Geitenhouder zoekt toekomst in de appels

De Q-koorts was een drama voor veel geitenhouders. De ene na de andere stopt er nu mee. Ook het echtpaar Schimmel zei het boerenleven vaarwel.

De doeken waarmee ze de uiers van haar geiten schoonmaakte, liggen doelloos in de melkput. Haar 600 geiten zijn al twee weken weg. Verkocht. „De doeken wassen, betekent verder afbreken.” Boerin Annet Schimmel (45) kijkt naar de melkmachine. Ook die heeft ze nog niet schoongemaakt. Ze kan het niet opbrengen.

Annet en haar man Roel Schimmel (50) uit het Gelderse Eck en Wiel besloten na zestien jaar te stoppen met hun melkgeitenhouderij. Over twee weken worden hun laatste 145 lammetjes door een koper opgehaald.

Ze zijn niet de eerste geitenhouders die stoppen. En ze zullen ook niet de laatsten zijn. Landbouworganisatie LTO Nederland voorspelt dat tientallen geitenboeren de komende jaren ander werk gaan zoeken door de Q-koortscrisis. Een woordvoerder: „In dit soort situaties zie je vaak een sterk naijleffect.”

In december vorig jaar kondigde minister Verburg (Landbouw, CDA) harde maatregelen af om de Q-koortsepidemie in te dammen. Bij besmette bedrijven moesten alle drachtige geiten worden geruimd. Voor de overige geiten op een besmet bedrijf stelde ze een levenslang fokverbod in.

De maatregelen volgden op een jaar waarin 2.300 Nederlanders Q-koorts kregen en vijf mensen met de ziekte stierven. Q-koorts is een bacteriële aandoening die tot chronische infectie en langdurige vermoeidheid kan leiden. De ziekte wordt meestal overgedragen door schapen en geiten.

De eersten die stopten, waren Agatha en Bram Kammeraad uit Zevenhoven in Zuid-Holland. Zij sloten hun geitenhouderij al in december vorig jaar uit angst voor Q-koorts. Geitenhouder Ron Grooten uit het Limburgse Ransdaal volgde in januari. Van zijn 1.200 geiten werden er 1.125 geruimd. Van de opbrengst van de melk van 75 geiten kon hij niet leven. Wanneer hij zijn stal weer zou mogen vullen, was op dat moment onduidelijk. Ook andere geitenhouders kwamen in financiële problemen.

Sinds 15 juli zijn de Q-koortsmaatregelen versoepeld. Geitenhouders mogen nieuwe melkgeiten aanschaffen. Bij besmette bedrijven wordt niet langer geruimd omdat de vaccinatie van geiten tegen Q-koorts lijkt aan te slaan. Toch kondigden Tonnie en Cindy van de Camp uit het Noord-Brabantse Megen eind vorige maand aan hun geitenhouderij te sluiten. Toch stoppen Annet en Roel Schimmel er mee. Annet Schimmel: „Elke geitenboer heeft eigen redenen om op te houden. Q-koorts speelt altijd een rol.”

Annet Schimmel weet nog precies waar ze was, toen ze hoorde dat er geruimd ging worden. Ze zat in de auto, op weg naar een bijeenkomst in Wijchen waar minister Verburg zou spreken. Een collega-boer belde haar en zei: „Zet de radio aan.” Ze kreeg kippenvel over haar hele lijf.

In Wijchen troostte ze de boeren die toen al wisten dat hun bedrijf besmet was. De maanden die volgden, hakten er emotioneel stevig in.

Als bestuurslid van LTO Noord werd ze gekoppeld aan negen boeren bij wie geruimd moest worden. Ze belde hen de dag voor de ruiming. Ze belde als de Algemene Inspectiedienst, LTO en de geitenboer de geiten samen scanden. Als drachtige geiten werden gemarkeerd met een rood kruis. Als bepaald werd hoeveel de te ruimen geiten waard waren op basis van leeftijd, melkproductie en gezondheidscertificaten.

Ze belde hen na de ruiming. Dan hoorde ze hoe drachtige geiten eerst in slaap waren gebracht, voor ze werden gedood en afgevoerd. Ze nam de telefoon op als boeren in tranen belden. Zelfs tijdens het kerstdiner.

En zelf zat ze in de rats. Elke veertien dagen werd haar geitenmelk getest. Ze wist nooit wanneer de testers kwamen. Ze wist nooit wanneer ze de uitslag precies kon verwachten. Altijd als een onbekend nummer belde, stond haar hart even stil. Het zal toch niet de Gezondheidsdienst zijn, om te melden dat het mis is, dacht ze dan.

Intussen begon haar bank te morren. De inkomsten moesten omhoog, de kosten omlaag. En ook de voerleverancier liet haar niet met rust. Ze moest moderniseren. De gemeente was tegen modernisering of uitbreiding, uit vrees voor een intensieve boerderij. En geen van haar vier dochters stond te trappelen om de geitenboerderij over te nemen.

Ze ging met haar man praten over stoppen. Met de accountant, de makelaar, de gemeente. Het bleek mogelijk de stallen af te breken en er twee bouwkavels van te maken. De prijs van geiten zou door schaarste gunstig zijn. Ze hakten de knoop door. Vaarwel boerenleven.

Annet trouwde Roel Schimmel, een boer, nog voor ze achttien was. Samen hadden ze eerst varkens, later stieren en schapen. En toen die ziek werden, stapten ze over op melkgeiten.

Nu werkt Roel sinds kort als zelfstandige voor een nabijgelegen camping. Hij maait het gras, hij snoeit de heggen. En Annet? Zij staat tegelijk met hem op. „Ik kan niet uitslapen, nadat ik zestien jaar lang om half zes mijn bed uit ben gegaan om te melken.”

Als hij vertrokken is, zit zij aan de keukentafel. „De eerste dag dat de geiten weg waren, ben ik maar ramen gaan zemen.”

Morgen gaan ze voor het eerst in jaren tien dagen op vakantie. „Als we het volhouden.” Daarna gaat ze de buurman helpen zijn pruimen te plukken. „En als de pruimen zijn geoogst, zijn de peren van een vriendin goed.” Misschien belandt ze uiteindelijk wel in de appels, zegt ze. Of ze wordt vertegenwoordiger.