Kritiek op Kremlin om branden

President Medvedev treedt hard op tegen ambtenaren die gefaald zouden hebben bij de bestrijding van de bosbranden. Steeds meer mensen geven hemzelf en premier Poetin de schuld.

President Dmitri Medvedev was voor zijn doen ongebruikelijk fel toen hij gisteren op de staatstelevisie het ontslag beval van vijf hoge legerofficieren, in verband met de bosbrandencrisis in Rusland. Een marinebasis ten zuidoosten van Moskou aan de rivier de Oka was afgebrand, inclusief vliegtuigen en helikopters die daar stonden. De officieren zouden bij die gebeurtenis „misdadig nalatig” zijn geweest.

Dat houdt in dat, als zij schuldig worden bevonden door een rechter, de officieren voor maximaal zeven jaar de gevangenis in gaan.

Ook waarschuwde de president andere functionarissen voor soortgelijke gevolgen als ze betrapt worden op fouten bij de strijd tegen het vuur. Hij beloofde „geen medelijden” te zullen tonen.

Medvedevs televisieoptreden lijkt illustratief voor de onmacht van de Russische staat om de crisis te bestrijden. De branden woeden nog steeds, het dodental liep vanochtend opnieuw op, van 48 tot 50. De branden breiden zich steeds verder uit en het einde is nog niet in zicht. De rook van de branden rond de hoofdstad Moskou hing gisteren en vanochtend als een giftige deken in het Kremlin.

Ondertussen groeit de kritiek op de autoriteiten en met name op de regering in Moskou. De voorbeelden van uiterst moeizame en soms ronduit bizarre crisisbestrijding zijn legio. En het Kremlin krijgt de schuld.

De BBC meldde vanochtend in een radio-uitzending dat inwoners van een getroffen dorpje om vier uur ’s nachts al de brandweer hadden gewaarschuwd dat hun huizen werden ingesloten door de vlammenzee. De brandweerkazerne liet echter weten pas om zes uur open te gaan.

De Moscow Times meldde vandaag dat in het dorpje Verchnaja Vereja in de zwaar getroffen regio Nizjni Novgorod, ten zuidenoosten van Moskou, geen brandweerkazerne was en dat de twee vrijwilligers die wacht liepen de benen hadden genomen zodra zij werden opgeroepen. Alle 341 huizen in Verchnaja Vereja gingen in rook op, zeven mensen kwamen om. Een vrouw in het plaatsje Maslovka klaagde tegen dezelfde krant gisteren dat bij haar in de buurt de velden en bossen dagenlang in brand hadden gestaan voordat er iemand in actie kwam.

De Russische televisiezender RenTV deed op 2 augustus al verslag van de eveneens zwaar geraakte regio Voronezj, waar Ljoebov Sigajeva voor haar afgebrande huis vertelde dat de brandweer had geweigerd de inwoners van haar dorp te helpen omdat hun bazen hen hadden bevolen de staats- en gemeentegebouwen te beschermen. In het dorp zelf was vrijwel geen blusmaterieel. Een boze Sigajeva: „Ik zal het jullie zeggen: ons huis had gered kunnen worden.”

In Tsornoje, zo’n 30 kilometer ten oosten van Moskou, moesten de dorpsbewoners zelf zorgen voor het nablussen omdat er niet genoeg brandweerlieden waren. De 55-jarige Nikolaj Petrov meldde tegen een verslaggever van ANP dat hij zelf maar met een emmer dagelijks een ronde door het bos maakt om de laatste branden te doven. „De brandweer heeft hier geen tijd voor”, aldus Petrov.

Het chronische tekort aan brandweermannen, was al duidelijk vanaf het begin van de bosbrandencrisis en blijkt nu een van de voornaamste oorzaken voor het falen van de bestrijding. Het ministerie voor Rampenbestrijding heeft president Medvedev daar over gewaarschuwd. Medvedev wordt verweten dat hij te laat heeft gereageerd.

Hij besloot pas drie dagen geleden militairen te sturen naar de gebieden die in brand staan om de brandweermannen bij te staan. Tot die tijd was hij op vakantie in de badplaats Sotsji. Hij kon alleen maar twitteren dat de branden een „nationale tragedie” waren, hekelt de Kremlinkritische publicist Joelia Latynina in een opinieartikel in de Moscow Times.

Ook premier Poetin worden ernstige verwijten gemaakt. Hij zou er persoonlijk een hand in hebben gehad dat de branden zo uit de hand konden lopen. In 2007, toen hij zelf nog president was, loodste hij in hoog tempo een wet door het parlement die het bosbeleid radicaal wijzigde. Dat zou voortaan niet meer centraal worden gevoerd, maar regionaal. Zo’n 75 procent van het personeel dat in de bossen werkte en als een soort ‘eerste waarschuwingslinie’ werkte, werd op straat gezet. Door de opdeling van het systeem kwamen sommige gebieden plotseling zonder blusmaterieel te zitten. In geval van nood duurt het veel te lang voordat de spullen van de ene plek naar de andere plek konden worden overgebracht, hekelden tegenstanders van de wet toen.

Maar Poetin zette door. Onafhankelijke Russische media wijzen erop dat een van de personen die voordeel had bij de wet, de oligarch Oleg Deripaska is, een oude vriend van Poetin die behalve in aluminium ook in hout doet. Latynina, in haar opiniestuk in de Moscow Times, schrijft dat Poetin in feite de verantwoordelijkheid voor het beheer van de bossen neerlegde bij degenen die ze exploiteren.

Ondertussen woeden de branden in Rusland verder en neemt de kritiek verder toe. Het ferme optreden van Medvedev gisteren wordt dan ook vooral gezien als een poging om sociale onrust te voorkomen. Medvedev gaf gisteren ook de opdracht om elke ontluikende „anarchie” krachtig de kop in te drukken.

„Jullie mogen de situatie niet uit de hand laten lopen [...]”, droeg hij de betrokken instanties op.