Nieuw Europees Onderzoek Bevel knoopt alle EU-politiekorpsen aan elkaar

politie onderzoekAcht EU-lidstaten willen de politie extra bevoegdheden geven  om persoonlijke gegevens van verdachte burgers aan buitenlandse collega´s over te leveren. Uitvoering van dit zogeheten Europees Onderzoeks Bevel moet ook mogelijk worden bij  feiten die niet strafbaar zijn in het land waar de verdachte zich bevindt en bij feiten die er niet gepleegd zijn. Het gaat om huiszoekingen, fouilleren, financieel onderzoek, observatie, DNA materiaal en afluisteren.

Eind juli liet de Britse minister van Binnenlandse Zaken Theresa May weten dat ze het voorstel van België, Oostenrijk, Bulgarije, Estland, Spanje, Slovenië en Zweden zal steunen. Het voorstel dat hier is te vinden en het Britse besluit om het over te nemen leidde vorige maand tot veel ophef. Onder het verdrag van Lissabon blijft Londen per definitie (principieel) buiten Europese justitiesamenwerking. Dat de nieuwe Britse regering nu voor een opt-in koos, was politiek nogal bijzonder. Als motief werd bestrijding van grensoverschrijdende misdaad genoemd: vooral de Britse politie wil sneller hulp kunnen krijgen van buitenlandse korpsen en wil eenvoudiger procedures. Het mes snijdt echter aan twee kanten: de Telegraph kopte hier vervolgens dat buitenlandse politiekorpsen Britse burgers zouden komen ´bespioneren´. Ook denkt de krant dat Britse politiekorpsen mogelijk overstroomd worden met verzoeken om bewijs te verzamelen in bagatelzaken.  Het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken sloeg daarop terug met deze webpagina, waarop een aantal mythes over het Europese Onderzoeksbevel werden doorgeprikt. Nee, de Britse DNA-databanken staan niet wagenwijd open voor iedere buitenlandse politieagent of officier van justitie.

Onder burgerrechtenorganisaties rees ook onmiddellijk weerstand. Daarbij zette de gezaghebbende website Statewatch.org de toon met een scherpe analyse van hoogleraar Steve Peers van de Universiteit van Essex. In dit stuk legt hij op pagina zes de vinger op de zere plek. Onder ‘grounds for refusal‘ legt hij uit dat het nieuwe bevel afbreuk doet aan de rechtsbescherming van de burger. Lidstaten raken de volgende gronden kwijt om zo´n verzoek tot rechtshulp naast zich neer te leggen:

  • Het feit is  in het betreffende Europese land al vervolgd en afgehandeld. (ne bis in idem)
  • Het betreffende feit is  strafbaar in het land waar het bevel moet worden uitgevoerd. (eis van dubbele criminaliteit)
  • Het betreffende feit is gepleegd in het land waar het bevel moet worden uitgevoerd of waar het wordt uitgevaardigd. (eis van territorialiteit)

Peers merkt op dat het hier steeds gaat om garanties voor een ‘eerlijk proces’ die in mensenrechtenverdragen zijn vastgelegd en dat het grote mogelijkheden biedt voor lidstaten om hun nationale strafwetten te ‘exporteren’:  buiten de eigen grenzen af te dwingen. Peers denkt ook dat het voor politie en justitie makkelijk wordt om te gaan forum shoppen - bewijs laten verzamelen in die landen waar dat het makkelijkst kan.  Het nieuwe Onderzoeksbevel moet in de plaats komen van de regelingen voor onderlinge rechtshulp die nu gelden. Er bestaan al een Europees Arrestatie Bevel en een Europees Bewijs Bevel.

Opvallend is dat in art. 26 van de nieuwe richtlijn ook de hulp van buitenlandse politiekorpsen bij gecontroleerde doorlevering van ´illegale goederen´ bevolen  kan worden. Tot nu toe bestonden alleen afspraken over zogenoemde sting-operaties in de drugshandel.

Op deze youtubevideo legt de nieuwe Britse minister voor Europese Zaken David Lidington uit dat het nieuwe bevel vooral een stroomlijning van de huidige gang van zaken is. Het buitenlandse politiekorps dat zo’n bevel krijgt, moet binnen een bepaalde termijn reageren, zodat Britse strafprocessen sneller voltooid kunnen worden, denkt hij. De kwestie over de EIO, de European Investigation Order, komt aan de orde na 20 minuten en 3 seconden.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=uwUkp63db18[/youtube]

Het Nederlandse ministerie van Justitie laat desgevraagd weten dat Nederland deelneemt aan de onderhandelingen over de nieuwe richtlijn. Er wordt gewerkt aan een standpunt, dat eerst nog in het kabinet besproken moet worden. De onderhandelingen zijn ‘nog in een beginstadium’, aldus de woordvoerder.

Lees hier het pleidooi van de mensenrechtenorganisatie Fair Trials om de richtlijn in te trekken. Een samenvatting is te vinden onder 2. Executive summary; de belangrijkste punten onder 2.4

En hier het commentaar van Justice, de Britse afdeling van de Internationale Commissie van Juristen.

Reageren. Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.