Etiquette

Af en toe doe ik de treurige constatering dat ik de afgelopen dagen weer eens helemaal niet aan klimaatverandering of wereldarmoede heb gedacht, maar wel bijzonder vaak aan dat irritante mens dat zo hardhandig mijn boodschappen van de kassaband duwde. Kleine kwellingen, waarvan je weet dat je er niet mee bezig moet blijven, maar er groots en stralend overheen hoort te stappen. Dat doe je natuurlijk niet. Wat je wel doet is met smeulende ogen op een kladblok tekeningetjes maken waarop de persoon in kwestie uiteengereten wordt door hyena’s.

Toen ik laatst op een verjaardag was, kwamen we erachter dat iedereen een verhaal had over een gast die (onbedoeld) asociaal iets had opgegeten. Bij mij was het op een vakantie in Frankrijk, toen ik daar in een huisje zat en voor mezelf een heel speciale kaas had gekocht, waarvan ik elke avond zorgvuldig één stukje at. De gast kwam langs, zag de kaas, en werkte hem binnen een kwartier naar binnen. Het toekijken deed fysieke pijn. Andere mensen vertelden over de persoon die alle toastjes zalm opat, of de oom die zichzelf driemaal inschonk van de geïmporteerde dessertwijn. We waren het er allemaal over eens dat de gast in wezen niet veel verkeerd had gedaan. Bovendien vonden we onszelf gulle mensen, die heus niet wilden letten op wat hun gasten allemaal aten, en hoeveel, en hoe ongeïnteresseerd en ondankbaar ze daar bij keken, en hoe ze vervolgens een slok melk namen tijdens het eten om het weg te spoelen. Tijdens het praten werd duidelijk dat niemand de gast echt vergeven had. Dat zijn de kleine kwellingen: je schaamt je ervoor, maar dat maakt ze niet minder aanwezig.

Je eigen irritaties zijn vaak gênant en hinderlijk, maar die van anderen aanhoren is prachtig. Ik heb nu een site gevonden waarbij dit genoegen ruimschoots aan bod komt: de website van Beatrijs Ritsema. Zij geeft etiquetteadvies en schrijft in Trouw de vragenrubriek Moderne Manieren. Op haar site beantwoordt ze ingezonden vragen over (in)correct gedrag. Het zijn de heerlijk kleinzerige kwesties die iedereen snapt maar die je nooit zou willen erkennen: moet ik nog een cadeautje geven als ik de vorige jaren niets van die persoon heb gehad? Kan ik de lelijke ring die ik van mijn man kreeg ruilen? Wat doe ik aan mijn opdringerige buurvrouw? Moet ik de rekening eerlijk delen als ik minder heb gegeten? Mag ik bezoek ontvangen in pantoffels, en is er dan verschil tussen slippers en bijvoorbeeld uitbundige pantoffels in de vorm van een konijn? (dit was mijn lievelingsvraag). Waar ik een eeuwige twijfelaar ben en vaak in alle opties wel iets zie, regeert Beatrijs met strenge hand over dit rijk van sociaal ongemak en onzekerheid. En dat is ook erg fijn, iemand lezen die resoluut zegt hoe het hoort. Misschien weet ze nog iets tegen kaasminnende gasten.

Renske de Greef