Nee! Staan we wéér stil...

In de zomer vinden veel wegwerkzaamheden plaats, want dan is er minder verkeer.

Een nacht aan het werk op de A28, die in beide richtingen een extra rijstrook krijgt.

„Welkom op Steunpunt Berkum”, zegt René de Ridder, projectleider van bouwonderneming BAM Wegen. Struiken en bomen ontnemen het zicht op wat er op het terrein daarachter gebeurt. In het schemerlicht zijn contouren zichtbaar van karren, wagens en verkeersborden. Dit is de uitvalsbasis voor de wegwerkzaamheden op de A28. Hier wordt 24 uur per dag gepland, georganiseerd en afgestemd.

Deze zomer lijkt overal aan de weg gewerkt te worden. „We hebben meer nieuwe projecten in uitvoering dan vorig jaar”, bevestigt Aart van Beusekom, omgevingsmanager van het A28-project bij Rijkswaterstaat. Tussen Nieuwleusen en Ommen wordt over een traject van 4,5 kilometer een enkele laag zoab (zeer open asfaltbeton) aangebracht op de gefreesde vluchtstrook.

22.10 uur. Bij het afzetten van de weg ontstaat direct file. Automobilisten moeten hun snelheid aanpassen en een S-bocht richting middenberm maken. Auto’s remmen af om te kijken naar het werk van de mannen in veiligheidshesjes en -pakken. Sommige auto’s toeteren, uit andere wordt geschreeuwd. De wegwerkers zijn het gewend.

De tekstkar met invoegpijl heeft zijn plek, net als de botsremmer, een vrachtwagen met bak waar achterop een stootkussen bevestigd is. Drie verkeersdrempels moeten automobilisten op het laatste moment voor de wegafzetting hardhandig herinneren aan invoegen. „Tekstkarren sneuvelen het hele jaar door”, zegt De Ridder, „die worden met regelmaat aan flarden gereden”.

Begin juli raakten op dit stuk A28 twee wegwerkers gewond. Ze zaten in de auto voor de tekstkar om de weg af te zetten toen een dronken vrachtwagenchauffeur hen aanreed. De kar vouwde dubbel en kwam bovenop het busje terecht. Elk jaar komen gemiddeld twee wegwerkers om. Het KLPD controleert deze zomer extra op hardrijders bij wegwerkzaamheden en schrijft dubbele boetes uit. Maar deze nacht niet op de A28.

Van tevoren hoort de verkeerscentrale van RWS waar de rode kruisen op de matrixborden moeten komen. Het tijdstip van weg afzetten ligt vast in het verkeersplan. De Ridder: „Net als het vrijgeven van de weg. Die moet om 6.00 uur weer open zijn.” Tien minuten te laat betekent 10.000 euro boete, om zo de verkeershinder aan banden te leggen. Volgens de asfaltploeg zorgden storingen de vorige avond voor bijna een uur vertraging. Oftewel 50.000 euro boete. Opzichters en uitvoerders houden de hele nacht bij of het werk op schema ligt. Van alle acties worden als het ware de rondetijden bijgehouden.

22.25 uur. Vooraan over de gefreesde vluchtstrook rijdt een schoonmaakwagen die ook water opzuigt. Daarachter rijdt de spuitwagen die een kleeflaag bitumen (vloeistof uit aardolie) aanbrengt. Daardoor hecht het asfalt goed. Verderop rijdt een vrachtwagen met dampende lading. Hij kiepert warm asfalt in een bak van de shuttlebuggy. Dit voertuig werkt als warmhouder en voorraadschuur voor de volgende machine: de asfaltspreidmachine. Aan de achterkant daarvan drukt een spreidbalk de stroperige massa steentjes als een zwarte plak op de geprepareerde baan.

22.57 uur. Het asfalt is 140 graden. Het knettert. Achter de wagen lopen twee mannen in T-shirt onder hun oranje hesje. Met de achterkant van een hark drukken ze de rand van het asfalt iets terug om overlap naar de naastgelegen rijbaan te voorkomen. Leen Potappel is een van de afwerkers. Hij roemt het teamgevoel om samen iets te maken. „De wegenbouw, het asfalt, dat is een apart wereldje waar je van moet houden.”

Met vijf meter per minuut kruipt de colonne over de A28. Zonder pauze. Eten en drinken gebeurt tussendoor of bij storingen. Het vaste team bestaat uit acht op elkaar ingespeelde mannen en een uitvoerder. Dit team komt uit Zeeland en werkt twee weken hier, omdat regio Zwolle vakantie heeft. Ze slapen in een hotel.

Het asfalt wordt op bestelling gemaakt: 2,5 centimeter zoab over 4,5 kilometer is 1.500 ton. Transportbedrijf Jan Bakker zet deze avond vijftien trucks in met laadbakken van 37 of 25 ton. Elke chauffeur moet drie keer asfalt halen. De eersten zijn rond 18.30 naar de asfaltcentrale in Nijkerk vertrokken.

23.25 uur. Rein Teune heeft een eigen wagen en rijdt als zzp’er (zelfstandige zonder personeel) voor Jan Bakker. Hij ‘zit nu vier weken in de nacht’. „Dan heb je overdag lekker voor jezelf”, zegt hij over het nachtwerken, „en kun je genieten van mooi weer terwijl het ’s avonds koeler is.” Asfalt halen duurt twee uur en een kwartier. Teune zit voorin de rij van vrachtwagens. „Dat is mooi, want als het anders gaat dan gepland, zit er misschien nog een extra ritje in”, weet hij. Meer uren betekent meer geld voor een zzp’er.

0.35 uur. Bij de asfaltcentrale wordt elke vrachtwagen bij aankomst gewogen. Terwijl Teune op de weegbrug staat, roept hij via zijn bakkie Harm Hamstra op. Hamstra is menger en zit in een controlekamer hoog tegenover de gele silo’s. „Je kunt naar silo 6, Rein”, kraakt Hamstra’s stem door de cabine. In een lus rijdt de vrachtwagen onder de juiste silo.

Plots schokt de wagen: achterin wordt een bult asfalt gestort. „Ja, iets verder….stop”, zegt Hamstra. Weer een storting. En nog een keer. Teune rijdt weg via de weegbrug. Hij drukt op een knop naast de stellage: de weegbrief wordt geprint met de exacte hoeveelheid asfalt in de bak. Die geeft hij straks aan de uitvoerder bij de shuttlebuggy voor de administratie en planning. Na nog geen tien minuten draait Teune weer de snelweg op, richting Nieuwleusen.

0.49 uur. Hamstra houdt zijn ogen op de vele computerschermen waarmee hij het proces stuurt. Hier wordt op recept asfalt gemaakt. In dit geval van 30 procent gerecycled materiaal zoals oud wegdek. Andere grondstoffen, zand en steen, liggen in grote hopen op de kade. Een shovel rijdt af en aan om een grote cementmolen te bevoorraden. Bitumen dat verwarmd wordt, zorgt dat alle losse ingrediënten een mengsel worden. Hamstra verdeelt de smurrie over de silo’s en dirigeert de volgende vrachtwagen erheen. Hij zegt een nachtmens te zijn: „Ideaal: ik begin om zeven uur en ben om half vier klaar.”

2.21 uur. Op de snelweg terug naar het asfalteren is het nu aardedonker. Het deinen van de klompjes op het dashboard werkt hypnotiserend. De trucker doet zijn waarschuwingslichten aan en rijdt steeds langzamer langs de afgezette rijstrook. Inmiddels staan drie vrachtwagens te wachten om te lossen. Verderop voegt hij langzaam uit tussen de afzettingspaaltjes door. Demonstratief trekt de auto erachter snoeihard op. De asfalteringscolonne is inmiddels een kilometerpaaltje of twee verder. Het loopt gesmeerd vanavond.

4.05 uur. Na het walsen moet het asfalt afkoelen voordat de witte belijning kan worden aangebracht. Rond 5 uur worden de wegafzettingen en de tijdelijke lijnen opgeruimd. Een uur later is de weg weer begaanbaar en ligt tussen hectometerpaal 100 en 104,5 nieuw zwart glimmend asfalt.