Hoe weet men hoe het vuurwerk knalt en kleurt?

Oud en Nieuw is nog ver weg, maar Stan van den Steenhoven uit Gouda vraagt zich af hoe de vuurwerkmaker weet hoe vuurwerk zal knallen en welke kleuren eruit komen.

Dat is grotendeels in handen van de chemicus, vertelt Ramon van Gennip, eigenaar van Zena Vuurwerk, marktleider consumentenvuurwerk in België . „Als vuurwerkafnemer zetten we op papier wat voor vorm een nieuw vuurwerkartikel moet hebben en hoe de effecten eruit moeten zien.” De chemicus gaat vervolgens aan de slag met metaalzouten om de plannen naar de realiteit te vertalen.

„Ik weeg af welke stoffen en hoeveelheden ik mag gebruiken. Metalen hebben elk hun natuurlijke eigenschappen, ze zenden licht uit op een bepaalde golflengte”, vertelt chemicus Tjark Bakker. Zo gebruik je barium voor groen, koper voor blauw, strontium voor rood en natrium voor oranje-geel, zo legt hij uit.

Dat voorbereidende werk doet de chemicus in Nederland. Vervolgens wordt het vuurwerk in China gefabriceerd. Bakker: „De inhoud van vuurwerk kun je vergelijken met knikkers. In een soort ronddraaiende cementmolen worden buskruit en de kleurbepalende metaalmengsels toegevoegd. Zo ontstaan de knikkers met verschillende laagjes die variëren in dikte. En die opbouw bepaalt de timing en kleurvolgorde.”

Bij grotere vuurwerkbommen en pijlen worden rijstkorrels gebruikt als brandbare tussenstof. Vuurwerk mag namelijk maar een kleine hoeveelheid buskruit bevatten. De rijstkorrels zorgen ook voor de timing.

Het vuurwerk wordt in China in grote hallen getest. Een deel wordt afgestoken om het effect te tonen. Een ander deel wordt uit elkaar gehaald om te zien of de gebruikte ingrediënten en hoeveelheden wel kloppen, vertelt Bakker. „Dat ging nog wel eens mis. Er werd te weinig rekening gehouden met de Nederlandse veiligheidseisen.”

Zo’n zestien maanden voordat het nieuwe vuurwerk wordt afgestoken, beginnen ze bij Zena Vuurwerk met de ontwikkeling ervan. De trend voor de komende jaarwisseling is in België compact vuurwerk met weinig karton en plastic. Nederlanders houden vooral van vuurwerk dat er in de verpakking imposant uitziet. Bakker verwacht dat vuurwerkbatterijen het goed gaan doen: „Die steek je aan en je bent een paar minuten zoet met al het moois dat uit verschillende pijpjes komt.” De prijs van vuurwerk zal volgens hem dit jaar zakken.

Vuurpijlen blijven Bakkers favoriet, omdat ze zo sierlijk zijn. „Door het berekenen en samenvoegen van elementen schilder ik, met de nachthemel als doek.”

Laura van der Wal