Feest van herkenning

Copie conforme. Regie: Abbas Kiarostami.****

Copie conforme van de Iraanse Abbas Kiarostami beloofde in Cannes een van de hoogtepunten te worden. Geen wonder dat de reacties tegenvielen: deze Kiarostami mist de pure existentiële intensiteit van zijn bekendste werk (zoals Close-up, 1990), en ook de concentratie van zijn recente filmexperimenten. Een feest van herkenning is het wel. De film barst van verwijzingen naar zijn eigen oeuvre, alsof Kiarostami aan een groter publiek zijn preoccupaties wil uitleggen.

Dat publiek bereikt hij mogelijk met actrice Juliette Binoche. Ze speelt een galeriehoudster die in gesprek raakt met een Engelse auteur. Hij heeft het boek geschreven waaraan de film de titel ontleent: dat boek stelt dat een kopie even goed is als een origineel zo lang hij dezelfde impact heeft op de toeschouwer.

Binoche daagt de schrijver uit dat ook in het echte leven waar te maken. Tijdens een autorit vallen zij van het ene rollenspel in het andere. Dat van vreemdelingen die luchtigjes converseren. Tot dat van een (ex?-)echtpaar dat in oude patronen vervalt. Hoe het precies tussen die twee zit, laat Kiarostami wijselijk in het midden. Hij construeert een puzzel van mogelijke betekenissen en interpretaties.

De film doet denken aan Robert Rossellini’s klassieker Viaggio in Italia (1954), waarin een echtpaar tijdens een huwelijkscrisis door Italië reist. Zorgvuldig deconstrueert Kiarostami de Hollywoodmythe van het gelukkige huwelijk. Mannen en vrouwen zijn elkaar vreemd.

Maar tussen de andere echtparen die Binoche en Shimell als kopieën van zichzelf tegenkomen, is er ook, als toppunt van ironie, een cameo voor scenarioschrijver Jean-Claude Carrière, die relatieadviezen geeft. Want we mogen vooral niet vergeten dat we naar een film kijken. De ‘scenarioschrijver’ weet het beter dan de personages. En de personages zijn, behalve in het filmkader, ook gevangen in talloze frames binnen het frame: spiegels, vensters, doorkijkjes. Zo leidt deze ‘kopie van een film’ ons naar het origineel: het werk van Kiarostami zelf. En daarin is deze elegante gimmick van een film toch weer zeer origineel, speels en geniaal.