Het gaat nog erger worden

Er zijn te weinig brandweermannen om de branden te bestrijden.

De regering wordt verweten dat zij een te kortzichtig bosbeleid heeft gevoerd.

Drie dagen hielden de autoriteiten de Russische burgers voor dat ze niet bezorgd hoefden te zijn over de bosbranden die het land teisteren. De situatie was sinds zondag onder controle, verzekerde het ministerie van Noodgevallen die dag. Er waren toen al meer dan dertig doden gevallen – de meesten met huis en al verzwolgen door de vlammenzee. En het aantal branden nam nog wel licht toe. Maar het totale gebied dat in brand stond, werd steeds kleiner, verklaarde het ministerie.

Nu beginnen de Russische regeringsfunctionarissen langzaam terug te krabbelen. De minister van Noodgevallen, Sergej Sjoigoe, moest gistermiddag aan president Dmitri Medvedev opbiechten dat het op een aantal plekken toch „uit de hand aan het lopen” is. Berichten over een nijpend tekort aan brandweermannen waren in de uren daarvoor al steeds hardnekkiger geworden. Sjoigoes ministerie moest gisteren verder toegeven dat het in brand staande gebied weer groter was geworden – van 128.000 hectare zondag naar ruim 172.000 hectare gisteren.

Het lijkt erop dat de branden zich voorlopig alleen maar zullen uitbreiden. De komende dagen worden opnieuw hitterecords verwacht in en rond Moskou, met temperaturen oplopend tot 40 graden Celsius. Nooit eerder sinds de metingen 130 jaar geleden begonnen, waren er zulke hoge temperaturen. De bos- en veenbranden die Rusland in hun greep houden dreigen door de extreme hitte alleen maar verder aan te wakkeren.

Terwijl de branden verder woeden, is het zwartepieten inmiddels in volle gang. Iedereen wijst naar elkaar. De Russische regering naar de lokale bestuurders, lokale bestuurders naar onachtzame burgers, burgers naar lokale én centrale autoriteiten en milieugroepen naar de regering.

Het ministerie van Noodgevallen verweet gisteren plaatselijke bestuurders te weinig te doen om de branden te bestrijden. „Iedereen moet zich realiseren welke verantwoordelijkheden hij heeft”, zei het hoofd van het crisiscentrum van het ministerie. Lokale autoriteiten moesten „hun mankracht mobiliseren en niet achterover leunen en afwachten” totdat hulp van de regering kwam.

Premier Vladimir Poetin had daarvoor de gouverneurs van de getroffen regio’s al op het matje geroepen en hen gewaarschuwd dat degenen die de instructies van de staat aan hun laars lappen, hun baan zouden verliezen. Hij zou tevens persoonlijk toezien op de wederopbouw met videocamera’s op bouwplaatsen en de beelden daarvan live uitzenden op de website van het Kremlin, om te garanderen dat het geld dat hij had vrijgemaakt voor herstelwerkzaamheden niet in de zakken van corrupte overheidsdienaren verdwenen.

Slachtoffers van de bosbranden beschuldigen de regering er intussen van veel te weinig te hebben gedaan om de bosbranden te voorkomen. En toen het eenmaal te laat was, zou hulp veel te lang op zich hebben laten wachten. „Een inwoner van het plaatsje Maslovka zei tegen persbureau AFP dat bij haar dorp de velden dagen in brand hadden gestaan voordat er iemand in actie kwam.

Milieugroepen en de oppositie beschuldigen de regering ervan kortzichtig bosbeleid te hebben gevoerd, wat zich nu wreekt bij de bestrijding van de branden. Enkele jaren geleden maakte Poetin persoonlijk een einde aan de centrale manier waarop dat beleid werd gevoerd – volgens Greenpeace Rusland onder druk van de houtkaplobby. Voortaan zouden regio’s zelf verantwoordelijk zijn. Het gevolg was dat 75 procent van het personeel dat in de bossen werkte en als eerste ‘waarschuwingslinie’ diende, ontslagen werd. Ook zou het door de reorganisatie moeizaam zijn geworden om blusmateriaal van de ene plek naar de andere te brengen in geval van nood.

Opvallend is dat door de crisis het debat over klimaatverandering in Rusland weer een beetje op gang lijkt te komen. Poetin zou als president eens gezegd hebben dat de opwarming van de aarde een zegen zou zijn voor Rusland, waar de winters lang en koud zijn. Maar het debat erover werd vanaf het begin gesmoord door klimaatsceptici binnen het Kremlin.

Nu krijgen Russische wetenschappers op regeringsgezinde media de ruimte om hun ideeën te uiten over door mensen veroorzaakte temperatuurstijgingen. Op de site Russia Today schrijft een onderzoeker van het Hydrometeorologisch centrum in Moskou dat de extreme hitte „een serieuze abnormaliteit is”. En op de site van Ria Novosti claimt een Greenpeacemedewerker dat de huidige hittegolf „veroorzaakt wordt door de opwarming van de aarde” en dat die weer het gevolg is van mensenwerk.