nrc.nl/eurocrisis

Banken, buffers en Basel

Banken wereldwijd zeggen zich grote zorgen te maken over de hogere kapitaalbuffers die ze moeten aanhouden vanwege de nieuwe richtlijnen voor banken, Basel III. De verplichting om meer geld aan te houden ten opzichte van uitstaande leningen zou niet alleen nadelig zijn voor henzelf, maar ook voor de wereldeconomie. Feit of fictie?

Om aan de strengere eisen van Basel III te voldoen moeten banken opeens extra kapitaal binnenhalen en door de grote vraag naar kapitaal zal de rente stijgen, betogen ze. Om deze kosten te compenseren zijn de banken gedwongen ook de rente te verhogen op leningen aan bedrijven en particulieren. Met alle nadelige gevolgen voor de economie van dien. En dat net op het moment dat de groei voorzichtig aantrekt, verzuchten de bankiers.

Een solide argument? The Wall Street Journal schreef deze week van niet en haalde meerdere onderzoeken aan om te onderstrepen dat de banken ongelijk hebben in hun verzet tegen de aanstaande verhoging van de kapitaalbuffers. Zo zegt Douglas J. Elliot, onderzoeker bij de denktank Brookings Institution en voormalig bankier, dat de banken de nadelige gevolgen van de hogere kapitaaleisen overdrijven. De bereidheid van banken om geld uit te lenen tegen gunstige voorwaarden wordt in het ergste geval slechts licht geschaad.

De banken willen niets weten van dit soort tegengeluiden. De internationale bankenlobby is neergestreken in de Zwitserse stad Basel om de scherpste randjes van Basel III te halen. De belangrijkste troef van het Institute of International Finance (IIF), waarbij veel van de grootste banken ter wereld zijn aangesloten, is een eigen studie waarin ze aantonen dat de economische groei van de Verenigde Staten, de eurozone en Japan veel lager zal uitkomen door Basel III. Bovendien worden bijna 10 miljoen banen vernietigd (zie grafiek).

Waarom liggen de bevindingen van het IIF en de andere onderzoeken zo ver uiteen? Een belangrijke factor is de overgangstermijn voor de nieuwe eisen. De angst van het IIF zou gerechtvaardigd zijn als de banken plotsklaps kun kapitaalbuffers moeten verhogen. Maar de banken krijgen tot 2018 de tijd om aan de nieuwe eisen te voldoen. In de tussenliggende jaren kunnen de banken hun buffers langzaam versterken door kosten te besparen en winstuitkeringen te beperken. Dat betekent misschien wel dat bankiers een tijdje geen hoge bonussen zullen krijgen. (YV)

Het slimste meisje van de klas

De Duitse bondskanselier Angela Merkel is het slimste meisje van de klas gebleken met haar conjunctuurpolitiek. Duitsland komt sterk uit de recessie. Maar is het herstel blijvend?

Afgelopen donderdag schreef correspondent Joost van der Vaart over de opleving van de economie van Duitsland. In het artikel wees hij op de lof die Merkel heeft gekregen van de Duitse econoom Michael Heise. Deze econoom prijst de conjunctuurpolitiek van de Duitse regering, waarmee de „juiste impulsen” zijn gegeven om de wereldwijde crisis te doorstaan. Hij doelt onder andere op de slooppremie voor gebruikte auto’s.

Duitsland voerde ook kurzarbeit in, vergelijkbaar met de Nederlandse deeltijd-WW. Werknemers werden door de overheid gecompenseerd voor een kortere werkweek. Het weblog Free Exchange van het weekblad The Economist is enthousiast over dit beleid omdat de Duitse werkloosheid beperkt is gebleven, ondanks de recessie. Bovendien gebruikten sommige werknemers hun extra vrije tijd voor bijscholing. Twee vliegen in één klap.

Zou het beleid van de regering-Merkel een draaiboek worden voor landen in crisistijd? (YV)

Een transatlantische kloof

Stuivertje wisselen. Daar heeft de situatie veel van weg waarin Jean-Claude Trichet van de Europese Centrale Bank (ECB) en zijn Amerikaanse tegenhanger Ben Bernanke van de Federal Reserve verzeild zijn geraakt. Waar Trichet de afgelopen maanden keer op keer alle zeilen moest bijzetten om zorgen over een implosie van de eurozone weg te nemen, is het nu Bernanke die onder vuur ligt.

Trichet kon donderdag op zijn maandelijkse persconferentie naar aanleiding van het rentebesluit van de ECB gerust zijn. De Europese economie doet het in het derde kwartaal tot nu toe beter dan verwacht, zei hij.

Europese beleidsmakers lijken wat adem te krijgen. De ECB is zelfs begonnen met het voorzichtig terugdraaien van een aantal crisismaatregelen.

Tegelijkertijd neemt aan de andere kant van de Atlantische Oceaan de spanning toe. De dollar is aan het wegzakken tegenover een mandje internationale valuta, waaronder de euro.

Van Trichets Amerikaanse evenknie, Ben Bernanke, wordt hogere evenwichtskunst verwacht. Mocht de Amerikaanse economie toch weer wegzakken in een recessie (de gevreesde dubbele dip) dan is de vraag welke mogelijkheden de Fed nog heeft om wederom de helpende hand te bieden. Op FT’s Alphaville-blog is inmiddels een levendige discussie gaande over een nieuwe ronde geldverruiming (zoekterm op Alphaville: QE2, nee, niet de Britse koningin, maar quantative easing part two), ofwel: de geldpers gaat weer aan. (EK)

Met bijdragen van Egbert Kalse en Ykje Vriesinga

Discussieer over deze onderwerpen op nrc.nl/eurocrisis