Nieuwsconsument VS wil opinies, geen feiten

Newsweek is verkocht voor een dollar, CNN wordt een opiniezender: hoe de hyperpolarisatie overslaat op media in de VS. Alle macht aan de schreeuwers.

Tom-Jan Meeus

Daar was weer zo’n bericht uit de virtuele werkelijkheid. Volgens een peiling die nieuwszender CNN deze week bekendmaakte, denkt ruim een kwart van alle Amerikanen – en 41 procent van de Republikeinse kiezers – dat president Barack Obama niet in de Verenigde Staten is geboren.

Het nieuws werd door traditionele Amerikaanse media met een knipoog gemeld – ‘moet je dit horen’. Maar het maakte opnieuw duidelijk dat een omvangrijke groep Amerikanen overtuigingen blijkt te hebben die aantoonbaar onjuist zijn.

Toen vorig jaar zomer het debat over de hervorming van de zorg oplaaide, plaatste oud-vicepresidentskandidate Sarah Palin een berichtje op Facebook. Het zorgplan van Obama, schreef Palin, omvatte „dodencommissies” (death panels) die zouden bepalen of gehandicapte kinderen en ouderen nog zorg zouden krijgen. Feitelijke grondslag had de claim niet. Toch geloofde de helft van de bevolking Palin.

Waarom?

Traditionele Amerikaanse media gaan van de ene crisis naar de andere. Nieuwsmakers die een scheiding van feiten en opinie nastreven, hebben het bijna zonder uitzondering moeilijk. Deze week werd Newsweek , dat vorig jaar dertig miljoen dollar verlies leed, verkocht aan een 92-jarige elektronicafabrikant uit Californië. Hij betaalde 1 dollar voor het tijdschrift.

En 24-uursnieuwszender CNN, jarenlang marktleider, neemt na de zomer grotendeels afscheid van het format van klassieke verslaggeving. Net als de best bekeken kabelnieuwszender FoxNews en Fox’ progressieve tegenspeler MSNBC gaat CNN in het najaar gebruik maken van controversiële presentatoren die bekendstaan om hun opinies. De omwenteling kondigde zich al aan toen Christiane Amanpour, de beste buitenlandverslaggever van de zender, eerder dit jaar vertrok.

De meest opvallende aanwinst van CNN is Eliot Spitzer, een Democraat die in maart 2008 moest aftreden als gouverneur van New York. De politie luisterde Spitzers telefoon af toen hij afspraakjes maakte met dure prostituees, onder wie Ashly Dupré (22), een van de duurste escorts van het land. Voor de affaire maakte Spitzer naam als aanklager in New York. Hij staat bekend om zijn gepeperde opvattingen.

„Nog een schreeuwer”, smaalt Reese Schonfeld, die eind jaren zeventig met Ted Turner CNN oprichtte. „Zo’n eigenwijze man die alles al weet. En die moet nieuws presenteren?”

De omslag bij CNN illustreert een ontwikkeling die al langer gaande is: Amerikaanse nieuwsconsumenten willen meningen in plaats van feiten, controverse in plaats van evenwicht. De hyperpolarisatie moet elke dag worden gevoed. Zonder conflict geen nieuws. Zonder persoonlijke aanvallen geen kijkers. „Dus ook CNN gaat mee in de battle of opinion”, zegt Schonfeld.

Het gevolg is dat de klassieke rol van media, de selectie en de weergave van feiten, vervaagt. Televisie blijft de dominante nieuwsbron in de VS. Ruim 70 procent van de bevolking volgt het nieuws via de televisie, vergeleken met 40 procent via internet en 35 procent via kranten, aldus cijfers van het Pew Research Center for the People and the Press.

Vergeleken met de avondjournaals van de grote zenders ABC, CBS, NBC kijken weinig mensen naar de 24-uurs-nieuwszenders. Maar onderzoek na onderzoek toont aan dat juist de invloed van deze zenders op de rest van de media enorm is. De thema’s die 24-uurs-nieuwszenders behandelen, belanden later in het avondnieuws en de kranten.

Hoezeer politici zijn ingespeeld op dit stramien werd onlangs pijnlijke duidelijk. De zaak begon bij de conservatieve activist Andrew Breitbart, een voormalige onderzoeksmedewerker van de website The Drudge Report, die dit jaar zei dat hij „geschiedenis” wil schrijven „door institutioneel links onderuit te halen”. Vorig jaar verspreidde hij al videofragmenten die ACORN in diskrediet brachten, de organisatie van opbouwwerkers waarmee Obama vroeger verwant was.

Breitbart zette drie weken terug een video op internet die volgens hem aantoonde dat een Afro-Amerikaanse medewerkster van het ministerie van Landbouw blanke boeren discrimineert. De video van de ambtenaar, Shirley Sherrod, belandde bijna meteen op de website van FoxNews. Na het middaguur had ook de tv-zender er een item over en rond dezelfde tijd nam Sherrod ontslag. Naar later bleek stond zij onder druk van een onderminister die bang was, vertelde Sherrod, dat FoxNews het onderwerp ’s avonds op prime time zou brengen.

Vervolgens bleek de hele controverse een farce. Breitbart had een fragment uit een gefilmde toespraak van Sherrod geknipt waarin het leek als ze toegaf witte boeren te discrimineren. In werkelijkheid hield ze een langer pleidooi tégen discriminatie en alle betrokkenen stonden in hun hemd: Breitbart, de kabelzenders (ook op CNN werd de valse video besproken) en de regering-Obama.

In de hang naar controverse van de media, en de angst ervoor van de overheid, had niemand nog de moeite gedaan de beschuldigingen tegen Sherrod te verifiëren. „Laat het voor iedereen een les zijn”, zegt Schonfeld. Hij is zelf nog altijd media-ondernemer en meent dat CNN de verkeerde keuze maakt. „Iedereen doet al opinie. Dus ik zou juist alles gooien op hard nieuws – en geen geschreeuw.”

Schonfeld is vooral gefascineerd door het feit dat van de jongeren tot 34 jaar juist bijna niemand nog kabelnieuws kijkt. „De behoefte aan betrouwbaar nieuws is veel groter dan de media doorhebben.”