Ellsberg-advocaat twijfelt over de Afghanistan Papers van WikiLeaks

wikileaksJulian Assange, hoofdredacteur van WikiLeaks, wordt mogelijk niet door het grondrecht op vrijheid van informatie beschermd tegen vervolging. De Amerikaanse advocaat Floyd Abrams ziet verschillen tussen de manier waarop The New York Times, de Guardian en Der Spiegel met de Afghanistan documenten om gingen en WikiLeaks. Abrams was  de advocaat van Daniël Ellsberg, die in ’71 de Pentagon Papers lekte.

Waarschijnlijk weet WikiLeaks zélf niet wat er precies in al die 92.000 documenten staat en of die op enigerlei wijze de veiligheid van de staat of van burgers of militairen in het veld in gevaar brengen, denkt Abrams. De ‘oude’ media hebben een journalistieke selectie gemaakt en getracht de gevolgen van het lek mee te wegen. Wikileaks lijkt volgens Abrams geen ‘journalistiek proces’ te volgen. Hij spreekt van een ‘dump’ op internet. Bekijk hier een vraaggesprek dat de Wall Street Legal Blog met Abrams had:

Abrams werd bekend toen hij in 1971 de Rand-consultant Daniël Ellsberg verdedigde, die vertrouwelijke Defensie-documenten over de Vietnam-oorlog aan de NY Times lekte. Het grote verschil tussen de gelekte Afghanistan-database en de toenmalige Pentagon papers is dat destijds onmiddellijk een misstand evident was. De Amerikaanse regering van president Nixon loog tegen het publiek over de voortgang van de oorlog en dat de Amerikaanse regering er op een clandestiene manier aan was begonnen. WikiLeaks geeft zich niet echt rekenschap van de inhoud van deze documenten, zegt Abrams.

Volgens de New York Times, in dit bericht, studeert de Amerikaanse overheid nu op mogelijkheden om WikiLeaks aan te klagen wegens medeplichtigheid aan het schenden van de Spionagewet uit 1917. Dat is dezelfde wet die destijds tegen Ellsberg in stelling werd gebracht.

Lees hier hoe de NY Times de publicatie van de Afghanistan-documenten verantwoordt aan zijn lezers. “The documents illuminate the extraordinary difficulty of what the United States and its allies have undertaken in a way that other accounts have not.” De onthulling is dat de oorlog in Afghanistan  ’moeilijker dan tot nu toe gedacht’. Is dat voldoende relevant om een bij wet beschermd staatsgeheim te doorbreken? Assange claimt dat in de documenten ook bewijs te vinden is voor oorlogsmisdaden. Maar daarvan is tot nu toe nog niets gebleken.

Het WSJ blog citeert hier een aantal Amerikaanse experts die uit het  Ellsberg-proces concluderen dat WikiLeaks waarschijnlijk niet vervolgd kan worden. Wel degene die het materiaal leverde. Het hangt er wel van af of WikiLeaks passief bleef of ook iets terug deed: variërend van behulpzaam zijn bij het downloaden, organiseren en bij elkaar zoeken  van het materiaal tot het vergoeden van de kosten of eventueel het betalen van een honorarium. Of WikiLeaks meer heeft gedaan dan het materiaal accepteren, is nog onduidelijk.

De Amerikaanse rechter zou wél een onmiddellijk verbod op publicatie van de database op WikiLeaks kunnen bevelen als publicatie tot een ‘onmiddellijk erop volgende’ ramp zou leiden, zo wordt op het WSJ blog opgemerkt. Dat is ook de kern van het bezwaar van Abrams. De website WikiLeaks voldoet niet aan journalistieke (en maatschappelijke) zorgvuldigheidsnormen en kan dus schade veroorzaken die niet in verhouding staat tot het belang van openbaarheid dat werd gediend.

In Der Spiegel, hier, legt Julian Assange (“Ik heb plezier in het vernietigen van klootzakken”) uit wat zijn motieven zijn. Volgens hem beslist niet WikiLeaks om iets te publiceren maar de desbetreffende klokkenluider. Hij acht het zijn taak om het publiek te informeren en de bron te beschermen. Hij zegt transparant te handelen: “We do not have adhoc editorial decisions. We always release the full primary sources to our articles”. Hij zegt dat de documenten wel degelijk zijn gescreend op een ‘redelijke kans dat onschuldigen schade zullen lijden’. Ook zou de bron zelf het materiaal daarop hebben gefilterd.

Lees hier hoe een eerdere poging van een Amerikaanse rechter WikiLeaks te sluiten misliep op de ongrijpbaarheid van de WikiLeaks-organisatie en structuur. De bank Julius Baehr maakte toen bezwaar tegen documenten op WikiLeaks die zouden aantonen dat de bank geld wit waste.

Op deze video legt de verantwoordelijk redacteur van de Guardian uit hoe en waarom deze Britse krant tot publicatie is overgegaan. En hier de Amerikaanse defensieminister Robert Gates waarom de publicatie ‘potentieel gevaarlijk’ is.

De WikiLeaks Afghanistan War Diary (2004-2010) van WikiLeaks is hier te vinden. Abonnees hebben toegang tot dit NRC-artikel over de aansprakelijkheid van WikiLeaks voor de publicatie van de Afghanistan-documenten.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.