Kwart van studenten wil eigen baas worden

Steeds meer studenten willen ondernemer worden, blijkt uit recent onderzoek. Internationaal helpt dat Nederland om te scoren op ondernemerschap.

De avontuurlijke Jan-Willem van Mourik ging naar China voor de Canton Fair, de grootste handelsbeurs ter wereld. Maar eenmaal in Guanghzhou raakte hij gefascineerd door fietsen, vooral elektrische fietsen. Lang hoefde hij niet na te denken. Terug in Nederland zette Van Mourik begin dit jaar eBike-Kit op. Inmiddels loopt het storm bij het bedrijf van de jonge Brabander in Den Bosch. De ombouwsets om van een gewone fiets een elektrische fiets te maken slaan zo aan dat de eerste voorraad al op is.

„De vraag is veel groter dan ik had durven hopen”, zegt Van Mourik (30). En tot zijn verrassing heeft een grote bank hem net tot starter van de maand uitgeroepen vanwege zijn bijzondere product. Dat ook nog milieuvriendelijk is, zegt hij in zijn fonkelnieuwe kantoor op een even nieuw industrieterrein vlakbij de Maas.

Van Mourik laat zien hoe in het voorwiel van een fiets het motortje wordt geplaatst en op de bagagedrager een platte accu wordt bevestigd. „Dat is alles.” Het product is duurzaam en goedkoop (500 euro). Daardoor hoopt Van Mourik te kunnen concurreren tegen de bestaande elektrische (snor)fietsen die veel duurder zijn.

Vooral bij senioren en forensen is de eBike-Kit in trek. Maar ook scholieren en bakfietsouders hebben grote belangstelling. „Voor bakfietsmoeders die zich met drie kinderen en boodschappen suftrappen is het een uitkomst”, zegt de kersverse ondernemer.

Van Mourik hoort tot de groeiende groep jongeren die tijdens of na hun studie voor zichzelf zijn begonnen. Ze willen niet in loondienst werken bij een groot bedrijf of bij de overheid, ze willen eigen baas zijn. Uit recent onderzoek van het Economisch Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf (EIM) blijkt dat steeds meer studenten ondernemer willen worden. Bijna een kwart van de ondervraagde studenten (wo, hbo, mbo) wil een eigen bedrijf beginnen. Het gaat daarbij niet alleen om studenten die economie of bedrijfskunde hebben gestudeerd. Ze komen volgens de onderzoekers uit alle disciplines. Drie jaar geleden was dat nog 17 procent.

In het hoger beroepsonderwijs (hbo) zijn studenten het meest positief over het zelfstandig ondernemerschap. Zeker 28 procent wil ondernemer worden. Ook het aantal studenten dat zichzelf ziet als „tamelijk tot zeer ondernemend” is gestegen, van 53 procent in 2007 naar 60 procent. En 62 procent van de studenten vindt ondernemerschap een belangrijk deel van de beroepswens.

Als voornaamste redenen noemen studenten de ‘uitdaging’, de ‘onafhankelijkheid’ en ‘eigen baas’ zijn. Veel geld verdienen en sociaal aanzien worden pas als vierde en vijfde reden genoemd. Ruim de helft van de studenten geeft aan ervaring te hebben met ondernemerschap of met ondernemer zijn.

Petra Gibcus, een van de onderzoekers van het EIM, schrijft de groeiende belangstelling van studenten voor het ondernemerschap onder andere toe aan de inspanningen van onderwijsinstellingen om ondernemerschap te bevorderen. Ook demissionair staatssecretaris Marja van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) wijst erop dat steeds meer instellingen het thema ondernemerschap opnemen in hun programma. Ondernemers komen vaker als gastdocent naar hogescholen of universiteiten en bij mbo en hbo komen studenten via stages met bedrijven in aanraking. Vorig jaar trokken de ministers van Economische Zaken, Onderwijs en Landbouw via het actieprogramma ‘Onderwijs en Ondernemen’ samen zo’n 17 miljoen euro uit om ondernemerschap in het onderwijs te stimuleren.

Het aandeel ondernemers in de beroepsbevolking in Nederland is relatief hoog vergeleken met andere landen. Uit de Internationale Benchmark Ondernemerschap van het EIM, waarin elf landen vergeleken worden waaronder Amerika en Japan, blijkt dat 12 procent van de Nederlandse beroepsbevolking in 2008 ondernemer was. Daarmee staat Nederland op de tweede plaats. Italië scoort het hoogst omdat het land een zeer hoog percentage ondernemers kent, 20,4 procent. Ierland en het Verenigd Koninkrijk staan met respectievelijk 11,6 en 11,4 procent een derde en vierde plaats. In Amerika, het land van Big Business, en in Duitsland maken ondernemers ruim 9 procent uit van de beroepsbevolking.

Zelfs in het economisch moeilijke jaar 2009 kwamen er in Nederland 35.400 bedrijven bij, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Weliswaar 9 procent minder dan het jaar ervoor maar het was wel het jaar van de diepste naoorlogse recessie. Tegelijkertijd was de crisis voor een deel van de ontslagen werknemers een drijfveer een eigen zaak te beginnen. ‘Nu een bedrijf starten’, luidde het credo van de zakenman en oud-Philips ondernemer Roel Pieper tijdens de vorige economische dip.

Zo telde Nederland vorig jaar 844.000 bedrijven, halverwege de jaren negentig waren dat er nog 600.000. Overigens werken in verreweg de meeste bedrijven minder dan tien personen; in 2008 was dat bij 91 procent van de bedrijven het geval. Ondanks faillissementen (ruim 10.000 in het crisisjaar 2009) is de trend eenduidig: Nederland wordt steeds meer een land van ondernemers.

Cees Eijkel, directeur van de stichting Kennispark Twente die op de campus van de universiteit startende ondernemers helpt, ziet de trend in de praktijk. „De interesse voor ondernemerschap stijgt. En er zijn de afgelopen jaren op de campus ook succesvolle bedrijven ontstaan”, zegt Eijkel. Hij schat dat er inmiddels enkele honderden student-bedrijven zijn ontstaan. Vroeg hij dertig jaar geleden aan een student wat zijn plannen waren, dan was het antwoord steevast: werken bij de overheid, bij een groot bedrijf of in het onderwijs. Eijkel: „Nu ziet een kwart van de studenten het ondernemerschap als carrièreoptie. Dat is heel leuk want het geeft een enorme voldoening een mooi technisch product in de markt te zetten.”

Sommige studenten beginnen al tijdens hun studie met ondernemen. Rinse Ubbink bijvoorbeeld die vorig jaar, samen met zijn medestudenten technische geneeskunde Eric Schat en Frouzan Soltani, in Enschede het bedrijf Freris heeft opgezet. Freris wil intermediair zijn tussen geneeskunde en het bedrijfsleven, tussen artsen en techniek. „De arts zou een ideale injectienaald willen hebben, maar heeft de kennis niet deze te ontwikkelen. Wij koppelen techniek en artsen aan elkaar”, zegt Ubbink (24). Hij heeft met zijn collega’s eerst flink in hun netwerk aan contacten geïnvesteerd. Intussen is de eerste opdracht van een zorginstelling binnen. Dit jaar rekent Ubbink op enkele grote orders. „Maar naast ondernemen moeten we nog wel onze studiepunten zien te halen”, zegt hij.

De Brabantse ondernemer Jan-Willem van Mourik heeft na zijn hbo-opleiding (Small business) eerst ervaring opgedaan - als werknemer bij verschillende bedrijven en als starter met een aantal vrienden. „Je moet ook teleurstellingen kunnen incasseren. Dan kun je waarderen dat je vanaf nul iets opbouwt.” Die opbouw is bij eBike-Kit in volle gang. De eerste 100 kits zijn verkocht, de volgende 200 komen eraan. Over twee jaar hoopt Van Mourik 1.250 kits te verkopen. Het bedrijfsresultaat moet dan verdrievoudigd zijn. „Een opleiding geeft je de tools in handen om te kunnen ondernemen. Maar ondernemen leer je pas echt door het te doen. Wat ik in de praktijk heb geleerd, daar kan geen opleiding tegenop.”