Glamoureuze kanten van de Inca-cultuur

Tentoonstelling Inca’s, Capac Hucha. T/m 14 nov in het Wereldmuseum, Rotterdam. Di t/m zo 10-20u. Inl: www.wereldmuseum.nl ***

Het Wereldmuseum in Rotterdam laat ook met de nieuwe tentoonstelling Inca’s, Capac Hucha zien dat het sinds de heropening eind vorig jaar anders is dan andere volkenkundige musea. De bezoeker dient een totaalervaring te ondergaan. Hij mag eerst ‘oh’ en ‘ah’ roepen bij het zien van gouden offerbeeldjes, aardewerk in de vorm van mensen en dieren, rituele messen, gouden maskers en veelkleurig textiel, die een beeld geven van drieduizend jaar Andes-culturen. De objecten, mooi uitgelicht in het omringende donker en gepresenteerd als autonome kunst, doen er alles aan om esthetisch genoegen op te roepen. Tussendoor krijgt de bezoeker een grappige animatie te zien die uitlegt dat het ‘stripverhaal’ met 81 krijgers op een kruik van de Moche-cultuur (400-500 na Chr.) een onderlinge rituele strijd uitbeeldt en dat de verliezers de eer hebben geofferd te worden.

In de café-wijnbar wacht intussen een Peruaans menu, bereid onder toezicht van sterrenkok Cees Helder. Als afsluiting kan in de winkel niet alleen de catalogus worden gekocht, maar ook speciaal voor de tentoonstelling gemaakt Peruaans textiel. Een masker uit Oceanië kost 8.500 euro – inclusief echtheidscertificaat.

Het Wereldmuseum nieuwe stijl, nog op zoek naar een manager banqueting, is een beetje op Amerikaanse leest geschoeid. Enkele zalen dienen als karaktervolle feest- en vergaderruimten, er worden reizen georganiseerd en voor 5.000 euro per jaar mag iemand zich VIP Member noemen en krijgt hij een eigen sleutel voor een speciale ingang, zodat hij indruk kan maken op zakenvrienden. Het werkt, zegt directeur Stanley Bremer. Trots meldt hij dat het museumrestaurant in de top-100 van beste zakenrestaurants staat en dat er het afgelopen jaar 500.000 euro winst is gemaakt. Dat geld gaat naar „het goede doel”: het museum en tentoonstellingen die in kwaliteit en aanzien moeten kunnen wedijveren met die van de grote buitenlandse musea.

Is dit zo’n tentoonstelling? Aan glamour en bijzondere objecten geen gebrek. Maar mensenoffers is een ingewikkeld onderwerp en de Inca’s en hun voorgangers hadden een complexe cultuur. De meeste bezoekers kunnen nog wel volgen dat alleen volmaakte kinderen geofferd werden en dat families hun eigen kind als offer voorstelden omdat het hun aanzien opleverde. Maar het fijne van de Inca-kalender, ceques en quipu’s en hun rol bij offers ontgaat hun waarschijnlijk. Het offerritueel wordt aanschouwelijk gemaakt door een levensechte reconstructie van een Nasca-krijger met in zijn handen een afgesneden hoofd.

Het opvallendst is de boodschap van de expositie: mensenoffers waren een sacraal gebeuren; ze werden met grote eerbied en voor het algemene goed van koning en samenleving voltrokken. Morele verontwaardiging nu is daarom niet gepast. Dat is meer iets voor een ouderwets volkenkundig museum, zo lijkt de boodschap.