Fijn kijken buiten de doelgroep

24 uur per dag kindertv! Het is de slogan waarmee het Disney Channel door kabelmaatschappij UPC wordt aangeprezen. De doelgroep van het kanaal zijn kinderen van 2 tot 14 jaar en hun familie. Die familie moet zeker blijven kijken als de 2- tot 14-jarigen eindelijk allemaal naar bed zijn. Maar de programmering blijft ook na kinderbedtijd op hen gericht. Raadselachtig. Wie kijken er op dinsdagavond om half twaalf naar de Tofu’s, een lelijke tekenfilmserie over een gezin met hippie-ouders? „Geen televisie kijken”, waarschuwt de mediterende moeder daarin. „Daarmee verstoor je de positieve energie.”

Soms is het fijn om naar een programma te kijken tot wiens doelgroep je niet behoort. Stonede studenten hielden vroeger van de Teletubbies. Maar veel voorbeelden zijn er niet van dwars door de doelgroep heen kijken, want mensen zijn nu eenmaal voorspelbaar. Dus liever dan aan Disney, ergerde ik me gisteravond aan de talkshow Knevel & Van den Brink, waar het nieuws over de formatie al een van de puntjes was geworden, of je de combinatie VVD, CDA en PVV nou een minderheids- of een meerderheidskabinet noemt. Geen punt meer. Behalve het verslag van Lubbers was er ook nog de spier van Robben. En nog zowat misstanden die in een dagelijkse talkshow niet misstaan. Toch maar weer terug naar de Tofu’s?

De doelgroep van de dagelijkse talkshow On Air zijn alle Nederlanders die niet op vakantie zijn. Presentator Harm Edens heeft de handicap dat alles wat hij zegt een flauwe grap dreigt te gaan worden; een pavlov-reactie omdat Edens ook de satirische nieuwsshow Dit was het nieuws presenteert. Of misschien is het voor de kijker geen handicap maar een voordeel; het gaf de vragen aan commandant der strijdkrachten Peter van Uhm over het beëindigen van de missie in Uruzgan iets meer spanning.

De doelgroep van het televisieprogramma Groeten uit de rimboe waren niet de bewoners van de rimboe. Deze serie van SBS6 waarin een Nederlandse familie ging logeren bij een zo primitief mogelijke stam in Afrika of Azië deed een paar jaar geleden nogal wat stof opwaaien, net als het vervolg, Groeten terug, waarbij leden van de stammen naar Nederland kwamen. Antropologe Marijn Kraak nam dvd’s van de programma’ s mee naar Namibië en toonde ze aan de Ovahimba, iets dat de producenten van de serie hadden verzuimd. In het boek Groeten uit de rimboe? doet zij verslag. Veel meer blijkt in scène te zijn gezet dan al werd vermoed. Het steekt de deelnemers dat ze de series nooit te zien hebben gekregen. „Het is alsof je een kind slaat zonder reden”, zegt Kataeko. „Ze gebruiken ons gewoon zonder te vertellen wat ze met de beelden gaan doen.”