Waarom blijven sommige mensen makkelijk drijven?

Tijdens haar vakantie viel het Ellen van Bommel uit Wageningen op dat ze zowel in het zwembad als in de zee „urenlang kan drijven zonder daar moeite voor te moeten doen”. Haar dochter daarentegen zinkt al na tien seconden. Waar zit dat verschil dan toch in, vraagt van Bommel zich af.

„Of je blijft drijven of niet heeft te maken met je soortelijk gewicht”, legt Maarten Bobbert uit. Bobbert is bewegingswetenschapper aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Simpel gezegd: een blokje metaal zinkt in het water, maar een even groot blokje hout blijft drijven. Dat komt omdat een bepaalde hoeveelheid metaal, bijvoorbeeld een liter, meer weegt dan diezelfde hoeveelheid water. En andersom: een liter hout, hoe raar dat ook klinkt, weegt minder dan een liter water.

Of een mens zinkt, hangt dus af van het soortelijk gewicht van het lichaam dat probeert te blijven drijven. Daarbij maakt het niet uit hoe groot of hoe zwaar het hele lichaam is, het gaat erom hoe het lichaam samengesteld is. Die samenstelling verschilt van persoon tot persoon. De cruciale vraag hierbij is: bestaat het lichaam meer uit vet of bestaat het meer uit spieren? „Want spieren wegen meer dan vet”, legt Bobbert uit. „Hoe gespierder je bent, hoe eerder je zinkt.”

De vragensteller had al zo’n vermoeden. Daarom schrijft ze: „Sinds begin dit jaar heb ik een knieblessure. Het spierweefsel in mijn benen is daardoor flink afgenomen. Normaal gesproken zakten mijn benen na verloop van tijd naar beneden. Maar sinds die knieblessure blijven ook mijn benen netjes op het water liggen, terwijl mijn gewicht helaas niet is afgenomen. Verklaart de afname van spiermassa dat mijn benen nu wel drijven?”

„In theorie zou dit kunnen kloppen”, legt Bobbert uit. „Je benen bevatten minder spieren en blijven dus gemakkelijker drijven. Maar ik denk eerder dat psychologische aspecten hierbij een rol spelen.”

Om te kunnen blijven drijven, moet een mens namelijk ook zijn spieren op een bepaalde manier aanspannen. „Wanneer je denkt dat de spiermassa van je benen drastisch is afgenomen, en je daardoor gemakkelijker zult blijven drijven, doe je dat inspannen misschien gemakkelijker.”

Volgens Bobbert zou een allerlaatste mogelijkheid kunnen zijn dat er zich zoveel vocht in de knie heeft opgehoopt dat die daardoor heel licht is geworden. „Maar dat lijkt me eigenlijk sterk.”

Boukje Cnossen