Burgemeester tegen de bom

Burgemeester Akiba riep bij de 65ste herdenking van de atoomaanval op Hiroshima op tot ontwapening. Voor het eerst was er ook een ambassadeur van de VS bij.

Het is een absurd idee om na te denken over nationale veiligheid terwijl je afhankelijk bent van kernwapens. Toen hij dit zei, wist de burgemeester van de Japanse stad Hiroshima, Tadatoshi Akiba (67), afgelopen maandag tijdens een persconferentie waar hij over sprak. Hij was zelf twee jaar oud toen de Amerikanen een uraniumbom gooiden op de stad waar hij geboren is. Vandaag werd die gebeurtenis, die mede leidde tot de Japanse capitulatie maar die ook aan tienduizenden burgers het leven kostte, voor de 65-ste keer herdacht.

Akiba drong er vandaag tijdens de inmiddels traditionele vredesverklaring bij de herdenkingsplechtigheid in het Hiroshima Memorial Park bij de Japanse regering op aan om de Amerikaanse atoomparaplu te verlaten. Daarmee trad hij in het voetspoor van zijn voorganger Takashi Hiraoka die in 1997 een gelijkluidende oproep deed aan de toenmalige regering. Vandaag bevond zich voor het eerst een vertegenwoordiger van de Amerikaanse overheid onder de genodigden: ambassadeur John Roos. Voor het eerst was ook de secretaris-generaal van de VN, Ban Ki-moon, aanwezig. „Het leven is kort, maar het geheugen is lang”, zei Ban, die bloemen legde bij de eeuwige vlam in het monument.

Volgens Akiba heeft de boodschap van de hibakusha, de slachtoffers van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki (de stad die in 1945 drie dagen later getroffen werd), zich verspreid over de wereld. Naar schatting 140.000 inwoners van Hiroshima, en 70.000 burgers van Nagasaki kwamen om het leven – hetzij door de bomexplosies, hetzij later als gevolg van de straling waaraan zij werden blootgesteld.

Akiba, van oorsprong wiskundige, zat van 1990 tot 1999 voor de oppositionele Sociaal Democratische Partij in het Huis van Afgevaardigden. In 1999 werd hij gekozen tot burgemeester van Hiroshima, en hij werd in 2004 en 2007 herkozen.

Afgelopen maandag werd bekend dat Akiba later deze maand de Ramon Magsaysay-prijs zal ontvangen, ook wel de ‘Aziatische Nobelprijs’ genoemd, voor zijn niet aflatende campagne voor vrede. Akiba zei in een reactie: „Ik heb het gevoel dat dit een positieve waardering is voor onze pogingen om een wereld te realiseren die vrij is van kernwapens.” En hij voegde eraan toe dat hij de prijs in ontvangst zou nemen namens alle slachtoffers van de atoombommen.

Akiba is sinds 1999 voorzitter van de in 1982 opgerichte organisatie Burgemeesters voor Vrede. Hij heeft het aantal aangesloten steden uitgebreid van 461 in 1999, tot 4.069 steden in 144 landen nu. Het juryrapport van de Masaysay-prijs memoreert dat Akiba Hiroshima, de stad die het eerste slachtoffer was van nucleaire oorlogsvoering, heeft gemaakt tot stad „aan het front van een wereldwijde campagne om kernwapens af te schaffen”.

Akiba kreeg al eerder verschillende prijzen voor zijn werk voor de vrede en staat te boek als een criticus van de Amerikaanse oud-president George W. Bush. Eerder dit jaar, in januari, was Akiba aanwezig als speciale gastspreker op de Amerikaanse Burgemeesters Conferentie. In die hoedanigheid bezocht hij ook het Witte Huis waar hij sprak met president Barack Obama, die zelf vorig jaar april ook een pleidooi hield voor een kernwapenvrije wereld. Amerikaans ambassadeur Roos herhaalde vandaag dat samenwerking nodig is om een kernwapenvrije wereld te bereiken. „Het zou geweldig zijn”, zei Akiba vandaag, „als Japan een leidende rol speelt in de beweging om kernwapens af te schaffen.”