De Laatste Muur

De menselijke geschiedenis is bezaaid met discriminatie. Superioriteit van man boven vrouw, hetero boven homo, blank boven zwart en autochtoon boven allochtoon zijn de hardnekkigste vormen: zeker tweeduizend jaar zijn ze gemeengoed geweest. Het eerste noemenswaardige verzet tegen deze kunstmatige tweedelingen stamt uit de 18de-eeuwse Verlichting, maar werd pas concreet door het 19de-eeuwse liberalisme – uitmondend in de 20ste- eeuwse burgerrechtenbeweging.

Eén oneigenlijk onderscheid blijkt echter hardnekkiger dan ooit: dat tussen ‘gelovigen’ en ‘ongelovigen’. Al vier jaar toer ik het land door, pleitend voor de beslechting van die Laatste Muur: schaf de vrijheid van godsdienst af en vervang haar door vrije meningsuiting, vergadering en betoging. Geschokte blikken veranderen meestal vrij gauw in instemmend geknik. Intuïtief voelt bijna iedereen namelijk al dat het predikaat ‘religie’ een historische toevalligheid is. In zijn kern is ieder wereldbeeld immers hetzelfde: een door de verbeelding gefabriceerd antwoord op de vraag wat waar, werkelijk en goed is, vervat in opvattingen die uiteindelijk allemaal gefundeerd zijn op een axioma dat voor waar, werkelijk en goed wordt aangenomen. Of je dat axioma Waarneming noemt (wetenschap), Interne Logica (rationalisme), Vrijheid (liberalisme), Gelijkheid (socialisme) of God – voor de wet moet dat niks uitmaken.

Ook maar mijn mening.

Dat anno 2010 een kabinetsformatie kan stranden op de vraag of de islam voor ‘religie’ of ‘politieke ideologie’ door moet gaan, beschouw ik dan ook als diep teleurstellend. Het CDA hangt nog steeds het achterhaalde idee aan dat sommige wereldbeelden meer bescherming verdienen, omdat de verkondigers ervan zich toevallig moslim of christen noemen. En de PVV begaat dezelfde fout, maar dan andersom: zij pikt er één wereldbeeld uit en verklaart deze per decreet staatsrechtelijk non-grata.

De VVD had de unieke kans haar eigen traditie te voltooien door hier de bemiddelaar te spelen: we scharen alles onder vrijheid van levensbeschouwing, met gelijke rechten als norm en geweld als grens. Haar jongerenafdeling heeft dat na mijn lezing al in haar statuten opgenomen. Was de grote broer ook zo vooruitstrevend geweest, dan had ik Rutte-I graag gedoogd. Maar helaas.

De geschiedenis gaat onverstoord verder.

Rob Wijnberg