President Bouterse

Het is logisch dat president Desiré Delano Bouterse van Suriname niets meer met Nederland te maken wil hebben, zoals hij gisteren in zijn inauguratierede liet blijken. Te meer daar deze gevoelens geheel wederzijds zijn. Want ten aanzien van deze veroordeelde crimineel geldt wat minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) vorige maand zei: „We kunnen niet van tafel vegen dat Bouterse in Nederland tot elf jaar is veroordeeld wegens drugshandel. Hij is niet welkom in Nederland anders dan om zijn straf uit te zitten.”

Zonder bezoek van enig buitenlands staatshoofd en in kennelijk ongewenste aanwezigheid van de Nederlandse ambassadeur is Bouterse gisteren in Paramaribo als president beëdigd. Het is de uitkomst van een democratisch proces. Niet de meerderheid, maar wel een grote minderheid van de Surinamers hebben de Mega Combinatie bij de parlementsverkiezingen in mei 23 van de 51 zetels bezorgd. De Nationale Assemblee heeft Bouterse vorige maand met meer dan de vereiste tweederde van de stemmen tot president gekozen. Hij werd erbij geholpen door zijn vroegere vijanden.

Suriname is inmiddels 35 jaar onafhankelijk, maar die periode was blijkbaar niet lang genoeg om afdoende af te rekenen met, in de woorden van het nieuwe staatshoofd „de restanten van de koloniale machtsstaat”. Die vormen volgens president Bouterse nog steeds een „grote belemmering” voor „het vestigen van een vrije democratische rechtsstaat met als pijlers een daadwerkelijk onafhankelijke rechterlijke macht, een corruptievrije regering, een in het belang van het volk functionerende wetgevende macht en een vrije en onafhankelijke pers die objectief informatie vastlegt en verspreidt”.

Voor de machthebbers die Bouterse de afgelopen decennia zijn voorgegaan, onder wie hijzelf, en voor de Surinaamse parlementariërs en journalisten was het een treurige boodschap dat al deze doelstellingen kennelijk nog altijd niet zijn gerealiseerd. Zou het wel lukken nu Suriname heeft gekozen voor een couppleger die ervan wordt verdacht de aanstichter te zijn van vijftien moorden in 1982 op tegenstanders van zijn militaire dictatuur, nadat ze eerst waren gemarteld?

In een religieuze bijeenkomst, zo heette het, had Bouterse vergiffenis voor de Decembermoorden willen vragen, maar hij zag ervan af. Nu heeft zijn stafchef Harvey Naarendorp onderzoek door een waarheidscommissie aangekondigd. Maar de Surinaamse justitie heeft de moorden allang onderzocht en er loopt een proces tegen Bouterse. Alleen heeft deze verdachte stelselmatig geweigerd ter zitting te verschijnen. Verantwoording afleggen voor de rechter, zoals dat hoort in een democratische rechtstaat, dat gaat hem te ver.

De nieuwe president heeft gisteren onderstreept dat Suriname zich primair op de eigen regio zal richten. Gelijk heeft hij. Nederland heeft er geen financiële verplichtingen meer en zal zeker geen nieuwe aangaan. Er zal een band blijven bestaan tussen (Surinaamse) Nederlanders en Surinamers. Maar op staatsniveau kan de relatie niet anders dan kil zijn.