Murdoch trekt zich steeds meer terug uit China

Mediabaas Rupert Murdoch lijkt zijn pogingen te staken om voet aan de grond te krijgen in de grootste mediamarkt. Hij krijgt er te weinig zeggenschap.

Het Amerikaanse NewsCorp van Rupert Murdoch heeft maandag aangekondigd drie Zuid-Chinese televisiestations en een filmbibliotheek te zullen verkopen. Nieuwe eigenaar wordt een Chinees investeringsfonds dat toebehoort aan de Shanghai Media Groep, een van de grootste staatsmediabedrijven van het land. Bedragen zijn niet genoemd.

De verkoop van de tv-stations, waaronder de twee Xing Kong-stations, zeg maar het Chinese SBS, is volgens de Chinese media en financiële analisten een nieuw teken dat Rupert Murdoch zich uit China aan het terugtrekken is. Sinds 1993 heeft Murdoch getracht voet aan de grond te krijgen aan de grootste mediamarkt ter wereld. Hij stuitte op verzet van de Chinese autoriteiten om de mediamarkt te liberaliseren.

Na de verkoop van de entertainmentkanalen zoals Xing Kong, houdt Murdoch nog wel belangen in Star TV, de Chinese internetversie van de Wall Street Journal en enkele andere projecten met marginale marktaandelen, zoals MySpace. „Wat betreft de mediamarkt gaan de ontwikkelingen in China heel erg langzaam”, erkende Murdoch in augustus 2009 toen hij besloot de belangen van NewsCorp in China stapsgewijs te verkopen. Hij erkende dat hij ondanks alle inspanningen en jaren van lobbyen bij de hoogste leiders van het land op ondoordringbare muur was gestuit.

Die muur die de Chinese staat heeft opgetrokken heeft Murdoch sinds 1985 geprobeerd te slechten. Maar hij moest na investeringen van meer dan anderhalf miljard dollar erkennen dat de Chinese overheid wel zijn hulp wilde hebben bij de ontwikkeling van de Chinese tv-industrie, maar niet bereid was de inkomsten en de zeggenschap te delen.

Al veel eerder dan onlangs de presidenten-directeur van Siemens, BASF en General Electric deden, betwijfelde Murdoch of buitenlandse bedrijven werkelijk welkom zijn in China.

Hij trok die conclusie al in 2005 nadat Star TV in Hongkong geen toestemming had gekregen om in China satellietontvangers te verkopen en het signaal ook niet via de Chinese kabel werd verspreid. Althans niet officieel, want het signaal werd wel afgetapt en illegaal verspreid in China. Pas sinds enkele jaren is het gebruik van satellietschotels toegestaan en deelt de overheid zelfs schotels uit in gebieden waar geen kabels zijn aangelegd. Daardoor is het bereik van de Chinese staatsmedia sterk gegroeid.

Xing Kong en Xing Kong International, de twee Mandarijntalige zenders die door Murdoch’s Star TV in 2002 werden gelanceerd en nu worden verkocht, brachten miljoenen Chinezen voor het eerst in aanraking met entertainmenttelevisie. Xing Kong presenteert iedere dag een mengsel van licht nationaal en internationaal nieuws, kookprogramma’s, spelletjesshows, de Chinese versie van de Rijdende Rechter en America’s Most Wanted, dat Wanted. In China heet. Het zijn programma’s die inmiddels door de Chinese staatstelevisie, CCTV, ook op grote schaal worden geproduceerd. Vaak door dezelfde programmamakers die bij Star TV of Xing Kong zijn begonnen.

Murdoch heeft jarenlang gedacht dat hij door zijn goede relaties met de presidenten Jiang Zeming en met de hoofden van de Chinese propagandaorganisaties uiteindelijk toestemming zou krijgen om Star TV en ook de Xing Kong-zenders in iedere Chinese huiskamer te krijgen. Als een van de weinige Amerikaans/Australische ondernemers had hij toegang tot de topleiders, maar dat leverde uiteindelijk niet het door hem gewenste resultaat op.

Expansie buiten Hongkong en de regio Guandong naar midden en noord-China werd in 2003 geblokkeerd door de net aangetreden president Hu Jintao, die in tegenstelling tot zijn voorganger, niets met Murdoch te maken wilde hebben. Hu Jintao trad ook hard op tegen de Chinese managers van Murdoch’s media-activiteiten in China. Die managers waren zonen en dochters van ministers en Politbureauleden die allemaal tot de zogeheten Shanghai-fractie van Jiang Zemin hoorde.

Onder president Hu Jintao versterkte de Chinese Communistische Partij zijn greep op de media en werden pogingen van Murdoch, maar ook Disney, Time Warner en Viacom om toegang te krijgen tot de Chinese mediamarkt geblokkeerd. Van Murdoch is de uitspraak, gedaan in 1997 tijdens een diner met journalisten in Peking, dat hij in China „nog nooit een communist had ontmoet’’ en dat de CCP ,,eigenlijk de grootste Kamer van Koophandel’’ ter wereld is”.

Dat is een uitspraak die hij nooit heeft herhaald. Van voormalig Newscorp-directeur Bruce Dover, die het boek Rupert Murdoch’s China Adventures schreef, is de constatering dat Murdoch’s obsessie met China de onderneming vele tientallen miljoenen dollars heeft gekost, maar dat Murdoch aan het „avontuur” wel een nieuwe vrouw, Wendy Deng, inmiddels moeder van twee kinderen, heeft overgehouden.