In het Verre Oosten (1)

P1000996Sinds zaterdag reis ik door het Verre Oosten, van Chabarovsk naar Birobidzjan en daarna weer terug via Chabarovsk naar Vladivostok. Het is het andere eind van Rusland, maar  het landschap en vooral de bebouwing verschillen er niet veel van het westelijk deel. De meeste Russische steden lijken nu eenmaal op elkaar, vooral dankzij het communisme dat een voorkeur gaf aan eenvormigheid. De waren in de supermarkten zijn op dezelfde manier uitgestald, al is de keuze er veel geringer.

Het landschap is grotendeels een getrouwe, maar uitgerekte kopie van de Veluwe, al kent het Verre Oosten met zijn bergen en vele rivieren indrukwekkende uitzonderingen. Wel zijn de Russische auto’s er grotendeels verdwenen. Overal rijden Japanse en Koreaanse middenklassers met een stuur aan de rechterkant.

Chabarovsk ligt aan de schitterende rivier de Amoer en kijkt uit op China, dat veertig kilometer verderop ligt. Vanaf de kade zie je het Chinese berglandschap, dat een verlangen naar de mysterieuze overkant wekt.

P1010009

De stadsbestuurders van Chabarovsk lijken de zaken redelijk op orde te hebben. Het mooie centrum  en vooral de kade langs de Amoer zijn voorbeeldig opgeknapt. Maar ook de buitenwijken zijn goed onderhouden en dat is iets wat je in Rusland zelden ziet. Het is er kortom gezellig en vrij saai.

In de voorname Moeravjov-Amoerski-straat wemelt het van de Jugenstilgebouwen en bakstenen huizen uit de periode rond 1900. Het weer is in dit jaargetijde heerlijk, zeker vergeleken met het rokende Moskou. Er komen dan ook veel toeristen uit West-Rusland naar het gebied. En omgekeerd kunnen jongeren uit het Verre Oosten één keer per jaar voor maar 7000 roebel een treinkaartje naar Moskou kopen,  dankzij een subsidie van de overheid, die hen daardoor in staat stelt de hoofdstad te leren kennen.

P1010012

De restaurants en cafés, die een voorkeur hebben voor een Beierse bier-atmosfeer,  zijn er net zo duur als in Moskou. Ook zijn hotels er schaars en is de zoals altijd vriendelijke en beleefde  bevolking er zichtbaar armer. P1010042

Doema-voorzitter Kozlov is de hele dag in het nieuws. Hij opent nieuwe scholen, bezoekt nieuwbouwprojecten en laat zich van zijn beste kant zien. In het achterland wemelt het van de illegale Chinese gastarbeiders, die voor 6000 roebel per maand het vuile werk doen. De OMON jaagt op hen. Maar tegelijkertijd heeft Rusland in zijn  Verre Oosten die gastarbeiders nodig, omdat er niemand anders is die dat werk op het platteland  wil doen. In de dorpen die we passeerden was vrijwel iedere Rus die we tegenkwamen dronken.

P1010039

We willen een reportage over die Chinese gastarbeiders maken, maar de autoriteiten weigeren mee te werken. Alles moet via Moskou, beweren ze. De hoge ambtenaar van de Migratiedienst, Andrej Bagratin, met wie we vanochtend spraken en met wie mijn assistente in Moskou een dag eerder nog welwillend telefonisch contact  had, zei zich niets van een gesprek met haar te kunnen herinneren. Het was dus uitgesloten dat hij aan buitenlandse journalisten informatie over de Chinese migranten kon geven. Wel zond hij ons naar de lokale afdeling van het ministerie van Buitenlandse Zaken, waar ze ons zouden helpen, omdat ze daar ook over alle migratiegegevens beschikten.

Daar aangekomen werden we geholpen door Joelia, een wat oudere, uiterst beleefde ambtenaar, die met haar baas in overleg ging. Na een half uur kwam ze terug. ,,We hebben met Andrej Bagratin gebeld en die zei dat hij niet voorbereid was op uw komst en daarom geen inlichtingen wilde geven. Ook moet ik u teleurstellen, want wij hebben geen enkele informatie over  Chinese migranten. Alleen de migratiedienst kan u daarbij helpen.”

Zij zond ons door naar de lokale regering. ,,Helaas is het hoofd van de afdeling migratie voor overleg naar Moskou, maar het plaatsvervangend hoofd, de heer Kalasjnikov kan u helpen”, zei ze. ,,Jammer is alleen dat hij tot aan de lunch in bespreking is. Maar we zullen hem vragen of hij u daarna belt.” De rest van de middag hebben we tevergeefs op de heer Kalasjnikov gewacht.

Het was een goed voorbeeld van hoe moeilijk journalisten het werk in Rusland steeds meer wordt gemaakt. Officiële informatie over heikele kwesties krijg je niet, op de televisie verschijnt vooral goed nieuws over de stralende toekomst, die de Russen te wachten staat. Een taxichauffeur zei ons over dat laatste : ,,We wachten in Rusland al meer dan negentig jaar op die stralende toekomst, maar ik heb er nog niet veel van gemerkt.”

P1010030