'Godfather van de islamhaat'

De joodse pressiegroep ADL speelt een belangrijke rol bij het verzet tegen de bouw van een moskee bij Ground Zero.

Maar op Wilders zit de organisatie niet te wachten.

„Wij worden nu op één lijn geplaatst met meneer Wilders en zijn onverdraagzame Amerikaanse partners. Zeer frustrerend”, zucht Oren Segal, directeur onderzoek van de Anti-Defamation League (ADL), in zijn werkkamer op Manhattan.

Het debat over een islamitisch centrum bij Ground Zero explodeerde de laatste weken, en dit werd niet in de laatste plaats veroorzaakt door de ADL. Deze invloedrijke Joodse pressiegroep, een eeuw geleden gevormd in de strijd tegen antisemitisme, keerde zich op 28 juli tegen de locatie van het islamitisch centrum nabij het voormalige WTC. De keuze voor die plek, een paar honderd meter van Ground Zero, houdt onvoldoende rekening met nabestaanden, aldus de ADL.

Het dwong de initiatiefnemers, gematigde moslims, verder in het defensief. De stap van de ADL zou weleens de geschiedenis in kunnen gaan als „keerpunt in de strijd over het project”, schreef The New York Times twee weken geleden.

Sindsdien is het debat verder verhit, zeker nu Geert Wilders zich op het Amerikaanse strijdtoneel heeft gemeld. Maar zijn aankondiging dat hij op 11 september in New York tegen het islamitisch centrum gaat pleiten, roept ongemakkelijke gevoelens op bij de ADL. Zijn kritiek op de islam overschrijdt de grens van het betamelijke, vindt de Joodse organisatie.

„Meneer Wilders is een man die haat zaait”, zegt Segal. „Hij heeft ideeën waar de ADL al generaties tegen vecht. Wij verwerpen elke vorm van onverdraagzaamheid, tegen Joden net zo goed als tegen de islam.

„In onze verklaring tegen het islamitisch centrum bij Ground Zero benadrukken wij dat het ons gaat om respect voor slachtoffers. Het zou wat ons betreft van een uiterst slechte smaak getuigen als iemand met Wilders’ reputatie uitgerekend op 11 september in New York komt spreken om zijn boodschap van intolerantie en haat te verspreiden. Als hij dat werkelijk van plan is, illustreert dat alleen maar zijn ongevoeligheid voor de nabestaanden van 11 september, omdat hij de herdenking dan gebruikt als politiek middel.”

Is het niet logisch dat u wordt vereenzelvigd met Wilders en zijn Amerikaanse partners? U hebt hun verzet tegen de moskee extra wind in de zeilen gegeven.

„Om te beginnen zijn wij niet tegen die moskee. We vragen een andere locatie uit piëteit voor de nabestaanden – maar wij bestrijden absoluut niet dat deze moskee bestaansrecht heeft. Er is in deze discussie altijd een groep geweest die haat tegen de islam zaait. Het gaat om Amerikanen met wie Wilders nauw verwant is, Robert Spencer en Pamela Geller, beiden van Stop the Islamization Of America. Zij zeggen dat je dit islamistisch centrum gelijk moet schakelen met de daders van 9/11. Soms noemen ze de islam fascistisch, zoals Wilders. Ze willen een einde aan alle moslimimmigratie. Ze geloven dat de Koran het kwaad vertegenwoordigt. Hun onverdraagzaamheid baart ons zorgen. Helaas voert hun intolerantie steeds meer de boventoon in de discussie.”

Geller zei vorige week tegen FoxNews dat zij „niets tegen deze moskee heeft” en „van moslims houdt”. Ook haar zou het alleen te doen zijn om de locatie. Is dat dan onjuist?

„Absoluut. Geller roept moslims in advertenties op de islam te verlaten. Ze impliceert voortdurend dat alle moslims geweld omarmen. Zij voedt de legitieme zorgen van mensen over islamitisch extremisme. Redelijke mensen kunnen van mening verschillen over het islamitisch centrum bij Ground Zero. Maar zij gebruikt die zorgen en angsten alleen maar om meer onverdraagzaamheid te verspreiden.

„Haar standpunten zijn natuurlijk een echo van die van Wilders. En hij wil naar New York komen met het duidelijke doel zijn plan voor een ‘internationale alliantie voor vrijheid’ onder de aandacht te brengen. Dan kan hij zich opnieuw presenteren als de godfather van de haat tegen de islam. Dat vind ik er zo smakeloos aan: New York staat stil bij een afschuwelijke tragedie en hij probeert er een politiek slaatje uit te slaan.

„En dat van een man die in eigen land elke moslimimmigratie wil uitbannen en geen nieuwe moskeeën wil toelaten. Dat is in tegenspraak met de vrijheid van godsdienst, een van de grondbeginselen van dit land.”

Zou het dan beter zijn als Wilders niet kwam?

„Wij zijn tegen elke intolerantie. Ik zal dus nooit zeggen dat hij niet het recht heeft daar te spreken. Maar als hij echt ongehoorde dingen zegt, zoals hij zo vaak doet, dan zijn er andere mensen die de vrijheid hebben hem tegen te spreken. Ik zou hopen dat hij de gevoelens van de families van de slachtoffers voor ogen houdt, en niet nog meer olie op het vuur komt gooien. Van mij mag hij wegblijven.”

Wilders heeft, net als de ADL, een groot hart voor Israël. Hoe rijmt u dat met uw kritiek op hem?

„Er zijn veel onverdraagzame mensen die Israël steunen. Onverdraagzaamheid wordt niet ineens goed als iemand Israël steunt. En eerlijk gezegd denk ik niet dat Israël erg veel baat heeft bij de steun van iemand die zo openlijk haat tegen de islam verspreidt.”

De discussie over de moskee is niet het enige gevoelige punt. Overal in de VS groeit verzet tegen illegale immigratie. Republikeinen willen zelfs het veertiende amendement – wie in de VS wordt geboren is automatisch Amerikaan – afschaffen. Groeit de xenofobie?

„Deze moskee krijgt de meeste aandacht, maar het is waar dat er in het hele land organisaties actief zijn zoals die van Pamela Geller. Ze zijn tegen elke immigratie en worden steeds luidruchtiger. Wij houden hier alle incidenten bij. Een groep uit North Carolina reist naar een stadje in Connecticut om moslims lastig te vallen tijdens het vrijdaggebed. Tijdens de opening van een moskee in Texas hielden mensen een hardloopwedstrijd voor varkens. Dit soort pijnlijke incidenten zien we voortdurend. De tolerantie voor intolerantie groeit en dat is gevaarlijk.”

Een Europeaan denkt dan al gauw dat de VS Europa achterna gaan.

„Ik denk dat we er hier iets beter uitkomen. Er is zeker enige xenofobie in dit land. Maar de situatie van Amerikaanse moslims is totaal anders dan die van Europese moslims. We hebben geen getto’s met moslims zoals in Europa. Mensen assimileren hier nu eenmaal sneller. En ik zou dit werk allang niet meer doen als ik niet verwachtte dat die trend zich voortzet.”