Tram langs de Belgische kust 125 jaar

Lex Veldhoen maakt een rit met de 125-jarige Belgische kusttram, van Knokke bij Nederland, via Blankenberge en Oostende naar De Panne, bij Frankrijk.

Hij verbindt zestien badplaatsen en markante punten langs een steeds wisselend decor. Zo voert de tram langs de haven van Zeebrugge met containerterminals, zeesluis, Sea Ferries en sprookjesachtig, rank vuurtorentje. Bij Frituur Ronnie stapt een geblondeerde vrouw in met oversized zonnebril in het haar gestoken en beigekleurig Pekineesje met rood strikje, het diertje op haar schoot nemend.

In Blankenberge staat aan de haven de door Knack uitverkoren Oesterput, waar kreeften rondzwemmen in vier bassins en je kokkels, wulken en garnalenkroketten kunt verorberen.

Vervolgens gaat het door een duinlandschap met rozenbottels, helmgras, dennen, zandsculptuurfestival en Camping Dallas, parallel aan de Koninklijke Baan, de kustweg die volgens Koning Leopold moest leiden tot één groot lint van badplaatsen.

Met zijn 67 kilometer wordt de 125 jaar oude Belgische kusttramlijn als een van de langste ter wereld beschouwd.

Markante halteplaats is De Haan, met cottageachtige stulpjes (‘Mon Repos’, ’Stella maris’), vanaf 1887 ontstaan als badplaats voor welgestelden rond een tramhalte in de duinen. Het oude stationnetje heeft een overhangend dak, zodat passagiers droog en beschaduwd kunnen wachten, met op de achtergrond Belle Epoque villa’s in Anglo-Normandische stijl (koepeltjes, witte gevels, houtvakwerk en pannendaken). Einstein verbleef hier in 1933 in zo’n villa, omdat hij vanwege de nazi’s niet wilde terugkeren naar Duitsland.

Volgende halte: het Preventorium, een sanatorium waar vroeger stadse bleekneusjes en tbc-patiëntjes herstelden; nu jongeren, lijdend aan astma, mucoviscose (ongeneeslijke taaislijmziekte) en obesitas, die via een honderd meter lange tunnel door de duinen zilte strandlucht kunnen opsnuiven.

Er stappen ouders in met kinderen; hun gezichten geschminkt tot vlinder en poezenkop, terwijl Vlaamse vakantiegangers Luc, die naast een jonge vrouw gaat zitten, waarschuwen zijn handen ‘boven tafel’ te houden.

In Oostende, waar Marvin Gay in 1981 tijdens het afkicken van cocaïne het lied Sexual Healing schreef, is de Venetiaanse Gaanderij met bovenop een bronzen Leopold te paard. Hij liet de colonnade bouwen langs de boulevard, waar meerpersoons trapskelters de boel onveilig maken.

Tevens is hier de tentoonstelling ‘Tram in Zicht’ met koninklijk tramrijtuig, modellen van oude trams en jubileumboek.

De mediterraan aandoende jachthaven ligt midden in het stadje met casino, renbaan en ‘Op bezoek bij Ensor’, een tentoonstelling rond deze schilder (bekend om zijn grillige figuren) die hier geboren werd, 150 jaar geleden.

Nu rijdt de tram achterlangs mastodontfaçades; tien verdiepingen hoge appartementsgebouwen met bruingetinte, plexiglas balkons. Vanaf Mariakerke-Bad met grote snelheid op de zeedijk langs het strand, zand opstuivend en schokkend deinend op de rails, langs witte strandcabines en bunkers met kanonlopen (in de Eerste Wereldoorlog werden platte, open tramwagons ingezet voor troepen-, gewonden- en vluchtelingentransport).

Zo rijdend, komen nostalgische jeugdherinneringen boven aan de ‘kusttram’ van Den Haag naar Scheveningen, met open rijtuigen, gelakte houten banken en kettinkjes in plaats van deuren. Een feest als je met je ouders, schep en emmertje naar het strand ging. Bovendien vormden de tramrails tijdens de lange, grote vakantie een spannend speelterrein, waarop je spijkers en munten legde, die door de metalen tramwielen geplet werden; met steeds weer, op veilige afstand toekijkend, de angst dat de tram zou ontsporen.

Bij Koksijde doemt verloren in de duinen een hotel op, vormgegeven als gestrand oceaanschip, terwijl bij eindpunt De Panne op zondagmiddagen oude tramstellen te bewonderen zijn.

Meer informatie over de Belgische tram: 125jaarkusttram.delijn.be