De mythe van een betonnen tempel

In Berlijn is een club pas een club als-ie in een bijzonder gebouw is gevestigd.

De techno uit club Berghain is nu populair, net als de dj’s die er hun sets mogen draaien.

Het bijzondere aan het nachtleven in Berlijn is dat clubs gevestigd zijn op de gekste locaties. De verbazing over de geschiedenis van een pand en het feit dat ze er een feestlocatie van hebben gemaakt: wow, dat we hier staan te dansen!

Neem technoclub Tresor, die in de jaren negentig was gevestigd in de kluis van het beroemde warenhuis Wertheim. Je stond er te dansen tussen de metalen brandkasten. Of club Weekend, op de bovenste verdiepingen van Haus des Reisens, een DDR-toren van 65 meter met uitzicht over de Alexanderplatz. Op de begane grond zitten kantoren, dus als de laatste gasten de club verlaten, ruimt een schoonmaakploeg de lift en de foyer op voordat het kantoorvolk komt.

De club met de meest tot de verbeelding sprekende locatie is Berghain. Gevestigd in een monumentale, oude elektriciteitscentrale uit de jaren vijftig, torent de club uit boven een stuk braakliggend terrein naast station Ostbahnhof. Van binnen ziet Berghain eruit als een kathedraal, met hoge ramen en betonnen pilaren en donkere spelonken waartussen je gemakkelijk kunt verdwalen.

Berghain is de afgelopen jaren uitgegroeid tot de beroemdste club ter wereld, niet in de laatste plaats door alle verhalen over excessen die binnen plaatsvinden. Het is een homoclub waar ook veel hetero’s komen en er gaan geruchten over mensen die seks hadden op de dansvloer. Ook al zijn dit soort verhalen niet altijd waar, ze hebben wel bijgedragen aan de mythe van Berghain. Dat de club maar liefst 24 uur open is, van middernacht op zaterdag tot middernacht op zondag, draagt alleen maar bij aan deze reputatie.

Er is nog een andere belangrijke reden dat Berghain wereldberoemd is: techno. In de club is de afgelopen jaren een originele, nieuwe technosound ontstaan, met simpele oerritmes en spaarzame geluiden, die een rauwe elegantie hebben.

De Berghain-sound is de afgelopen twee jaar ontzettend populair geworden. Met de overgave van bedevaartgangers trekken duizenden Europese clubbers elk weekend naar Berlijn om de dj’s in deze technotempel te aanbidden. Niet voor niets heeft Lowlands besloten vier van hen naar Biddinghuizen te halen: Marcel Dettmann, Ben Klock, Len Faki en Shed.

Sinds Berghain eind 2004 open ging, zijn Dettmann en Klock uitgegroeid tot de gezichtsbepalende dj’s van de club. Ze draaien er een keer per maand en hun stijlen vullen elkaar aan. Dettmann heeft een voorliefde voor rauwe, kale techno en Klock weet in zijn technobeats een sexy housegevoel te stoppen.

Ze leggen uit waarom hun geluid de architectuur van de club weerspiegelt. Dettmann: „Deze unieke betonnen tempel heeft een grote impact op mijn muziek. De akoestiek is onvoorstelbaar, zeker in combinatie met het Funktion One geluidssysteem dat voor een intens diepe basdrum zorgt. We krijgen er de ruimte om lange sets te draaien, soms wel van acht uur. Ik begin het liefst om zes uur ’s ochtends als de gekte heeft toegeslagen en het publiek bereid is mee te gaan in alles wat ik draai.”

Klock vertelt dat hij in Berghain nieuwe dingen uitprobeert: nieuwe platen die uit kunnen groeien tot een hit, oude klassiekers waarvan hij niet weet of die weer kunnen werken of combinaties van nummers die niet meteen voor de hand liggen. Met die ideeën gaat hij vervolgens op tour.

Toch is draaien op een festival als Lowlands niet veel anders dan draaien in Berghain, zeggen beide dj’s. Ja, natuurlijk is de setting anders, net als het publiek. Maar dat vergt geen andere voorbereiding. Dettmann: „Meestal heb ik vier platen die ik echt wil draaien: nieuwe hits of persoonlijke favorieten. Je hebt tijd nodig om het publiek aan te voelen, de juiste sfeer te creëren en naar deze platen toe te werken. Als je mensen dan meekrijgt, is het magisch. Dat zijn de momenten waarvoor je het doet.”

Opvallend is dat veel dj’s van Berghain oude platen een tweede leven geven, tussen de nieuwe muziek door. Klock doet dat bewust. „Ik vind het gek als een dj alleen maar nieuwe platen draait. Het zijn vaak stuk voor stuk goede nummers, maar achter elkaar klinken ze te veel hetzelfde en wordt het saai. Oude nummers zorgen ervoor dat nieuwe tracks meer karakter krijgen. En door oude platen in een andere context te plaatsen, krijgen ze een heel nieuwe betekenis.”

Neem ‘Nuthin’ Wrong van Tyree’, een housetrack met goede groove en sexy vocalen uit 1995, die prominent figureert op het nieuwe mixalbum van Klock. „Ik moest die plaat gewoon op het album hebben. Ik draai hem zo vaak dat ik al aan mijn derde kopie toe ben en zelfs daar staan al weer krassen op.” Krassen? Ja, in een tijd dat steeds meer dj’s overstappen op mp3’s, draaien de meeste Berghain-dj’s met vinyl. Als je hem ernaar vraagt, slaakt Klock een vermoeide zucht. „Ik ben het zat dat steeds weer uit te leggen. Het voelt beter, het ziet er beter uit, het klinkt beter. Je kunt beter vragen waarom dj’s in godsnaam met een laptop draaien.”

Dettmann springt bij: „Het is saai om op een laptop nummers uit te kiezen. Ik heb een beetje gekte nodig, bijvoorbeeld als de naald overslaat. Het fysieke aspect is belangrijk, dat je tijdens het draaien je hele collectie door moet spitten en dat je echt iets in je handen hebt. En ten slotte ziet vinyl er gewoon beter uit, er is veel aandacht besteed aan het artwork.”

Het heeft ook iets nostalgisch. „Nu kan iedereen alles moeiteloos op internet vinden, waardoor de exclusiviteit verdwijnt. Als je vroeger een plaat wilde hebben, moest je er moeite voor doen. Je moest naar de winkel, maar daar kon je lang niet altijd alles vinden. Als je eindelijk een plaat vond die je al lange tijd zocht, dan was je zo blij als een kind. Maar wij hebben gemakkelijk praten, want in tegenstelling tot andere steden zijn in Berlijn nog steeds veel platenzaken.”

Veruit de bekendste platenwinkel in Berlijn is Hardwax. De invloed van Hardwax op de technoscene is immens. Je kunt er lang niet alles krijgen; het personeel maakt een strenge selectie. Klanten, onder wie veel bekende dj’s, weten dat en vertrouwen op de smaak van het personeel. Dettmann en Shed werken er nog steeds, ondanks hun succes als dj. „Zo houd ik een vinger aan de pols en kan ik exclusieve platen als eerste krijgen”, vertelt Dettmann. Die gebruikt hij weer in zijn sets, zoals eind juni op Awakenings Festival waar hij met Klock draaide. Met een gevarieerde, rauwe technoset brachten ze het publiek ’s middags tot een eerste hoogtepunt; even leek Awakenings op de gekte om zes uur ’s ochtends in Berghain. Grote kans dat ze op Lowlands ook zo’n feestje weten te bouwen.

Dj Shed draait op Lowlands op vrijdagavond, om 00.15 in de X-Ray. Marcel Dettmann en Ben Klock staan daar om 02.30 uur. Len Faki draait op zaterdag, om 03.30 in de Bravo-tent. Vanmiddag vanaf 14.00 uur gaan vijfhonderd extra afgekeurde Lowlands-kaarten opnieuw de verkoop in.