Pleidooi voor kwart seconde dode tijd

Het is tijdens het journaal of Nova soms alsof de wereld even stilstaat. Er is nieuws, er zijn prangende vragen, maar toch is er ruimte voor temps mort, voor dode tijd, een begrip dat wel gebruikt wordt voor de stille momenten in kunstzinnige speelfilms. Een stilleven heet in het Frans nature morte.

Als de presentator een vraag stelt aan een correspondent of een verslaggever op een andere locatie duurt het langer voor die hem bereikt dan ons. Dat is niet alleen het geval als de vraag de oceaan of een berg over moet, maar ook als hij slechts de afstand van Hilversum naar het Binnenhof hoeft af te leggen. De vraag is eerder bij een kijker in Stadskanaal of Maastricht dan bij Ferry Mingelen. De man van Den Haag vandaag is dan ook regelmatig te bewonderen tijdens zo’n kwart seconde temps mort. Ik koester die kwartsecondes. Wij kijken, hij luistert en er gebeurt helemaal niets. Een soort anti-televisie in het hart van het nieuws. Moge deze onvolmaaktheid van de techniek nog lang blijven bestaan, als onbedoeld klein verzet tegen de stroomlijning van alles. Hij levert gezichten op die niet door de mediatraining zijn voorbereid. Ongehinderd door enige inhoudelijke mededeling kun je je op de gezichten van de verslaggevers concentreren. Interessante gezichten, juist omdat ze vaak al niet op hun representativiteit zijn uitgekozen, zoals presentatoren en acteurs en naar verluidt in steeds meerdere mate politici.

Zou Emile Roemer recent gemediatrained zijn? Toen hij net in functie was als politiek leider van de SP viel hij nog erg uit de Haagse toon, nu is zijn gekke gezicht al veel gewoner geworden. Wennen wij aan hem of heeft hij zich aangepast? Dat het een kunst is om op televisie ongeveer net zo over te komen als andere politici, bewees gisteravond de tweede man van de SGP, Elbert Dijkgraaf, die vragen mocht beantwoorden bij Nova over eventuele gedoogsteun van zijn partij aan een rechts kabinet, omdat de leider van de partij, Kees van der Staaij, op vakantie was. Dijkgraaf deed dat niet vlot. Hij zei dingen die zijn persvoorlichter niet wilde dat hij zei.

Na Nova kwam een gezicht in beeld dat tot in elk spiertje weet wat het wil laten zien. Halina Reijn is in de dagelijkse serie In Therapie van de NCRV elke maandag minutenlang in close-up te consumeren. Reijn kan zelfs de huid tussen haar neus en haar bovenlip laten acteren. In Therapie is de Nederlandse remake van een Amerikaanse serie. De sessies in de Nederlandse versie lijken mij volkomen ongeloofwaardig, de teksten zijn te Nederlands geworden – ze zijn bijna net zo stijf als de gemiddelde Nederlandse dialoog. Maar het gezicht van Reijn in actie, daar kan geen stilleven tegenop. Nooit dode tijd.