De zoutloods wordt alvast volgestort

Vorst en sneeuw legden afgelopen winter weg- en railverkeer lam. Wissels vroren vast, strooizout raakte op. Maatregelen worden getroffen om herhaling te voorkomen.

Er hangt een zoutmist in de loods van Eurosalt in Moerdijk. Miljoenen kleine deeltjes zweven door het zonlicht. Eurosalt is Nederlands grootste importeur van uit mijnen gewonnen steenzout, dat in de winter wordt gebruikt om besneeuwde wegen te bestrooien. Vanaf een lopende band in de nok van het gebouw zijn zojuist honderden tonnen door een binnenschip afgeleverd zout naar beneden gevallen. Het fijnste stof hangt nog in de lucht. Eén keer diep door de neus inademen is genoeg om een verkoudheid te verhelpen.

Sven Heddes, hoofd binnendienst van Eurosalt, maakt een weids gebaar in de richting van de metershoge bergen zout. „De loods is nog lang niet vol. Er kan in totaal 55.000 ton in. Omdat het dak onder precies dezelfde hoek naar beneden loopt als een berg zout van nature afloopt, kunnen we het gebouw helemaal tot aan de nok vullen.”

De afgelopen winter was in deze loods op sommige dagen geen korrel zout te bekennen. Vanaf medio december tot eind maart sneeuwde het zo frequent dat de wegenzoutloodsen in Nederland in razend tempo leeg raakten. Rijkswaterstaat, dat verantwoordelijk is voor het berijdbaar houden van de snelwegen, reed toen 191.000 ton zout uit. Tijdens een normale winter is dat zo’n 70.000 ton. Veel gemeentes en provincies raakten door hun zout heen, zodat lokale wegen al snel niet meer bestrooid konden worden.

De voorbereidingen voor de komende winter zijn inmiddels een goed eind op streek. In oktober wil Eurosalt 185.000 ton zout op voorraad hebben. Dat is 20.000 ton meer dan vorig jaar. Er is een extra loods aangeschaft om het extra strooizout kwijt te kunnen. „Maar we zijn nu ook al aan het uitrijden naar onze klanten”, zegt Heddes. „Die zijn op hun qui-vive na vorig jaar.”

Ook Akzo, de andere grote Nederlandse leverancier van wegenzout, bereidt zich voor op de komende winter. Het zout van de chemiereus komt niet uit mijnen, maar wordt met water opgepompt uit de grond. Dit zogenoemde vacuümzout gaat voor 80 procent naar de chemische industrie. De rest is bestemd voor consumptie en besneeuwde wegen.

Een woordvoerder van Akzo laat weten dat de eigen opslag „nog lang niet vol” is. „We leveren nu eerst aan onze klanten. Pas als daar de loodsen gevuld zijn, gaan we zelf opslaan.”

In een gemiddeld jaar produceert Akzo 300.000 ton wegenzout, waarvan 100.000 ton in Nederland wordt verkocht. Hoeveel extra het de afgelopen winter heeft verkocht, wil de woordvoerder niet zeggen. „Dat is bedrijfsgevoelige informatie.” Wel benadrukt hij dat de fabrieken vanaf half december maanden achtereen op volle kracht hebben gedraaid. „We konden geen korrel méér maken.”

Een belangrijk deel van het probleem van onvoldoende of te laat bestrooide wegen lag afgelopen winter bij de overheden die verantwoordelijk zijn voor het wegonderhoud. Heddes van Eurosalt: „Bij gemeentes en provincies zijn de afgelopen jaren flink wat opslagplaatsen weggesaneerd. De overheid dacht dat ze het wel afkon met het op het laatste moment bestellen van zout bij leveranciers, maar dat gaat natuurlijk niet goed als het maanden achterelkaar sneeuwt. In onze contractbesprekingen van de afgelopen tijd hebben we daarom geprobeerd duidelijke afspraken te maken. Zo wordt er hopelijk met meer regelmaat besteld.” Tot op heden heeft Eurosalt al 50.000 ton zout aan klanten geleverd.

Rijkswaterstaat is volop bezig met de voorbereiding op de komende winter. Zo bekijkt hij of er voldoende zoutopslagloodsen zijn en of ze op de juiste plek zijn gesitueerd.

Het definitieve plan voor de campagne is nog niet vastgesteld, laat een woordvoerder weten. „Wel is het zo dat we nieuwe zoutcontracten hebben aanbesteed en dat daarin duidelijke afspraken over levering zijn gemaakt. Vroeger was het zo dat we een vaste afname hadden en extra kregen als we daarom vroegen. Tijdens de afgelopen winter bleek dat die manier van werken niet voldeed, omdat we op een gegeven moment krap kwamen te zitten in ons strooizout.”

Veel lagere overheden deden een beroep op de zoutvoorraad van Rijkswaterstaat, omdat ze zelf door hun wegenzout heen waren. Daarom werd in januari een aantal regionale zoutloketten geopend, vanwaaruit de zoutverdeling gecoördineerd werd. Rijkswaterstaat overweegt die loketten permanent te maken, zegt de woordvoerder. „Het is nog de vraag of wij daarvoor alleen de verantwoordelijkheid dragen, of dat we dat samen met provincies en gemeentes gaan doen.” Voor 1 oktober moet dat duidelijk zijn.

Over het uitrijden van het zout in de afgelopen winter is Rijkswaterstaat tevreden. „We waren er over het algemeen op tijd bij.”

Behalve toen het op 6 januari in de avondspits boven de ringweg rondom Amsterdam hard begon te sneeuwen. „Toen stond de weg al vol en waren onze schuivers en strooiwagens niet snel genoeg ter plekke. Tegen zo’n situatie is geen enkele voorbereiding bestand.”

De laatste files bij Amsterdam losten die nacht pas rond twee uur op.

De garantie dat zo’n situatie komende winter uitblijft, kan Rijkswaterstaat niet geven, alle planning ten spijt. De woordvoerder: „Als zoiets opnieuw gebeurt, zijn we waarschijnlijk weer te laat.”