Digitaal team van justitie is 24/7 on call

Tegen verspreiders van illegaal verkregen informatie op internet is weinig te doen.

Een team van officieren van justitie moet dat gat in de wetgeving dichten.

Een gespecialiseerd team van officieren van justitie moet 24 uur per dag kunnen ingrijpen als er onrechtmatige publicaties op internet verschijnen. Met de bevoegdheid om internetproviders te dwingen om die informatie te verwijderen, inclusief het opleggen van een dwangsom als dat niet gebeurt. En heling van informatie die afkomstig is van computervredebreuk wordt strafbaar.

Dat zijn de meest opmerkelijke voorstellen die minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) doet in zijn vorige week verschenen conceptwetsvoorstel ‘Versterking bestrijding computercriminaliteit’.

Bestrijding van illegale informatie op internet krijgt daarmee een nieuwe dimensie. Toen twee jaar geleden een naaktfilmpje op internet (onder meer op GeenStijl) opdook van tv-presentatrice Manon Thomas, stond het Openbaar Ministerie machteloos tegenover de verspreiders ervan. Tegen degene die vermoedelijk dat filmpje uit haar laptop had ‘gehackt’ kon nog aangifte worden gedaan wegens computervredebreuk. Maar strafrechtelijk was er weinig te doen tegen internetaanbieders, die in tweede instantie de beelden op internet verspreidden.

Vorig jaar wees het College van procureurs-generaal, de top van het Openbaar Ministerie, al op die lacune in het strafrecht, naar aanleiding van een strafzaak waarbij iemand bewust gestolen informatie op internet had geplaatst. Omdat het om gekopieerde gegevens ging, kon hij niet voor heling van goederen worden vervolgd.

Hirsch Ballin wil dat gat in de wetgeving repareren door het strafbaar stellen van de verspreiding van dergelijke filmpjes zonder dat de hoofdpersoon daarmee instemt. Dat geldt overigens niet vanzelfsprekend voor internetproviders, die niet automatisch verantwoordelijk gesteld kunnen worden voor de inhoud op de sites. Zij worden uitgesloten van vervolging op voorwaarde dat zij alle maatregelen nemen die redelijkerwijs kunnen worden gevergd om onrechtmatige publicaties van internet te verwijderen.

Het is volgens de minister niet redelijk om van internetproviders te verwachten dat zij de stortvloed aan informatie die zij plaatsen, kunnen filteren op illegaal materiaal. Alleen als de provider zelf betrokken is geweest bij de werving van onrechtmatige informatie, of dat op voorhand had kunnen weten, is het strafbaar.

Hirsch Ballin wil een landelijk team van gespecialiseerde officieren van justitie in het leven roepen. Het team moet 24 uur per dag bereikbaar zijn om op te treden tegen illegale publicaties op internet. Dat is noodzakelijk omdat die filtering specifieke juridische kennis vereist op het gebied van auteursrecht, de vrijheid van meningsuiting en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Dat landelijke team krijgt de bevoegdheid om een ‘ambtelijk bevel’ tot verwijdering van de gegevens te geven, inclusief de mogelijkheid om een dwangsom op te leggen. Gedupeerden kunnen dat nu ook al doen via een civiele procedure. De rechter kan, zonodig binnen een uur, opdracht geven om publicaties te verwijderen. Dat kan straks ook via het landelijk team van officieren.

Volgens een woordvoerder van het college van procureurs-generaal zal de interne organisatie worden aangepast om zo’n team mogelijk te maken. „Bij het landelijk parket werken nu al specialisten die permanent bereikbaar zijn voor parketofficieren en opsporingsteams in het hele land.”

Het wetsvoorstel stelt ook het stiekem opnemen en op internet verspreiden van gesprekken strafbaar. Dat is nu al het geval als iemand gesprekken opneemt zonder zelf gesprekspartner te zijn. Straks is dat ook het geval als als iemand ongevraagd een gesprek opneemt waar hij zelf aan heeft deelgenomen.

Dat zou consequenties kunnen hebben voor de undercoverjournalistiek, waarbij gebruik wordt gemaakt van een verborgen camera of microfoon. Misdaadverslaggever Peter R. de Vries zou bijvoorbeeld zijn kunstje met Joran van der Sloot niet meer kunnen herhalen. Want de bekentenissen van Van der Sloot waren zonder diens medeweten opgenomen in een auto, strikt genomen dus privéruimte.

De minister heeft zich die journalistieke gevoeligheid gerealiseerd. Want journalisten zijn niet automatisch strafbaar als het gebruik van een verborgen microfoon noodzakelijk was om ernstige misstanden aan de kaak te stellen en „dit belang zwaarder weegt dan de belangen die gemoeid zijn met de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de deelnemers aan het gesprek”. Journalisten hebben dus geen automatisch recht op het gebruik van een verborgen microfoon in privéruimtes. Het is uiteindelijk aan de rechter om die afweging te maken.

De journalistenvereniging NVJ vindt dat dit onderdeel in het wetsvoorstel inderdaad bepaalde vormen van undercoverjournalistiek kan belemmeren. „De minister geeft in zijn toelichting aan dat journalisten een uitzonderingspositie krijgen”, aldus een woordvoerder. „Maar wij vinden dat expliciet in die toelichting moet komen te staan dat de strafbaarheid voor journalisten vervalt als er met hun werk een algemeen belang gediend is.”