Voedseltekort is grootste probleem

De distributie van voedsel aan de slachtoffers van de overstromingen verloopt chaotisch, zowel in de kampen als aan de mensen die nog vastzitten.

Later, als hij groot is, wil Kaleem Ullah (10) ingenieur worden. Maar voorlopig staat zijn school tot aan het dak onder water. Zijn huis is meegesleurd door het snelstromende water. Zijn lesboeken en schriften zijn verdwenen in draaikolken, bruin van slib. De vier melkkoeien en twaalf geiten van zijn vader zijn verdronken. Nee, Kaleem heeft geen idee of hij weer naar school kan.

Kaleem, zijn vader en moeder, zijn vijf broers en zijn zus zitten in een kamp voor ontheemden, even buiten de stad Muzaffargarh in het hart van de Pakistaanse provincie Punjab. Veertien dagen geleden werden zij en hun dorpsgenoten in hun slaap opgeschrikt door de snel wassende Indus. Er raasde het onheilspellende geluid van een vloedgolf. Het geschreeuw van mensen in de verte. Tijd om iets in te pakken was er niet. De dorpelingen vertellen over achtergelaten vee, over achtergebleven sieraden en spaargeld. Ze hebben alleen het vege lijf gered. ,,Niemand heeft ons van tevoren gewaarschuwd voor het gevaar”, zegt een man.

Kaleem was bang. Hij moest huilen, zegt hij. Maar nu kan hij weer glimlachen. Trots laat hij het speldje met de Pakistaanse vlag op zijn borst zien, dat hij zaterdag heeft gekregen. Toen was het Onafhankelijkheidsdag. Maar ’s avonds, na het breken van het vasten, ging hij met een lege maag naar bed. Net als iedereen in het kamp. En ook vanochtend vroeg was er geen ontbijt. Misschien dat er vanavond wel een maaltijd is. Maar zeker is dat niet.

Afgelopen week dreigde de stad zelf onder te lopen. Dat gevaar is nu geweken. Zaterdag keerden de gevluchte inwoners terug naar hun huizen. Maar voor de honderdduizenden vluchtelingen in de overstroomde buitengebieden die huis en haard hebben verloren, zijn de ontberingen nog lang niet voorbij, ook niet nu het water zich begint terug te trekken.

Het slechtst zijn de mensen eraan toe die nog steeds vastzitten op afgelegen stroken, ingesloten door de watermassa. Het leger probeert hen vanuit de lucht te helpen. Maar ook zij die verblijven in een van de meer dan dertig kampen bij Muzaffargarh, hebben weinig reden tot vreugde.

„We hebben eenvoudigweg niet voldoende voedsel”, verzucht een van de medewerkers van de Pakistaanse hulporganisatie die het kamp heeft ingericht waar ook Kaleem en zijn familie verblijven.

Dat wil zeggen: er is misschien wel genoeg voedsel beschikbaar, vooral dankzij particuliere donaties, maar de distributie daarvan door de lokale autoriteiten deugt niet.

„Er is een totaal gebrek aan coördinatie van de hulpverlening”, zegt hij. Een andere hulpverlener vertelt dat er af en toe, op ongeregelde tijden, een vrachtwagen langskomt.

Vervolg Pakistan: pagina 5

Slecht waterbeheer draagt bij aan ramp

,,Er zit geen systeem in”, zegt hij. ,,Van wie we de hulp krijgen weten we niet” , zeggen ze.

Politiek activist A.B. Mujahid, geboren en getogen in Muzaffargarh, spreekt over een ,,politiek debacle”. Iedereen heeft het over een natuurlijke calamiteit, en dat is natuurlijk ook zo, zegt hij. Maar de ramp die het district Muzaffargarh heeft getroffen, is net zo goed het gevolg van opzettelijk mismanagement. Ze was te voorkomen, zegt hij.

Op het visitekaartje van Mujahid (57) staat dat hij districtssecretaris is van de Pakistaanse Volkspartij (PPP). Maar dat klopt niet meer. Toen president Zardari na de moord op zijn vrouw Benazir Bhutto de leiding over de PPP op zich nam, keerde Mujahid zich vol walging van de partij af. Nu beschrijft hij met ingehouden woede in zijn stem hoe de bevolking is opgeofferd aan feodale belangen.

Toen het peil van de Indus begin deze maand steeds verder steeg, hadden duizenden hectares land onder water gezet moet worden. Dat gebied was daarvoor bestemd. Maar de familie die het land in bezit heeft, met grote politieke invloed, verzette zich. Dus gebeurde het niet. En toen later op een andere plek de afwateringssluizen van een belangrijk irrigatiekanaal moesten worden opgezet, als ultieme poging om grootschalige overstromingen te voorkomen, bleken die niet te werken. Er was sinds het vertrek van de Britse kolonisators nooit onderhoud gepleegd. En dus braken de dijken.

Zo voltrok zich het voorspel van de watersnood, met mogelijk verstrekkende consequenties, vreest Mujahid. Hij is ook hoofdredacteur en uitgever van het Urdu-talige tijdschrift Jaloos. In dat blad heeft hij het afgelopen half jaar gewaarschuwd voor Talibalisering in het zuiden van Punjab. Door de overstromingen zijn huizen, bruggen, wegen en irrigatiekanalen vernield. Landbouw en economie lijden zware schade. ,,Als het water eenmaal weg is, zullen we de echte omvang van de echte crisis te zien krijgen”, zegt Mujahid. ,,Toenemde werkloosheid, armoede en ongeletterdheid vormen de perfecte voedingsbodem voor onvrede en onrust. Ik ben bang dat extremistische organisaties de komende tijd opnieuw gebruik gaan maken van de situatie om jongeren te rekruteren.”

In het uitgestrekt duinlandschap ten oosten van Muzaffargarh loopt de weg naar Dera Khan en verder naar Baluchistan. Overal lopen vluchtelingen, volgens de lokale correspondent van het dagblad Nawai-i-Waqt degenen die er het minst slechts voorstaan. ,,Ze weten hoe je auto’s met hulpgoederen het best kunt benaderen.” Na tien kilometer kunnen we niet verder, daar is het water te diep. Alleen een legertruck rijdt er doorheen, volgeladen met boten. ,,Als het leger er niet was geweest, hadden we hier niet gestaan”, zegt een oude vrouw.

Alle wegen van en naar Muzaffargarh zijn geblokkeerd, met uitzondering van de drukke verbindingsweg met de nabijgelegen miljoenenstad Multan. Daar zijn tientallen tankwagens geparkeerd die vanuit Karachi diesel hebben gebracht. De lokale raffinaderij bij Muzaffargarh is buiten werking gesteld. Nasir Ali (20) zegt dat hij hier al twee dagen stilstaat en dat hij niet weet wanneer hij terug kan naar Karachi. De route naar het zuiden volgt grotendeels de Indus en overal waar hij langs moet zijn overstromingen. Elke dag dat hij niet kan rijden krijgt hij geen loon. Dat is niet leuk, zegt hij. ,,Maar al die hulpeloze mensen die ik op de heenweg heb gezien waren er veel slechter aan toe.”