Kwart mensen heeft nepherinneringen

Jurassic Park Jurassic Park Year: 1993 - usa Joseph Mazzello, Ariana Richards Director: Steven Spielberg Photo12

Ruim 20 procent van de mensen (althans, van de psychologiestudenten) heeft levendige herinneringen aan gebeurtenissen die ze niet hebben meegemaakt of die nooit hebben plaatsgevonden (Psychological Science, 5 augustus online). Ze zien deze herinneringen even levendig voor zich als herinneringen aan gebeurtenissen die wel hebben plaatsgevonden, ze denken er even vaak aan terug en hebben er even intense gevoelens bij – alleen, ze zijn er later achtergekomen dat wat ze zich zo levendig herinneren toch niet kan kloppen.

Britse geheugenonderzoekers besloten het verschijnsel te inventariseren nadat proefpersonen in ander onderzoek hadden verteld dat ze zich konden herinneren hoe ze de kerstman door de schoorsteen naar beneden hadden zien klimmen, of dat ze zich herinnerden dat ze zelf een auto-ongeluk hadden gekregen terwijl dat in feite hun broer was overkomen. Inmiddels beseften ze wel dat die herinneringen niet waar konden zijn, maar daar werden die vreemd genoeg niet minder levendig van.

De Britten vroegen ruim 1.500 psychologiestudenten of die een dergelijke ervaring hadden. Bijna een kwart antwoordde bevestigend: deze studenten hadden heldere herinneringen aan iets wat gemiddeld op hun zevende gebeurd zou zijn; gemiddeld kwamen ze er op hun veertiende achter dat het niet klopte. In ruim de helft van de gevallen gebeurde dat toen iemand het hun vertelde; in de overige gevallen vonden ze het zelf toch onmogelijk (bijvoorbeeld een ontmoeting met een dinosaurus).

In onderzoek waarbij onderzoekers met opzet nepherinneringen bij mensen proberen aan te maken, lukt dat ook bij ongeveer een kwart van de proefpersonen. Mensen met nepherinneringen zijn trouwens in goed gezelschap: de beroemde ontwikkelingspsycholoog Jean Piaget zou zich nog levendig hebben kunnen herinneren dat een man hem probeerde te ontvoeren toen hij twee was. Op zijn vijftiende bekende zijn vroegere kindermeisje dat ze hem daarover had voorgelogen.