Multinational FIFA

Wat kost het, wat levert het op en is dat de moeite waard? Of gaat het ook om soevereiniteit, rechtsstaat en zelfrespect? Over de details van de Nederlands-Belgische kandidatuur voor het WK-voetbal wordt steeds meer bekend. Achter de schermen is overeenstemming over het zogeheten bidbook. Met de speelsteden zijn al aparte host city contracten gesloten.

Vandaag sprak een FIFA-delegatie met het kabinet, maar veel beslissingen zijn al genomen. De wereldvoetbalfederatie dicteert en de Lage Landen mogen uitvoeren, als ze daartoe worden uitverkoren. Kennelijk omdat ze dat graag willen. Natuurlijk, voetbal is cultureel-maatschappelijk belangrijk. Het WK-voetbal is na de Olympische Spelen het grootste mondiale sportevenement. Handel en toerisme zijn hier bronnen van welvaart. En België en Nederland kunnen vast exposure gebruiken op al die tv’s in de wereld.

Mochten het Binnenhof en de Wetstraat er anders over gaan denken, tant pis. De Zwitserse voetbalmultinational reist wel een hoofdstad verder. 2018 en 2022 zijn nog ver weg. Kijken of ze in Londen ook de belastingwetten opschorten, de vrije handel onder curatele stellen en de handen van het plaatselijk gezag binden. De FIFA is een multinational die om de vier jaar een nieuwe vestigingsplaats uitzoekt en de meest profijtelijke vestigingsvoorwaarden uit de markt sleept. Zo wist de FIFA hier een algehele belastingvrijstelling voor zichzelf te bedingen. Naar alle waarschijnlijkheid in strijd met Europees recht dat deze vorm van staatssteun verbiedt. „All taxes shall be borne by the Host City”, staat er in de contracten.

In deze afspraken hebben de steden feitelijk de macht over de openbare ruimte uit handen gegeven voor locaties die maar enigszins relevant zijn voor het WK. Straten moeten op ad hoc verzoek van de FIFA kunnen worden afgesloten. Parkeren moet gratis zijn, luchthavens blijven langer lopen, landen is er kosteloos, op snelwegen zijn er special traffic access lanes: wisselstroken zonder oponthoud. Alle bouwplaatsen in de buurt van stadions, trainingslocaties, spelershotels en OV-stations moeten aan het oog worden onttrokken. Politie-escortes zijn op afroep beschikbaar voor spelers en officials. Rondom stadions wordt een economische no go area ingericht waarin uitsluitend de handelspartners van de voetbalbond omzet mogen maken. Verordeningen worden door de gemeentebesturen tijdig aangepast conform het contract.

Wie het leest, krijgt visioenen van een inval door een onbekende mogendheid, die kortstondig de vrije samenleving van burgers opzij mag zetten. Vanuit een gedeeld eigen belang met de gastlanden, althans, dat is de theorie. Maar is dat ook feit? En is het dat waard? Wordt voetbal als maatschappelijk belang hier niet een ietsepietsje overschat? Misschien moeten de EU-leiders bij hun volgende informele overleg toch even afspreken hoe groot de bandbreedte in Europa kan zijn voor het marchanderen met multinationals. Uiteindelijk is het altijd de burger die daarvoor betaalt.