Geheime zender

Door de nood der tijden gedwongen, zal ‘Hilversum’, de metropool van de Nederlandse radio en televisie, radicaal moeten bezuinigen. Dat willen de VVD en de PVV. De club van Geert Wilders wil één televisienet en verder zouden de zes publieke radiozenders kunnen verdwijnen. De VVD houdt het op twee netten voor de televisie en vier radiozenders. En misschien wil het CDA ook wel van één net af. Dat zijn de geruchten. Niemand weet het zeker, maar het staat wel nagenoeg vast dat de linkse kerk een beeldenstorm kan verwachten.

Zullen na deze grote schoonmaak de programma’s beter worden? Wat is beter? Een half jaar geleden ongeveer verzette een vertegenwoordiger van de PVV in de Haagse gemeenteraad zich tegen de subsidie aan het Residentieorkest. Die blaaspoepen, zei hij ongeveer, moesten zichzelf maar zien te bedruipen. Voor zover dat uit de woorden van de partijleider valt af te lezen, is hij tegen de linkse hobby’s waarmee hij ook de subsidies aan allerlei culturele instellingen bedoelt. Ik heb geen voorstelling van de miljoenen die daar over de balk worden gesmeten. Het gaat nu over Hilversum, liever gezegd het enorme complex dat het Omroepkwartier wordt genoemd.

Over wat daar wordt geproduceerd heb ik geen recht van spreken, behalve als het over Radio Vier, de klassieke muziekzender, gaat. Daar is al jaren een nieuwe ontwikkeling aan de gang. Alles leuker, vlotter, meer gekwebbel, nieuwtjes, wedstrijdjes, raadseltjes, kletstelefoontjes met BN’ers. Bach met een feestneus. We gaan nu terug naar begin jaren zestig, toen er nog geen commerciële zenders waren en de zuilen van het oude bestel onwrikbaar in de Hilversumse bodem leken te staan. Een paar cultuurdragers, onder wie de scheepsbouwer Cornelis Verolme en de aannemer Reindert Zwolsman besloten in te grijpen. In 1964 bouwden ze op negen kilometer uit de kust het REM-eiland met een commerciële zender, TV Noordzee. Op 15 augustus was de eerste uitzending. Een van de sterren van het REM-repertoire was het Sprekende Paard Ed. Misschien wel een van de eerste BN’ers.

In minder dan geen tijd was TV Noordzee populairder dan het hele bestel. Maar het was en bleef een illegale zender. In december gingen de mariniers aan boord, het eiland werd gesloten en gedemonteerd. Maar het is niet verloren gegaan. In 2006 zijn de onderdelen definitief gered en volgens de laatste berichten wordt ergens in een Amsterdamse haven het eiland herbouwd om als restaurant te gaan dienen, 22 meter boven water.

Met TV Noordzee was de doorbraak gemaakt. Daaruit is de TROS ontstaan, de vrolijkheid en luchtigheid rukten op, en wat de PVV er ook van zeggen mag, ondanks de macht van de linkse kerk is er nog veel humor en luchtigheid in de Nederlandse ether, voor wie er vatbaar voor is. Na de verovering van het REM-eiland was het overigens niet afgelopen met de illegaliteit in onze ether. Begin jaren tachtig kwamen er geheime televisiezenders waarvan er een zich specialiseerde in een genre dat hier verder niet werd uitgezonden: de zombiefilm. Ik herinner me er een, waarin verdronken mensen ’s nachts uit een vissershaventje klimmen om de levenden de strot af te bijten.

Ligt hier een oplossing voor de linkse kerk? Als Radio Vier nog verder in de verdrukking komt, waarom dan niet de illegaliteit in? Bach via de geheime zender van de linkse kerk. In deze tijd van de digitale wonderen hoeft dat niet zo moeilijk te zijn.