Werkloze Amerikanen

Duitsland mag zijn rol als trekpaard van de Europese economie dan hervonden hebben en China mag blijven doorstomen, maar ’s werelds grootste geïntegreerde economie, die van de Verenigde Staten, lijkt te haperen.

Vorige week bleek de economische groei over het tweede kwartaal te zijn uitgekomen op 2,4 procent op jaarbasis. Dat lijkt in Europese ogen lang niet slecht, maar voor Amerikaanse begrippen duidt het op een uitdovend herstel van de zware recessie van vorig jaar. De groei is onvoldoende om de werkloosheid in de VS, met hun relatief snel groeiende arbeidsmarkt, omlaag te brengen. Die werkloosheid bedraagt nu 9,5 procent van de beroepsbevolking. Cijfers over de werkgelegenheid in juli, die vanmiddag zouden worden gepubliceerd, hebben aannemelijk geen verbetering laten zien.

De meeste voorspellingen voor de tweede helft van dit jaar zijn niet gunstig. Het vertrouwen van Amerikanen in hun eigen economie neemt inmiddels weer af. De eerste Amerikaanse gezinnen waar de banen tijdens de kredietcrisis verloren gingen, vallen nu uit de tot 99 weken verlengde werkloosheidsvoorziening, waarna er geen enkel vangnet meer is. De schuldenlast op het doorsnee gezin is dusdanig hoog dat huishoudens weer zijn gaan sparen – een gewoonte die zij tot voor kort hadden afgezworen – ten koste van hun uitgaven. En waar de uitgaven al stijgen, leiden zij vooral tot een stijgende invoer, die niet ten bate komt van de binnenlandse bedrijvigheid. Het gat op de handels- en betalingsbalans, een belangrijke onderliggende oorzaak van de kredietcrisis, neemt weer toe.

De Democratische regering-Obama kampt, enkele maanden voor de tussentijdse verkiezingen voor het Congres, met een gebrek aan beleidsmogelijkheden. Het monetaire beleid zet, met een rente van tegen de 0 procent en aankopen van onder meer staatsschuld door de centrale bank, alle zeilen al bij. Ook het door de overheid stimuleren van de economie heeft zijn grenzen. Het begrotingstekort bedraagt dit jaar rond de 11 procent en zal volgend jaar nauwelijks zakken.

De belangrijkste politieke discussie van dit moment gaat inmiddels over het al dan niet laten voortduren van de verschillende belastingverlagingen – niet alleen die voor de allerrijksten – die door de Republikeinse regering-Bush zijn doorgevoerd. Handhaven van de huidige situatie kost de overheid extra geld, maar het terugdraaien ervan kan het economisch herstel in de kiem smoren. De Grote Depressie van de jaren dertig is voor Amerikanen een belangrijk referentiepunt. Het destijds te vroeg terugdraaien van de stimuleringsmaatregelen zorgde in de tweede helft van dat decennium voor een hernieuwde recessie.

De vrees voor deze ‘dubbele dip’ zit diep. Niet dat het al zo ver is. De Amerikaanse economie heeft een geschiedenis die wordt gekenmerkt door grote veerkracht en ondernemingszin. Maar het buitenland moet er ditmaal niet op rekenen dat de VS, net als bij de laatste drie grote recessies, de wereld wederom als eerste uit het slop zullen trekken.