Nederrijk

In dit boerendorp in Oostenrijk zijn de populisten nooit echt aangeslagen. De FP, de partij die door Jörg Haider werd groot gemaakt, is vooral van de vlotte zakenlui, ook al beweerde Filip Dewinter van Vlaams Belang bij de dood van Haider dat hij de spreekbuis was geweest van de zwijgzame meerderheid. Maar de meerderheid in Oostenrijk beperkte zich vooral tot verbazing over zijn populariteit.

De affaire met het rechts-populisme in de Oostenrijkse landspolitiek was geen gelukkig leven beschoren. De door heel Europa en met name ook Nederland bekritiseerde coalitie tussen de christen-democratische meerderheid en de Oostenrijkse Vrijheidspartij, tien jaar geleden, was dan ook een moetje. Zes jaar daarvoor, na de eerste grote verkiezingszege van de partij die in menig opzicht met die van Geert Wilders kan worden vergeleken, weigerden de sociaal-democraten en de christen-democraten nog iedere vorm van samenwerking. Dat die er uiteindelijk kwam deed Oostenrijk geen goed. In het dorp waar mijn schoonfamilie vandaan komt, worden de herinneringen aan die periode enigszins opgelucht terzijde geveegd.

Maar de afgelopen week prijkt Haider weer op alle voorpagina’s van de Oostenrijkse kranten. Dit keer om te bevestigen wat door zijn tegenstanders al werd beweerd: Haider zou net zo omkoopbaar zijn geweest als de gevestigde politiek die hij altijd zo had gekritiseerd – kritiek die hem veel stemmen had bezorgd. Opgedoken dagboekfragmenten van een partijnaaste zouden aantonen dat Haiders partij miljoenen zou hebben aangenomen van de Libische leider Moammar Gadaffi en de voormalige Iraakse leider Saddam Hoessein – omstreden leiders die Haider persoonlijk had gekend. En met het nieuws, of het nu waar is of niet, brokkelt ook de postume steun voor Haider af.

Zo is de comeback van zijn einde als de slotscène van een B-film, waarvan de Nederlandse sequel nog maar net begonnen is. Zij doet vrijelijk fantaseren over wat Nederland nog te wachten staat. En helpt en passant herinneren dat Nederland slechts tien jaar geleden nog de mond vol had van het verwerpelijke rechts-radicalisme van Oostenrijk – terwijl het er nu zelf bijna in verzuipt?

Floris-Jan van Luyn