Luie olifanten, leeuwen van zand en bronzen sneeuwmannen waar je op mag zitten

De kans is groot dat je wel eens een kunstwerk van Tom Claassen hebt gezien. Zonder dat je het weet.

Alsof zo’n kunstwerk een park is, of een huis. Daarvan weet je vaak ook niet door wie ze gemaakt zijn. Je hoeft dus niet naar een museum of een galerie om een beeld van Tom Claassen te zien. Veel beelden van Claassen staan buiten. Ken je bijvoorbeeld de olifanten die naast de snelweg staan in Flevoland? Die heeft Tom Claassen gemaakt. Vijf olifanten van beton, elk meer dan zeven meter hoog. Ze zijn heel gestileerd, wat wil zeggen dat ze niet erg op een olifant zouden lijken als je er een echte olifant naastzet. Een echte olifant is veel kleiner, veel grijzer en veel beweeglijker. Het lijkt wel alsof Claassen zo min mogelijk werk heeft verricht om een blok beton toch op een olifant te doen lijken. Daardoor is zijn olifant grappig. Luiheid kan in de kunst een goede eigenschap zijn.

De kunstwerken van Claassen mag je aanraken. Soms kun je er zelfs op zitten. Op Schiphol staan – nee, ze zitten zelf ook, dus zitten – Two Incredible Sitting Black Snowmen waar je even op kunt uitrusten. Ze zien er heel zacht uit, alsof ze elk moment nog verder in elkaar kunnen zakken. Maar ze zijn hard. Van brons.

Er staan beelden van Tom Claassen door heel Nederland. Wie wil weten waar, kan sinds kort een gratis app downloaden voor de iPhone of de iPad. Dan kom je snel te weten waar de dichtstbijzijnde van meer dan dertig werken van Tom Claassen te vinden is. Ik schrijf dit stukje bijvoorbeeld in Amsterdam. De dichtstbijzijnde Tom Claassen voor mij is aan de Gustav Mahlerlaan in Amsterdam-Zuid. Daar staat voor de ingang van een bankgebouw een grote hond. Op het schermpje van de telefoon verschijnt een kaart van Amsterdam met paarse spelden erop. Dan blijkt dat Claassen in Amsterdam nog een hond heeft neergezet: er staat er ook een achter het Centraal Station. Uit het kaartje blijkt dat Tom Claassen nog twee werken in Amsterdam heeft geplaatst.

Straks ga ik naar Doetinchem. Hebben ze daar ook een Tom Claassen? Nee, maar wel in Almelo. Daar liggen en zitten een paard van Claassen. Hoewel, zijn het echt paarden? Op het eerste gezicht lijken het een paar boomstammen. Maar Claassen heeft die zo gestapeld dat het toch net paarden zijn. En ze in brons gegoten. Het zijn dus boomstammen én paarden.

Het zou leuk zijn als meer kunstenaars zo’n mooie app kregen als Tom Claassen. Dan wist je altijd wat voor kunst er in je buurt was. De app voor Claassen werd gemaakt omdat er een tentoonstelling over hem is. In Amersfoort is een grote tentoonstelling over al zijn werk te zien, met modellen van de buitenwerken en ook met kleiner werk dat binnen beter tot zijn recht komt dan buiten. Aan de genoemde voorbeelden is te zien dat Tom Claassen vaak beelden van dieren maakt. Zijn mooiste beeld maakte hij van een groep liggende leeuwen. Dat beeld was eigenlijk een hoop zand, die door Claassen maar een heel klein beetje leeuwiger was gemaakt. Sindsdien moet ik op het strand altijd aan leeuwen denken. Zo kan een kunstwerk je gedachten sturen, ook lang nadat je het gezien hebt. Aan zee moet ik altijd aan twee kunstenaars denken: aan Steven Spielberg en aan Tom Claassen. Aan Steven Spielberg omdat hij de film Jaws heeft gemaakt. En door die film ben ik bang voor haaien, ook in de Noordzee, waar helemaal geen grote haaien zwemmen. En op het strand denk ik altijd aan de leeuwen van Tom Claassen. En dan wil ik in de zon liggen soezelen, net als zij.

De Kunsthal van Amersfoort heeft nog iets bedacht ter gelegenheid van de tentoonstelling. Iedereen mag een foto opsturen van een buitenwerk van Claassen. Op de website van de kunsthal zijn er al een heleboel te zien. Bijvoorbeeld van een meisje dat tegen de hond achter het Centraal Station aanleunt. Of van de Almeerse olifanten met een bijzonder wolkenlucht. Tot 29 augustus kun je een foto opsturen. De maker van de beste foto wint een kunstwerk van Tom Claassen, een gestileerd vogeltje dat Ypheet. Het is niet zo groot. Misschien kun je het in de tuin neerzetten.

Kunsthal in Amersfoort: KAdE, Smallepad 3, Amersfoort. T/m 29 aug. Inl. kunsthalkade.nl. di t/m vr 11-17 uur, za en zo 12 -17 uur. E-mail: foto@kunsthalkade.nl