opinext@nrc.nl

Strategische stem had niets veranderd

Suzanne van den Eynden denkt dat ze beter strategisch had kunnen stemmen (Opinie, 9 augustus). Ze neemt zich voor voortaan op PvdA te stemmen in plaats van GroenLinks. Toch is de keuze voor GroenLinks in haar geval de beste geweest. Wat was er namelijk veranderd als de PvdA de grootste was geworden? Niets. Zou de VVD beter met de PvdA onderhandeld kunnen hebben over Paars Plus? Nee. Zou het middenkabinet er gekomen zijn? Nee.

Feit blijft dat hoe strategisch de linkse stemmers ook hadden gestemd, de drie grote rechtse partijen samen 76 zetels hebben. Mark Rutte had vanaf het begin al een voorkeur voor deze coalitie. Ook al zou de PvdA een voortrekkende rol hebben gehad bij de formatie, het zou waarschijnlijk hetzelfde gelopen zijn als het nu loopt. VVD blokkeert Paars. PvdA wil niet in het middenkabinet en CDA zal de linkse variant van Roemer niet steunen. Blijft de enige driepartijenmeerderheid over. Strategisch stemmen had dus niets veranderd.

En dan is er nog iets: Maurice de Hond publiceerde in een onderzoek dat maar liefst eenderde van de PvdA-stemmers een andere eerste voorkeur had. GroenLinks en D66 hadden dus elk vijf extra zetels kunnen hebben en de PvdA tien minder. In dat geval zouden bij de volgende verkiezingen de mensen kunnen inzien dat deze partijen ook serieuze kandidaten zijn, en zouden ze nog meer zetels krijgen. Strategisch stemmen is dus conservatief stemmen. De partijen die nu aan de macht zijn blijven aan de macht omdat mensen strategisch stemmen op machtige partijen. Doorbreek dit patroon, stem op de partij waar je het meest mee eens bent!

Ruben Vorderman

Wageningen

Strohalm rechtsstaat

De democratie is in Nederland het belangrijkste gespreksonderwerp van de dag. Iedereen die wat zinnigs te zeggen heeft over de formatie neemt de rechtsstaat als basis voor de verdere discussie – vaak gaat deze discussie over de vraag of Wilders wel of niet mag doen wat hij doet, bijvoorbeeld demonstreren in New York of zijn breekpunten laten varen één dag na de verkiezingen. Het feit dat de rechtsstaat als basis voor de democratie geldt, is een aanname die tegenwoordig makkelijk gemaakt wordt. Maar is die rechtsstaat eigenlijk wel belangrijk en vanzelfsprekend?

Mijns inziens heel belangrijk, maar niet vanzelfsprekend.

De door de PVV gedomineerde politieke discussie – gesteund door de media – zorgt echter voor een publiek debat waarin de deelnemers niet in kunnen gaan op een ideale samenleving, het nut van de rechtsstaat of bijvoorbeeld hun geloofsovertuiging, maar mee moeten in de waan van de dag. De rechtsstaat als simpele basis om Wilders af te keuren is de laatste strohalm van de politici en columnisten die niet opgewassen zijn tegen zijn populisme. Wilders gaat op zijn beurt wel in op hoe de ideale samenleving eruitziet: andijviestamppot zoals oma die maakte en natuurlijk geen kebab.

Elias Becker

Rotterdam

Wil je een artikel of brief insturen? Mail naar opinext@nrc.nl