Veel informatie, gratis ov - toch elke dag file

In de zomer worden veel wegwerkzaamheden uitgevoerd, want dan is er door de vakanties minder verkeer. Maar op de A12 bij Woerden blijkt dat files toch niet te voorkomen zijn.

Nederland is met vakantie, het is rustig op de wegen en er zijn geen spitsverwachtingen. Toch staat op de A12 elke dag file, ondanks de maatregelen om de verkeershinder te beperken. De oorzaak is de aanleg van een spitsstrook van achttien kilometer en groot onderhoud die Rijkswaterstaat (RWS) uitvoert.

„Tussen Woerden en knooppunt Gouwe loopt de vertraging door werkzaamheden op tot dertig minuten”, bevestigt Marco Backer van de verkeersinformatiedienst. Er zijn nauwelijks alternatieven. Dagelijks gaan 80.000 auto’s over deze weg, in de zomer zijn dat er 10.000 minder. Juist daarom wordt in deze periode intensiever aan de weg gewerkt. Volgens Backer nemen mensen de file voor lief: omrijden duurt immers nog langer.

RWS heeft berekend dat met 4.000 auto’s minder in de ochtendspits en 5.000 minder in de avondspits de doorstroming goed blijft. Het gebruikelijke verkeersaanbod op de A12 in de zomer op spitstijden is 17.500 auto’s. Met dagelijkse files is duidelijk dat de verkeersmaatregelen en de informatiecampagne onvoldoende effect hebben op dit traject. De hinder kan wel minder zijn, maar van goede doorstroming is geen sprake.

Een van de maatregelen die auto’s uit de spits moeten halen, is gratis openbaar vervoer in de periode waarin een rijstrook wordt afgesloten: 48.000 spitsrijders die deze weg regelmatig gebruiken, kregen in mei dit aanbod; 944 automobilisten gingen erop in en konden de afgelopen weken voor het eerst van die A12MinderHinderpas gebruik maken. Die is 4 weken geldig tot 16 augustus. Dat betekent dat nog geen 2 procent de dagelijkse file inruilt voor gratis openbaar vervoer tussen huis en werk.

Toch is RWS „relatief tevreden” met het resultaat. „Door de gestelde voorwaarden, zoals geen vakantie in deze periode, zijn ook mensen afgevallen”, zegt een woordvoerder. De maximale capaciteit bij de Nederlandse Spoorwegen is 1.500 passen. Daarvan is ruim 60 procent benut. De woordverder wijst erop dat meer maatregelen zijn genomen, waardoor het volgens haar aannemelijk is dat het verkeersaanbod met meer dan 944 auto’s is afgenomen. Harde cijfers ontbreken en zouden uit de evaluatie dit najaar moeten blijken.

„Stel dat er dan 2.000 auto’s uit de spits zijn”, schat Michiel Bliemer, universitair hoofddocent transportmodelkunde, „dan zijn er voor twee rijstroken in de spits nog een paar duizend te veel om een file te voorkomen.” Informatie geven om het tijdstip van vertrek en aankomst te beïnvloeden, is het enige dat RWS kan doen, zegt de wegverkeerexpert. Om de spitsstrook zo snel mogelijk te openen, wordt al 24 uur 7 dagen per week op deze snelweg gewerkt. De Verkeersinformatiedienst heeft tekstkarren aan het begin van de A12 bij Arnhem neergezet. „We roepen op om via de A15 naar Rotterdam of Den Haag te rijden”, zegt Backer, „dit jaar voor het eerst in het Duits”.

In de regio Woerden heeft RWS 2.700 bedrijven benaderd om „samen met de medewerkers naar alternatieven te kijken”. De woordvoerder noemt thuiswerken, werktijdaanpassingen en carpoolen. Een rondgang langs bedrijven aan de A12 bevestigt dat zij informatiepakketten hebben ontvangen. „De posters hangen overal op”, zegt een medewerker van werkplekautomatiseerder ECT waar 400 mensen werken, „iedereen weet het en iedereen moppert elke dag.” Tom Kamphuis, facilitair manager van het distributiecentrum van de Bijenkorf in Woerden zegt: „De communicatie is uitstekend. Lang van tevoren zijn alle werkzaamheden duidelijk gemaakt. Het scheelt als je weet dat je in de file staat en waarom.”

Geen van de bedrijven heeft echter aanvullende maatregelen genomen voor het personeel. Dat is vooral een kwestie van eigen verantwoordelijkheid, menen de werkgevers. RWS speelt daarop in door, samen met de ANWB, de website FileSophie via de matrixborden boven de weg onder de aandacht te brengen. Op de site staat de actuele file, de verwachting en beelden van A12 webcams. Sophie, een RWS-medewerker, laat automobilisten aan het woord die tips geven om de file te vermijden. „Door dit digitale platform stimuleren we mensen zelf na te denken en alternatieven te zoeken”, zegt een woordvoerder van RWS. Afgelopen week had de site 11.000 unieke bezoekers.

Die uitkomst van de evaluatie komt te laat voor het volgende project: per 1 augustus is de inschrijving voor de gratis MinderHinderpas voor de A50 geopend. Die rijksweg wordt tot in het najaar van 2011 verbouwd. Door ervaringen vorig jaar met de langdurige werkzaamheden en maatregelen op de A2 is de A50MinderHinderpas zelfs drie maanden gratis. Om hen daarna van de weg te houden, kan deze groep automobilisten een vervolgpas kopen met 55 procent korting.

De meest effectieve mogelijkheid om files te voorkomen, zelfs nadat de nieuwe spitsstroken in gebruik zijn, is volgens Bliemer de invoering van een prijsbeleid. „Alleen bij een kilometerheffing met een spitstarief zullen mensen hun reis of woon-werkverkeer daadwerkelijk naar de randen van de spitstijden opschuiven.” Tot die tijd is automobilisten informeren het enige dat een beetje helpt, aldus Bliemer. Het resultaat is elke dag file op de A12, zelfs in de vakantieperiode.