De kraai is groot of mensen zijn klein

Nina Smit studeerde af met illustraties van slapende of juist dreigende dieren.

Ze geeft ze iets menselijks, zonder dat het dierlijke karakter verloren gaat.

Jasper Rietman (24) liet op de examenexpositie in Zwolle een serie tekeningen zien over de avonturen van een treurige kraandrijver die hoog in zijn hokje in een droom terechtkomt.

Het moet de liefste ijsbeer ter wereld zijn, zoals hij daar ligt te slapen. Zijn armen om zijn tot de kin opgetrokken knieën. Hij is zachtblauw en zijn wangen blozen een beetje. De illustraties waarmee Nina Smit (22) aan de CABK Zwolle afstudeerde vertederen ogenblikkelijk, maar ze zijn niet lievig. Want die beer slaapt dan misschien, het blijft een wild beest.

„Ik was slapende diertjes aan het tekenen. Meestal heb ik geen idee voor ik begin. Eerst komt er een vorm en in die vorm zie ik iets. Daar kleur ik dan steeds meer laagjes bij tot het wordt wat ik wil. Bij de ijsbeer was het eerst alleen verf en daar ben ik met een kwast in gaan krassen. Met potlood heb ik later de details uitgewerkt.” Zo’n onderwerp als slapende dieren sluipt er eigenlijk gewoon in, zegt Smit. „Ik heb ook een periode met vogeltjes gehad.” Deze slapende ijsbeer is een losse tekening. „Maar ik zie hem nog wel eens een verhaal terechtkomen.”

Smit weet haar dieren altijd iets menselijks te geven zonder dat het dierlijke karakter verloren gaat. Dat zie je ook op haar tekening van twee spechten die nieuwsgierig uit hun boomholletje turen naar twee minimannetjes die met een ladder een buurboom beklimmen. De kraai op een andere tekening die zich met kop en klauw door de voordeur dringt waarachter zich twee mensjes verstoppen is gewoon eng. Je weet niet of de kraai groot is, of de mensen klein zijn. En dat geldt ook voor het konijn dat met hoge rug huizenhoog dreigend voor een man(netje) staat.

„Die twijfel zoek ik op, want het zorgt voor spanning als je de verhouding tussen dieren en mensen omdraait. Als je een haas vergroot kan het een angstaanjagend dier worden dat je met één stap kan vernietigen.” De tekening van de dreigende kraai komt uit een boek waar ze aan werkt over een zwart wezen dat het huis van twee kleine broers binnendringt.

Op de examenexpositie lagen een paar dummy’s van boeken die ze heeft geïllustreerd, waaronder iets wat ze tekende en schreef naar het sprookje over de haas en de mol van de gebroeders Grimm. Ook lag er haar boek P is van pappa. „Dat heb ik gemaakt voor een opdracht in het derde jaar. Naar aanleiding van Animal Farm van George Orwell moesten we een actueel verhaal maken. Die Oostenrijker Josef Fritzl die zijn dochter gevangen in de kelder was toen in het nieuws. Ik heb het boekje in abc-vorm gegoten, als contrast was met de inhoud. Het moest subtiel zijn en niet gruwelijk.” Bij de m tekende Smit een meisje dat in het donker in een hoekje zit: „De m is van muren, ze kon nergens heen. De n is van niemand, ze zat daar alleen.”

„De tekeningen in P is van pappa zijn best wel kinderlijk onschuldig”, zegt Smit. „De dochter heeft de lange benen van een meisje dat net in de puberteit komt en vrouw begint te worden. Het lijkt een kinderboek maar is het niet. Maar kinderen vinden de tekeningen leuk.”

Van haar vrijere werk exposeerde Nina Smit in Zwolle een meer dan een meter groot boek met harde houtskooltekeningen over een angstig meisje in verschillende situaties. „Tekeningen bij verhalen of artikelen maken vond ik eerst lastig omdat ik gewend ben om vrij vanuit het niets te werken, vanuit een vorm. Bij een verhaal weet je welke figuren je moet tekenen en dan is het moeilijk om je vrijheid te behouden. Maar ik heb dit jaar mijn eigen stijltje gevonden.”

Meer tekeningen op nina-smit.nl