Een woedende beer

Soms schrijf ik citaten in een schrift in de hoop om ze later nog eens op een natuurlijke manier in een artikel te gebruiken, maar vaak komt dat er niet van. Dan doe ik het nu maar op een onnatuurlijke manier, hier zijn er een paar.

Het eerste geeft inzicht in het moderne Rusland. In het tijdschrift New in Chess schreef Vladimir Barsky over het clubkampioenschap van Rusland dat in april werd gehouden in Dagomys: „Eén team eindigde zijn bestaan doordat zijn sponsor achter de tralies kwam en een ander (het vrouwenteam van Spartak, kampioen van Rusland in 2009) doordat zijn eigenaar, de zakenman Sjabtai Kalmanovitsj, vermoord werd.”

Het volgende schokkende verhaal stond op het blog van de Canadese grootmeester Kevin Spraggett, in een artikel over de Oekraïense schaker Leonid Stein (1934-1973). Stein was een groot schaker en ook een pechvogel. In het interzonale toernooi van Stockholm 1962 plaatste hij zich niet voor het kandidatentoernooi, doordat er een regel was dat slechts drie spelers van hetzelfde land zich konden plaatsen. Natuurlijk hadden alleen spelers van de Sovjet-Unie last van die regel. Stein moest plaats maken voor iemand die in het interzonale toernooi slechter had gescoord dan hij.

In het interzonale toernooi van Amsterdam 1964 overkwam hem precies hetzelfde. In 1967 was die akelige regel afgeschaft, maar toen werd Stein bij het interzonale toernooi in Sousse na een play-off met Reshevsky en Hort uitgeschakeld op grond van een dubieus tiebreak systeem.

Hij gaf de moed niet op en zou in het interzonale toernooi in Petropolis in 1973 spelen, maar voordat hij daar heen kon gaan, overleed hij aan een hartaanval, 38 jaar oud.

Spraggett schreef: „Het verhaal dat mij verteld is (door redelijk betrouwbare bronnen) zegt dat het niet zozeer roken en drinken was dat tot Steins dood leidde, maar de verbluffende schoonheid van de achttienjarige dochter van Joeri Averbach-Nadya Averbach. Het verhaal gaat dat ze eens opbiechtte dat het haar geheime ambitie was om iedere Sovjetgrootmeester te verleiden... en dat ze daar in slaagde! Helaas, de arme Stein stierf aan een hartaanval in bed. De femme fatale: schaak en mat.”

Ondanks Spraggetts „redelijk betrouwbare bronnen” ben ik niet overtuigd van de waarheid van dit verhaal, omdat ik geloof dat Averbach geen dochter heeft die Nadya heet.

Tot mijn genoegen kwam ik laatst een oud citaat tegen dat ik vergeten was: „Wat Ligterink betreft, hij vecht liever met een woedende bruine beer dan tegen Ree te schaken; dat is al een paar jaar zo.” Het stond in het boek over het Hoogovenstoernooi van 1980. De eerlijkheid gebiedt me te melden dat we sindsdien gelijk op hebben gespeeld.

Ten slotte iets uit een interviewtje met een van de deelneemsters van het vrouwentoernooi in Oelan Bator, dat deze week eindigde met een overwinning van de jonge Chinese Hou Yifan. Aan de Chinese Sheng Yang werd gevraagd: „Waarom maak je tijdens de partij tekeningen op je hand? Verveel je je?”

Ze zei dat het was omdat ze zich wilde dwingen niet te snel te spelen. De klassieke methode daarvoor is op je handen zitten, maar tekenen is leuker.

Hier is een mooie aanvalspartij uit dat toernooi.

Batkhuag Munguntuul-Humpy Koneru, Grand Prix Oelan Bator

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 e6 6. h3 h6 7. g4 a6 8. Lg2 Le7 9. Le3 Pc6 10. f4 Pd7 11. Pf3 b5 12. De2 Lb7 13. 0-0-0 Da5 14. Kb1 b4 Mungutuul zei later dat ze blij was met deze zet. 15. Pd5

Er was geen keus, maar dat geeft niet, dit stukoffer is kansrijk. 15...exd5 16. exd5 b3 17. a3 Niet 17. cxb3 Pb4 18. a3 Pxd5 en zwart is uit de zorgen. 17...bxc2+ Na 17...Pb4 speelt wit natuurlijk niet hulpvaardig 18. axb4, maar 18. c4, waarna ze net als in de partij sterke aanval krijgt. 18. Dxc2 Pcb8 Hierna staan zwarts stukken elkaar in de weg. Beter was 18...Pa7 met de bedoeling om later met Pb5 een wit aanvalsstuk te elimineren. 19. Pd4 0-0 20. Pf5 Te8 21. Ld4 Lf8 22. Lc3 Dd8 23. g5 hxg5 24. Thg1 Zwart heeft het moeilijk. Na bijvoorbeeld 24...gxh4 zou wit meteen winnen met 25. Ph6+. 24...g6 25. Lf3 Pe5 Dit tegenoffer lost zwarts problemen niet op, maar 25...Lc8 26. Txg5 Pe5 27. Tdg1 of 25...Pf6 26. Txg5 Pbd7 27. Dg2 zou ook niet goed gaan voor zwart. 26. fxe5 dxe5 27. h4 Wit heeft haar stuk terug en nog steeds geweldige aanval. 27...Lc8 Na 27...gxh4 wint wit met de harde klap 28. Txg6+ fxg6 29. Dxg6+ 28. Txg5 Lxf5 29. Dxf5 Lg7 30. Dc2 Pd7 31. d6 Om met Ld5 nog een stuk in de aanval te brengen. 31...e4 Dit is niet goed, want het leidt tot ruil van een essentiële verdediger. Een goede verdediging was er niet meer. 32. Lxg7 Kxg7 33. Lxe4 Tc8 34. Dg2 Te6 35. h5 Pc5

Het kon niet uitblijven, punt g6 valt. 36. Lxg6 fxg6 37. Txg6+ Kh8 38. d7 Tb8 39. Dd2 Te7 40. Th6+ Kg8 41. Dd5+ Zwart gaf op.