Opsplitsing op schema, uitkomst nog onduidelijk

ING straalde bij de presentatie van de halfjaarcijfers gisteren monterheid uit. De ingrijpende herstructurering ligt op schema.

Bij ABN Amro zal men gisteren met een mix van jaloezie en bewondering de berichten van ING hebben aangehoord. Waar de staatsbank al jaren ploetert met steeds wisselende opbreek- en integratieprocessen, lijkt ING erin te slagen het concern snel klaar te stomen voor de grote opsplitsing.

Naast de opbeurende halfjaarcijfers was de boodschap van ING-topman Jan Hommen gisteren vooral: we liggen op schema. Nog geen jaar geleden, eind oktober 2009, kondigde ING een ingrijpende herstructurering aan van het bedrijf. Mede onder druk van de Europese Commissie, die strikte voorwaarden stelde aan de in 2008 ontvangen staatssteun, besloot ING drie voorname onderdelen af te stoten: het gehele verzekeringsbedrijf (Nationale Nederlanden en buitenlandse dochters), de Amerikaanse tak van internetspaarbank ING Direct en hypotheekdochter Westland Utrecht (in combinatie met de hypotheekportefeuille van Nationale Nederlanden en de kredietportefeuille van ING Retail Nederland). Een majeure operatie waarbij ruim een derde uit het bedrijf wordt gesneden: 38.000 personeelsleden en bijna 500 miljard euro aan balanstotaal.

De in januari 2009 aangetreden Hommen liet gisteren weten dat de voorbereidingen op het ‘separatieproces’ voortvarend verlopen. Begin dit jaar zijn liefst 1.100 projectgroepen ingesteld die met name de afsplitsing van de verzekeringstak voorbereiden. Die moet – en zal, volgens Hommen – voor de jaarwisseling geheel apart opereren, ‘at arm’s length’ zoals dat heet.

Vorige maand maakte ING bekend dat de verzekeraar zijn intrek zal nemen in ING House, het huidige hoofdkantoor aan de Amsterdamse Zuidas (de Glazen Schoen), en dat het bankbedrijf verhuist naar het voormalige hoofdkantoor in de Bijlmer (het Zandkasteel). Vanaf 1 januari heeft ING nog drie kalenderjaren om de definitieve desinvesteringen te voltooien. Voor het afstoten van het verzekeringsbedrijf stuurt ING aan op een of meer beursgangen, in binnen- en buitenland. „Het meest waarschijnlijke scenario”, aldus Hommen gisteren.

De eerste tak die wordt verkocht is de nieuw te creëren hypotheek- en kredietbank Westland Utrecht, vermoedelijk al dit najaar. ING heeft Deutsche Bank ingehuurd als begeleidende zakenbank.

De verkoop waar ING zelf het meeste moeite mee heeft, de internetspaarbank ING Direct, staat als laatste op het programma, eind 2013. En dat is niet voor niets.

ING neemt namelijk een groot risico door zo voortvarend te werk te gaan. Het concern kondigde immers zelf eind januari van dit jaar aan tegen de gedwongen splitsing en verkoop van onderdelen in beroep te gaan. Volgens Hommen zou ING onevenredig zwaar gepakt zijn voor de staatssteun, en dan met name voor het versneld terugbetalen van de ontvangen miljarden. In de zaak die ING aanhangig maakte bij het Europees Hof in Luxemburg wordt het concern deels gesteund door de Nederlandse overheid.

ING en de staat betwisten dat Brussel het besluit van opsplitsing op de juiste gronden heeft genomen. Het verhaal uit Brussel is simpel: de Europese Commissie heeft bij haar besluit het bedrag van de staatssteun als basis genomen voor de mate waarin ING moest herstructureren. Die steun bedraagt volgens Brussel 12 miljard euro: 10 miljard aan kapitaalssteun en 2 miljard ‘extra’ dankzij de gunstigere voorwaarden die ING bedong voor vervroegde aflossing van de helft van de steun. Met de extra 2 miljard overschrijdt ING echter de Brusselse limiet aan steun ten opzichte van de risico’s op de balans, waarmee een gedwongen inkrimping van de balans met 45 procent voor Brussel gerechtvaardigd was.

ING is het niet eens met het ‘boetebeding’ van 2 miljard euro. ING wil dat de staatssteun niet alleen afgezet wordt tegen de risico’s op de balans van de bank, zoals nu is gebeurd, maar tegen die van de bank én de verzekeraar. Als die als basis dient, komt de steun niet boven de maximumgrens die Brussel hanteert, en is minder herstructurering nodig.

Die opvatting wordt gedeeld door analisten van de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Die publiceerden eerder deze maand een rapport waarin ze claimen dat ING inderdaad te zwaar gestraft is vergeleken bij bedrijven als Lloyds, Royal Bank of Scotland en het Belgische KBC. Juist het uitsluiten van de verzekeraar in de berekening van Brussel is volgens Goldman onterecht.

Mocht ING met haar beroep in Luxemburg succes hebben, dan zou de kostbare voorbereidingsoperatie (kosten voor dit jaar alleen al geraamd op minimaal 110 miljoen euro) wel eens gedeeltelijk voor niets kunnen zijn geweest. Hommen zei gisteren geen rekening te kunnen houden met de uitkomst van de beroepsprocedure. „We gaan gewoon door met de voorbereidingen van de opsplitsing.” Hij benadrukte dat het afstoten van de verzekeraar past binnen de vorig jaar geformuleerde nieuwe strategie van het concern.

Onder het afstoten van Westland Utrecht komt ING waarschijnlijk niet uit. Ook Lloyds, KBC en RBS moeten van Brussel bankonderdelen afsplitsen om nationale concurrenten te creëren. Zo wordt de crisis aangegrepen om de concurrentie in de bankwereld te vergroten. ING hoopt vooral de verkoop van ING Direct terug te kunnen draaien. Vandaar dat die pas eind 2013 losgeweekt wordt. Als dat dan nog nodig blijkt.