Iedereen buigt nu voor Bouterse

Desi Bouterse wordt donderdag geïnaugureerd als president van Suriname.

Volgens filmmaker Eddy Wijngaarde zegeviert in het land de immoraliteit.

Zelfs de critici van Desi Bouterse vinden dat de nieuwe president van Suriname verrassende en vernieuwende keuzes maakt bij de samenstelling van zijn kabinet. In het Surinaamse patronagesysteem zet je traditioneel alleen mensen uit je eigen partij of etnische achtergrond op strategische plekken. Geen ‘nieuwelingen’ en zeker geen ‘vijanden’ uit andere politieke partijen, van wie de loyaliteit moeilijk is in te schatten.

Maar Bouterses minister van Financiën bijvoorbeeld, de econome Wonny Boedhoe (48), was tot voor kort een tegenstander van hem. Boedhoe was lid van de Hindoestaanse partij VHP, die behoorde tot de vorige regering van het Nieuw Front. „Je kunt aan de kant blijven staan en kritiek leveren, maar je kunt ook in de boot springen en helpen”, zei ze na haar benoeming.

„Het is alsof Suriname in een massapsychose verkeert, iedereen lijkt maar te buigen voor Bouterse”, zegt filmproducent Eddy Wijngaarde. „Zelfs iemand als Ronnie Brunswijk, die nog tegen Bouterse heeft gevochten tijdens de Binnenlandse Oorlog, ligt nu als een makke hond voor hem op de grond.”

Wijngaarde staat in Suriname bekend als een scherp criticus van Bouterse. Zijn broer, de journalist Frank Wijngaarde, was één van de vijftien slachtoffers die op 8 december 1982 onder verantwoordelijkheid van toenmalig legerleider Bouterse werden omgebracht in Fort Zeelandia. Eddy Wijngaarde is bestuurslid van de Stichting 8 december 1982.

In de film Paramaribo Papers (2002) en de theatervoorstelling De Tranen van Den Uyl verwerkte Wijngaarde de tragiek van de militaire dictatuur. Onlangs opende hij een groots opgezette multiplexbioscoop in Paramaribo. Voor het eerst in jaren kunnen Surinamers weer naar een echte bioscoop.

Sinds de overwinning van Bouterse is de cultus rond de leider van de Nationale Democratische Partij (NDP) „bijna stalinistisch”, vindt Wijngaarde. Hij noemt de beelden van groepen gillende aanhangers, het spektakel dat de inauguratie van aanstaande donderdag belooft te worden (zie inzet). „De NDP heeft een belangrijke functie in Suriname, de partij belichaamt de ontevredenheid van een groot deel van de bevolking en de tekortkomingen van de vorige leiders. Maar nu is de NDP een sekte geworden, waarin alles om één persoon draait: Desi Bouterse.”

Toch zien veel Surinamers Bouterse als de vernieuwer die het land nodig heeft. Hij krijgt het voordeel van de twijfel en wint vertrouwen door een team van economisch experts om zich heen te verzamelen.

De nieuwe minister van Financiën Wonny Boedhoe bijvoorbeeld was tot voor kort directeur van de Nationale Ontwikkelingsbank en voorzitter van de Vereniging van Economisten. De nieuwe president van de Centrale Bank, Gilmore Hoefdraad, bekleedde een topfunctie binnen het Internationaal Monetair Fonds. En vice-president Robert Ameerali was voorzitter van de Kamer van Koophandel.

Opvallend is ook de benoeming van vakbondsman Michael Miskin tot nieuwe minister van Handel en Industrie. Miskin voerde nog campagne tegen Bouterse als lid van de Nationale Partij Suriname (NPS) van vertrekkend president Ronald Venetiaan. Hij heeft invloed binnen het overheidsapparaat, wat Bouterse van pas komt, mochten ambtenaren proberen de nieuwe regering met stakingen ten val te brengen.

Wijngaarde ziet de aansluiting van critici van Bouterse als „een overwinning van de immoraliteit”. „Bij de coalitievorming zag je al over en weer verraad voor machtsposities. Mensen zijn opportunistisch, gaan voor macht en zijn hebberig. Bouterse maakt daar gebruik van. Normen en waarden zijn in Suriname al lang zoek. Bij de coup van Bouterse in de jaren tachtig is de rechtsorde geschonden, verraad gepleegd en de onderdrukking gegroeid. De immoraliteit die toen ontstond heeft nu duidelijker dan ooit een gezicht gekregen.”

Een film of theaterproductie over de militaire periode zou Wijngaarde in deze tijd niet snel maken. „Niet omdat ik bang ben, maar veel Surinamers zijn blind, onderworpen aan het charisma van Bouterse. Maar geloof me, het zal veranderen als de bevolking beseft dat ze niet krijgt, waar ze op hoopte.”

Voorlopig weet de nieuwe president zich ongekend populair te maken. Vorige week beloofde Bouterse het Surinaamse songfestival Suripop al een stuk grond om een theater op te bouwen. Dat is geen nieuwe politiek – met beloften en gunsten wordt er al lang politiek bedreven in Suriname.