Testbeeld bewaart de illusie van de reis

In de Amerikaanse film Greenberg vertelt een meisje aan Greenberg dat ze van Los Angeles naar Australië gaat vliegen. Als Greenberg dat hoort denkt hij even na. Dat is dan zeven films, zegt hij. Tussen Los Angeles en Australië wordt niet meer uit het raampje gekeken. Misschien wel nergens meer. In het vliegtuig nooit meer aan watten denken, achterin de auto nooit meer aan stoppelbaarden. De wolken en de velden hoeven niet meer te worden bekeken. Weg verveling, welkom vermaak.

De NS hadden een reclame waarin een meisje dat alleen in de trein zat, naar buiten keek en daarbij enorm plezier had om al die weilanden en koeien en kerktorens die ze passeerde. Die reclame lijkt nu al bijna prehistorisch.

Je hoeft echt niet meer thuis te zijn om tv te kijken. Zelfs op de kleinste Turkse veerboot is er een scherm om naar te staren. Soms ontbreekt het geluid, maar dat kan ook wel wat hebben, als oefening in wezenloosheid. Wat zeggen al die personen toch?

Op een hotelkamer is ook nooit iets op tv, hoeveel kanalen er ook zijn. Dan maar op de IPod/IPad naar het Nederlandse nieuws kijken. Het voelt alsof je aardappelen hebt meegenomen. Of pindakaas. Je hoeft nooit meer weg te zijn.

Het enige dat de illusie van een reis nog in stand houdt, van het afleggen van een afstand, is het testbeeld dat in de meeste vliegtuigen wordt getoond tussen de films en de series en de travelogues. Het is een kaart van de wereld, of van het gebied waartussen wordt gevlogen, van Amerika naar Australië bijvoorbeeld, en dan verschijnt er een vliegtuigje in beeld dat aangeeft waar je nu bent. Boven zee.

Je kunt door dat vliegtuigje gehypnotiseerd raken. Je kunt proberen het op een beweging te betrappen. Maar het is mij nog nooit gelukt het te zien bewegen. En toch schuift het van Barbados naar Grenada of van New York naar Newfoundland. Wonderlijk. Frusterend. Wezenloos.

Het toneelstukje dat stewardessen elke vlucht opvoerden, is verdwenen. In de meeste vliegtuigen wordt tegenwoordig een filmpje vertoond. Fijn, want dat filmpje is veel realistischer.

Ook jammer, want gewone mensen een optreden zien geven, dat gebeurt niet zo vaak buiten een theater. Ik keek altijd, niet uit beleefdheid of angst (nou ja, een beetje), maar om een ouderwets genoegen te proeven. Het was altijd hetzelfde en toch anders. Ik heb wel eens een stewardess de slappe lach zien krijgen. Nu is het gewoon altijd hetzelfde.

Dat vliegtuigje wijkt nooit van de route af, hoe lang je ook blijft kijken.

Na zeven films is het afgelopen. Geen wolk gezien, geen vuiltje aan de lucht.