheidingsadviseurs onderscheiden twee groepen: mensen die al lang getrouwd zijn en 15 tot 25 jaar geleden kochten waardoor het huis meer waard is geworden. De één kan de ander dan uitkopen met een deel van de ‘overwaarde’. En mensen die nog geen tien jaar getrouwd zijn en iets kochten wat nu door de vastlopende woningmarkt evenveel of zelfs minder waard is. Zij kúnnen de vraagprijs niet laten zakken om het huis snel te verkopen, omdat hun schuld bij de bank dan nog groter wordt. Ate Atsma, scheidingsadviseur in de Zaanstreek: „Nog even bij elkaar blijven tot het huis wél verkoopt, is voor de meeste mensen niet op te brengen. Dat vergroot de spanningen.” Het beste, zegt hij, is tijdelijke alternatieven zoeken.

Welke? Op de camping wonen, zegt Arnoud Oostveen. De beheerder van camping de Oude Maas vlakbij Barendrecht bevestigt het desgevraagd: voor twintig euro per dag verblijven hier regelmatig vaders. Het huis wordt niet verkocht, maar de situatie thuis is onhoudbaar geworden. De andere populaire variant, zegt Ate Atsma, is tijdelijk de kinderen in het niet verkochte huis laten wonen en de ouders laten rouleren: de ene week papa thuis, de andere week mama.

Dát zou de verrassende echtscheidingscijfers van dit en vorig jaar weleens kunnen verklaren, zegt demograaf Jan Latten. Want anders dan in vorige crises zijn het afgelopen anderhalf jaar minder stellen gaan scheiden dan in voorgaande jaren. Negen procent minder zelfs (32.000 vorig jaar). Latten vermoedt dat sommigen de scheiding uitstellen omdat ze het huis niet verkocht krijgen.