Scheiden is big business

In Groot-Brittannië wordt vaak gescheiden. Niet alleen door Britten, maar vanwege de ruimhartige alimentatie ook door buitenlanders.

De commercie profiteert.

Bij Brian Jones, een voormalige uitsmijter, knapte er iets toen hij die ochtend zijn huis terugzag. Dat was versierd met slingers en ballonnen, een affiche met de tekst ‘Katrina’s Divorce Party’ en een foto van Brian zelf met daarop de tekst: ‘Pin the tail on the X’, oftewel ezeltje prik. Jones haalde een mes bij zijn logeeradres en stak zijn ex-echtgenote Katrina (34) met 12 messteken dood. Toen belde hij de politie. Dat was in november 2009. Nu zit hij tien jaar gevangenisstraf uit.

Flikkerende nummerplaten en lichtgevende sjerpen met ‘zojuist gescheiden’ zijn bestsellers voor internetsite Partybox.co.uk. Die verkoopt feestartikelen voor elke gelegenheid en wijdt een hele sectie aan ‘gescheiden’-goederen. Een taartmaakster uit Brighton doet gouden zaken met geglazuurde taarten waarop de figuurtjes van een man en vrouw staan die elkaar van de bovenste verdieping afduwen, dan wel elkaar een mes in de rug steken. De warenhuisketen Debenhams lanceerde eerder dit jaar als eerste een scheidingscadeau-wenslijst (naar voorbeeld van de huwelijkswensenlijst), waarop nieuw-alleenstaanden hun cadeauwensen kunnen registreren: van een strijkplank tot een HD-televisie. „Niet veel mensen hebben er daar twee van’’, zei een woordvoerder tegen de pers.

Met een echtscheidingspercentage dat tot de hoogste in Europa behoort – 1 op elke 2,3 huwelijken – is het misschien geen wonder dat de commercie zich meester maakt van de scheidingsmarkt. Londen heeft de primeur van een alomvattende scheidingsbeurs achter de rug, en het advocatenkantoor Lloyd, Platt and Co ziet als eerste handel in scheidingscadeaubonnen: 125 pond voor een half uur met een echtscheidingsadvocaat.

De voorkeur van vooral exorbitant rijke buitenlanders om juist in Londen hun echtscheiding aan te vragen, als ze een connectie met Engeland denken te kunnen aantonen, heeft ook al alles met commercie te maken. Zelfs de hoogste rechters hier mopperen hardop dat Londen als „de echtscheidingshoofdstad van de wereld’’ wordt gezien, waardoor zij de handen vol hebben aan het tot in het hoogste beroep afhandelen van financiële geschillen. Vaak van buitenlanders die denken dat ze met een oordeel in eigen land veel slechter af zijn, vooral vanwege de gunstige financiële voorzieningen die worden toegekend aan (meestal) de echtgenote.

De echtscheidingsadvocatuur (family laywers) zelf is verdeeld: sommigen zeggen dat maar enkele jaren getrouwde vrouwen, dankzij de „willekeur’’ van individuele Engelse rechters, bij scheiding en verdeling van de gemeenschappelijke bezittingen veel te gemakkelijk „meeliften” op het fortuin dat alleen de man heeft verzameld. Dat gaat maar al te vaak om vele miljoenen. Anderen willen dat er een wet komt die een eind maakt aan de ingeslopen praktijk dat partners bijna automatisch elk de helft krijgen van wat er aan bezittingen is, of er nu vóór het huwelijk een contract is afgesloten over verdeling van de goederen of niet. Zulke wederzijdse partner-contracten als onderdeel van de huwelijkssluiting worden in bijvoorbeeld Duitsland wel, maar in Engeland doorgaans niet erkend.

De Engelse rechter heeft, anders dan elders in Europa, vergaande mogelijkheden om bijvoorbeeld te dwingen tot de verkoop van een bedrijf of tot het openbreken van een offshore trust (een groep in het buitenland gevestigde ondernemingen). Dat maakt het voor (meestal) mannen die hun financiële belangen willen verdonkeremanen veel moeilijker dan in andere landen. Het leidt er ook toe dat hun aanstaande ex-vrouwen veel agressiever achter die financiële belangen aangaan, zodat de waardestijging van bijvoorbeeld aandelen of van de verdiencapaciteit van de man in de toekomst meegerekend kunnen worden. De realiteit: verschillende rechters hebben verschillende opvattingen over wat in de specifieke zaak fair is. Onzekerheid, hoge kosten en langdurig uitstel zijn het gevolg.

Advocatenkantoren meldden bij het begin van de recessie dat vrouwen van rijke City-bankiers ‘alvast’ bij hen informeerden wat het beste moment was om echtscheiding aan te vragen. Nu de recessie voortduurt en koppels willen scheiden, is hun advies: hou vol tot betere tijden, dan ben je straks financieel beter af. Vanwege de recessie wordt de rechtbank overstroomd met verzoeken van mannen die om een herziening van de hoogte van hun alimentatie vragen. Of omdat de aandelenmarkt is ingestort, of omdat hun bedrijf failliet is gegaan.

Een man die gedwongen werd 5 miljoen pond aan zijn ex-vrouw te overhandigen na minder dan drie jaar huwelijk zonder kinderen, heeft zijn zaak voorgelegd aan het Europees Hof voor de Mensenrechten in de hoop dat het Hof de Engelse echtscheidingswetgeving kan intomen.

Vorige week deed de Engelse rechter zelf een uitspraak die hier als een dam tegen inhalige vrouwen wordt gezien: Lisa Tchenguiz (44) wil 100 miljoen pond incasseren van haar ex Vivian Imerman, ooit eigenaar van voedselproducent Del Monte.

Ze gebruikte haar broers, die een kantoor delen met Imerman, om 250.000 pagina’s zakelijke gegevens te downloaden van diens computer die inzicht gaven in zijn bezittingen. Voorheen waren dergelijke praktijken toegestaan, maar nu niet meer. „Illegaal verkregen en daarom niet te gebruiken’’, oordeelde de rechter.

De advocaat van Tchenguiz noemde die uitspraak een ‘handvest voor oplichters’ omdat mannen volgens hem nu makkelijk hun bezittingen verborgen kunnen houden. „Hoe is een eerlijke afweging nu ooit nog mogelijk?”, aldus de advocaat.