In een keer raak

P1000960Afgelopen zaterdagavond kwam ik terug in Moskou van een vakantie aan de Baltische Golf. De Russische hoofdstad  was in zo’n  dikke smog gehuld, dat het leek of er heel dichtbij een grote brand woedde. In de aankomsthal van vliegveld Sjeremjetjevo  wist ik meteen dat mij  vreselijke uren stonden te wachten. De dichte rook sloeg toen al  op mijn ogen en keel. Buiten was het onbehaaglijk warm en benauwd.

Gelukkig wachtte mijn vaste taxichauffeur Anatoli me op. Al dagen leefde hij  in zijn Chevrolet met airco. ,,Ik ga niet meer naar huis hoor,” zei hij opgewekt. ,,In mijn auto is het veel draaglijker.”

Ook informeerde hij me over de laatste ontwikkelingen, zoals de beloftes van de regering om alle 3500 ontheemden binnen drie maanden een nieuw huis te geven. ,,Maar ik moet het nog zien of dat lukt”, zei hij. ,,Want de weg naar Sjeremjetjevo al vijf jaar wacht op zijn voltooiing.”

Het mooiste nieuws was volgens Anatoli wel dat de verkeerspolitie, de corrupte kwelduivel van menig automobilist, zich van een barmhartige kant liet zien. ,,Ze delen op de ringweg  gratis  monddoekjes uit!” zei hij. ,,Het is echt de omgekeerde wereld!”

Wel probeerde hij me nog even te troosten toen ik hem vertelde dat ons huis geen airco had. ,,Het is nu veel minder erg dan overdag”, zei hij. ,,Toen was het echt Armageddon in Moskou.”

Dat  ’Armageddon’ heb ik de afgelopen dagen zo vaak horen zeggen door mensen die de ernstigste smog hebben meegemaakt, dat ik alleen maar blij ben dat ik vorige week niet in Moskou was. Want  zaterdagnacht thuis was het al zo verschrikkelijk. De parketvloer gloeide gewoon, zo warm was het binnen. En de rook kroop door de dubbele voordeur het huis in. De binnentemperatuur liep op naar de 40 graden Celsius. Armageddon dus.

P1000957

Die zaterdagnacht was het, zoals gevreesd, lijden en afzien. En zondag zwierf ik de hele dag over straat om een reportage te schrijven over de smog. Het centrum van de stad was, op het Rode Plein na, vrijwel  leeg. Veel jongere Russen, die zich toch op straat waagden, gedroegen zich alsof er niets aan de hand was. In de zuidoosten van de stad, waar de smog als gevolg van de brandende turfvelden het hevigst is, droeg bijna niemand een monddoekje. Terwijl ik zelf, als niet-roker, met monddoek om al het gevoel had pakjes sigaretten te hebben gerookt.

Gisteren ben ik de zuidoostelijke regio rond Moskou ingetrokken om te zien hoe de situatie daar was. De smog in de stad was ‘s ochtends al veel minder, maar vijftig kilometer buiten belandden we al weer in een dikke mist. Her en der zagen we uitgebrande stukken bos langs de weg, wat vooral het gevolg is van onverantwoord gedrag van automobilisten die hun sigarettenpeuken  in de berm gooien.

P1000968

In de dorpen zagen we vooral leden van de vrijwillige brandweer, zoals fabrieksarbeiders die door hun bazen waren gemobiliseerd of vakantiekrachten. Hun uitrusting was minimaal: een schop en een verroeste, oude waterwagen. Maskers en helmen hadden ze  niet, dus een zakdoek moest de meeste bescherming bieden.

We reden door  naar Rjazan, waar die dag toevallig premier Poetin op bezoek was. Poetin laat zich dezer dagen  overal in het rampgebied zien en deelt geld en mooie beloftes aan de getroffenen uit.  De verkiezingscampagne voor het presidentschap in 2012 is blijkbaar  al in volle gang, want president Medvedev is nergens te bekennen en de televisiezenders laten de grote leider in volle glorie en vooral minutenlang in actie zien. Hoogtepunt was Poetins tochtje als co-piloot in een blusvliegtuig gisteren. ,,Heb ik het goed gedaan?” vroeg de premier nadat hij zijn waterlading boven een brandend bos had gestort. ,,In een keer raak”, zei de piloot naast hem.

Het was wel even een verschil met de eerste twee weken van de brand, toen Poetin andere verplichtingen had en bijvoorbeeld de voorkeur gaf aan het rondrijden  op een Harley Davidson op een motorrijdersfestival en het zingen van liedjes met de tien onlangs uit de VS uitgewezen spionnen, die in zijn opdracht in de VS zijn ingezet en voor wier bedorven levens (Anna Chapman zou het liefst terugwillen naar Londen, maar is haar Britse staatsburgerschap kwijt) hij zich toch enigszins verantwoordelijk mag voelen.

Toen we ‘s nachts door de bossen bij Kolomna reden zagen we hoe moeilijk het blussen in het echt verloopt. In het bos was een fikse brand uitgebroken en zeker zes echte brandweerwagens met echte brandweermannen probeerden het vuur te bedwingen. Het was een echt gevecht, dat met veel geschreeuw gepaard ging. ,,Spuiten, nu! Druk op de slang, nu! Slang binnenhalen, nu!”

P1000988

Toen we even later verder reden, viel ons op hoe weinig steun de brandweerhelden van hun landgenoten kregen. Om de haverklap reed  er wel weer een automobilist voorbij, die zijn sigarettenpeuk naar buiten wierp, de berm in, waar al overal nieuwe kleine vuurtjes begonnen te smeulen.