De handigheid van een Amsterdamse koopman

Het idee van samenwerking met de PVV jaagt een deel van de CDA-achterban schrik aan.

Kan Henk Bleker hen overtuigen van de noodzaak om mee te regeren?

Hij werd aangesteld om het CDA, dat zwaargehavend uit de verkiezingen was gekomen, naar rustiger vaarwater te loodsen. Maar in de korte periode dat Henk Bleker (57) nu interim-partijvoorzitter is, is het water alleen maar woeliger geworden. Na een week van informele gesprekken tussen Rutte (VVD), Verhagen (CDA) en Wilders (PVV) werd vrijdag bekend dat deze partijen serieus willen gaan onderhandelen over een minderheidskabinet van VVD en CDA, dat gedoogsteun krijgt van de PVV. Vooral dat laatste heeft onrust veroorzaakt in de CDA-achterban. Partijleden vragen zich in de media af „waar Verhagen mee bezig is”. Ook prominenten, zoals Bert de Vries en Doekle Terpstra, onthouden zich niet van commentaar.

Kan Bleker, een Oost-Groningse ponyfokker die zeer nadrukkelijk de positie van buitenstaander inneemt, rust en eenheid terugbrengen in de partij? Zeker is dat Bleker en Verhagen het goed met elkaar kunnen vinden en zeer nauw samenwerken. De hele dag gaan sms’jes over en weer en praten zij elkaar bij door de telefoon of tijdens een lunchpauze. „Maxime is de onderhandelaar, ik ben de hoeder die ervoor moet waken dat de CDA-principes voldoende tot hun recht komen”, zegt Bleker. Aan de ene kant moet hij zorgen dat Verhagen in de formatiebesprekingen niet te veel van de CDA-koers afwijkt, aan de andere kant, zoals het er nu naar uitziet, moet hij binnen de achterban de geesten rijp maken voor samenwerking met de PVV. Hij fungeert als het christen-democratisch geweten.

Volgens partijgenoten beschikt hij over alle vaardigheden om deze klus te volbrengen. Hij kan goed luisteren, zorgt dat mensen elkaar weten te vinden, is betrokken, zeggen zij. En, belangrijk in deze fase, hij is kordaat. In de eerste dagen na zijn aanstelling riep hij een speciaal in te lassen congres in het leven, waarop de leden mogen beslissen of het CDA wel of niet deelneemt aan een regeringscoalitie.

Afgelopen weekend zei Bleker in het radioprogramma Tros Kamerbreed dat er nog veel „twijfels en vraagtekens” bij het CDA moeten worden weggenomen voordat een minderheidskabinet tot stand kan komen. Volgens een ondervraagde „huivert Henk tot in iedere haarvezel” voor het type politiek bedrijven waar de PVV voor staat. „Hij is een christen-democraat in hart en nieren, die zich erg op consensus en harmonie richt”, verklaart oud-partijvoorzitter Marnix van Rij. „Maar hij is ook pragmatisch, beseft dat het land geregeerd moet worden en dat het CDA zijn verantwoordelijkheid moet nemen.”

In de media uitte Bleker de afgelopen weken geregeld kritiek op „onbehoorlijke standpunten” van Geert Wilders. Die zijn wat hem betreft onverenigbaar met de principes van de christen-democratie: het verbod op hoofddoekjes, de inperking van de godsdienstvrijheid en het stopzetten van de ontwikkelingssamenwerking. Daarmee heeft Wilders CDA’ers „in de ziel geraakt”, verklaarde Bleker. Hij kan zich kwaad maken over het feit dat Wilders groepen mensen problematiseert, blijkt tijdens een vraaggesprek. „Ik was ontzettend boos over die uithaal van Wilders in dat debat over Marokkanen. ‘Ik heb de Marokkaanse gemeenschap tekort gedaan’, zei hij. ‘Zij zijn niet vijf, maar zes keer vaker dan autochtonen verdachte van een misdrijf.’ Af-schu-we-lijk.” Zijn openlijke kritiek op de PVV geeft Bleker het vertrouwen van de achterban, meent Tweede Kamerlid Joop Atsma (CDA). „Die huivering voor samenwerking met de PVV is bij heel veel CDA’ers aanwezig. Nu zij weten dat Henk er scherp in zit, durven zij erop te vertrouwen dat hij geen dingen laat gebeuren die niet bij de principes van de partij passen.”

Voor de trouwe CDA-congresgangers is Bleker geen onbekende; hij is al jarenlang congresvoorzitter. Hij leidt de vergaderingen en zorgt dat de procedure rondom alle duizenden amendementen en resoluties goed verloopt. „Henk doet dat met veel humor”, zegt CDA-Kamerlid Ger Koopmans. „Je kunt vreselijk om hem lachen.” Zoals afgelopen voorjaar op het verkiezingscongres, bij een deelsessie over de toekomst van de waterschappen. De ruimte zat vol bestuurders die wilden voorkomen dat de waterschapstaken naar de provincie zouden worden overgeheveld. Na een zoveelste poging om de zaal tot bedaren te brengen, klonk Bleker door de microfoon: „Dan is bij dezen besloten dat de waterschappen worden ondergebracht bij de provincies.” Binnen één tel was het doodstil. Bleker, grinnikend: „Nee hoor, áls we de waterschappen opheffen, doen we dat wel op een correcte manier!”

Henk Bleker is op dit moment de juiste man op de juiste plek binnen het CDA, zeggen de christen-democraten. Hij heeft veel gezag, in de partijorganisatie, in de Tweede Kamerfractie én in de achterban. Bleker is heel erg betrokken, zegt Kamerlid Sybrand van Haersma Buma. „Hij is een rustgevende en bindende factor, heeft met allerlei mensen dagelijks contact. Henk legt geen dingen op aan mensen, maar hij weet precies waar hij mee bezig is. Hij zorgt dat mensen elkaar weten te vinden.” Bleker is een probleemoplosser, hij heeft de handigheid van een Amsterdamse marktkoopman, zegt Joop Atsma.

Hoewel Bleker een hele geschiedenis heeft binnen het CDA, heeft hij het imago van een buitenstaander. In de achterban wordt hij niet gezien als iemand van het Haagse pluche, maar als een „man van de regio”. Hij heeft geen persoonlijke belangen bij het interim-voorzitterschap, zeggen ondervraagden; hij ambieert geen carrière in de landelijke politiek en hij wil ook niet de nieuwe voorzitter worden. Publiekelijk benadrukt Bleker steeds dat hij „wáárnemend” voorzitter is. De mensen uit zijn naaste omgeving twijfelen er geen seconde aan dat hij dat meent. „Hij zou nooit zijn paardjes in de steek laten.”

Voorlopig zit Blekers taak er echter nog niet op: hij moet het CDA nog door de zware storm van de kabinetsformatie heen zien te loodsen. En alles duidt erop dat het ingelaste congres over regeringsdeelname zelfs voor de gangmaker van de CDA-congressen een meesterproef wordt.