Stiekem afspreken en níét met haar naar bed

Turken en Marokkanen staan in Nederland slecht bekend wat betreft relaties.

Bea Mol, doctorandus Turkse taal en cultuur, ging met de jongens in gesprek.

Ze hebben geen respect voor vrouwen. Ze zitten achter de meiden aan, maar hun zus moet thuis blijven. Als hun eer in het geding is, aarzelen ze niet om geweld te gebruiken. Turkse en Marokkaanse jongens krijgen veel kritiek. Het zouden zowel rokkenjagers als zedenmeesters zijn die meisjes die er in hun ogen te bloot bij lopen bespugen en voor hoer uitmaken. Klopt dat beeld? En hoe denken de jongens zelf over liefde en relaties?

Eerst dient er iets verduidelijkt te worden. Volgens de islam moet een jongen net als een meisje maagd blijven tot het huwelijk. Wie zijn maagdelijkheid toch heeft verloren moet trouwen met een meisje dat ook geen maagd meer is. Dat de praktijk anders is, heeft vooral te maken met de cultuur. In de Turkse en Marokkaanse culturen hebben mannen en vrouwen heel verschillende rollen en taken. Dubbele normen zijn er, zoals in alle masculiene culturen, normaal. Meisjes moeten kuis zijn als de maagd Maria, voor jongens is Don Juan een voorbeeld. Culturele opvattingen zijn zo diepgeworteld dat zelfs gelovige jongens moeite hebben zich aan de maagdelijkheidsnorm te houden.

Wie aan Turkse en Marokkaanse jongens vraagt of ze wel eens verliefd zijn geweest, krijgt vaak een aarzelend antwoord. Veel jongens vinden zichzelf rationeel en verstandig. Verliefdheid past daar niet bij. Een verliefde man legt zijn geluk in handen van een vrouw en dat maakt hem kwetsbaar. Mannen hechten aan hun autonomie, ze willen een zekere mate van vrijheid, ook in een relatie. Zijn er intense gevoelens in het spel dan kan dat lastig zijn. Wie verliefd wordt loopt het risico zijn verstand te verliezen. De mannelijke hoofdpersoon uit een van de beroemdste liefdesverhalen uit het Midden-Oosten draagt niet toevallig de naam Mecnun – Arabisch voor gek.

Praten over gevoelens is ook lastig voor veel jongens. Thuis wordt er zelden over liefde en intimiteit gesproken. Het bespreken van persoonlijke zaken getuigt volgens de gangbare norm niet van respect. Bij het tv-kijken wordt een vrijend stel meteen weggezapt. Zowel ouders als kinderen voelen zich ongemakkelijk wanneer ze samen naar intieme scènes kijken.

Veel vader en moeders hebben zelf maar een beperkte ervaring met verliefdheid; in hun tijd was uithuwelijken nog gebruikelijk. De meeste vaders trouwden met een meisje dat hun moeder had uitgezocht. Een belangrijk criterium was of het meisje in de familie paste. Verliefdheid vond men niet belangrijk; dat ging toch over, zo redeneerde men. Liefde zou na het huwelijk vanzelf wel groeien.

Uithuwelijken komt steeds minder vaak voor. Jongeren willen zelf keuzes maken en veel ouders hebben daar begrip voor. Maar helemaal vrij is de jeugd niet, want de mening van de ouders blijft belangrijk. Dat vinden jongeren ook normaal, ze willen hun vaders en moeders niet teleurstellen.

Ik heb mijn ouders nog nooit zien knuffelen, vertelde een Marokkaanse jongen. Dat soort dingen gebeurt bij ons niet. Thuis komen met een vriendin ligt volgens hem ook moeilijk. Een jongen neemt een meisje pas mee naar huis als hij trouwplannen met haar heeft. Het woord verkering komt in het vocabulaire van de ouders niet voor. Zijn Nederlandse ex-vriendin kon hij dat niet uitleggen.

De meeste Turkse en Marokkaanse jongens hebben wel eens een relatie gehad met een Nederlands meisje. Het is gemakkelijk om met haar in contact te komen, omdat ze gewend is aan de vrije omgang met jongens. Maar als het op een huwelijk aankomt, kiezen de meeste moslimjongens liever voor een meisje van de eigen etnische komaf en niet voor een Nederlandse. „Met mijn Marokkaanse vrouw deel ik dezelfde cultuur”, vertelde een Marokkaanse man die jarenlang samenwoonde met een Nederlandse. „Je krijgt op tafel wat je gewend bent, maar dat is niet het belangrijkste. Nee, het zit hem vooral in het begrip voor elkaar.” Ook ouders hebben het liefst een schoondochter van dezelfde – islamitische – komaf. Voor veel jongens is het meisje met wie ze trouwen hun eerste moslimvriendin. Want moslima’s zijn moeilijk te veroveren. Ze zijn op hun hoede omdat van hen verwacht wordt dat zij maagd blijven tot hun huwelijksnacht. En ook jongens zijn voorzichtig. Een Turkse man: „De angst is groot dat je met de eerste de beste zou moeten trouwen omdat je haar hebt aangeraakt. Vandaar dat velen er helemaal niet aan beginnen.”

Wie verliefd wordt op een moslima moet veel geduld hebben. Een Turkse jongen vertelde dat hij zijn huidige vrouw voor het eerst op straat zag, in Eindhoven. Hij vond haar leuk en begon een gesprek, waar zij nogal stekelig op reageerde. Dat prikkelde hem om werk van haar te maken. Toen deed zich het volgende probleem voor: hij wist eigenlijk niet hoe hij een Turks meisje moest versieren.

Marokkaanse en Turkse jongens en meisjes groeien in Nederland niet samen op: ze hebben maar zelden vrienden van het andere geslacht en ontmoeten elkaar ook weinig in hun vrije tijd, omdat ze andere bezigheden en interesses hebben. Zo leren ze niet als vrienden met elkaar om te gaan.

Ook hebben ze veel kritiek op elkaar. Jongens die achter de Nederlandse meisjes aanzitten en worden bekritiseerd door de moslimmeisjes. Onvolwassen en onverantwoordelijk noemen ze hen. Jongens op hun beurt vinden Turkse en Marokkaanse meisjes in Nederland vaak te zelfstandig en te vrij. Jongens blijken veel waarde te hechten aan traditionele gezinspatronen zo blijkt uit onderzoek. Een opleiding vinden ze wel belangrijk voor een vrouw, ook met het oog op de opvoeding van de toekomstige kinderen. Hun echtgenote mag van hen best werken, als de kinderen er maar niet onder lijden.

De eisen die de in Nederland opgegroeide meisjes aan een partner stellen – ze willen iemand met wie ze kunnen praten – vinden sommige jongens lastig. De angst leeft ook dat een al te vrij opgevoed meisjes niet trouw zal zijn.

Ondanks de kloof die er gaapt tussen Turkse en Marokkaanse jongens en meisjes kiezen steeds meer jongens voor een partner uit Nederland en niet voor een importbruid. Behalve de strenge voorwaarden die de overheid stelt aan buitenlandse partners, schrikken ook de cultuurverschillen en de daaruit voortkomende relatieproblemen jongens af.

De Turkse jongen die op straat verliefd werd, ontdekte dat veel Turkse meisjes pas laten blijken dat ze een jongen leuk vinden als ze overtuigd zijn van zijn goede bedoelingen. Heeft hij die voldoende laten blijken, dan willen ze misschien een afspraakje maken, maar altijd in het diepste geheim en ergens waar de kans om een bekende tegen te komen nihil is. Als de relatie uitlekt, zal de familie een stelletje namelijk zo snel mogelijk richting een verloving en een huwelijk proberen te praten. Terwijl jongeren elkaar eerst zo goed mogelijk willen leren kennen.

Volgens de islam is lichamelijk contact tussen mensen die niet met elkaar getrouwd zijn niet toegestaan; ook kussen en strelen is verboden. In de praktijk blijven maar weinig relaties volledig platonisch, maar er is een duidelijke grens en die grens wordt bewaakt door een kwetsbaar vliesje. In het wetenschappelijke rapport Alles wat geheim is, is lekker, over de seksuealiteet van Turkse mannen in Nederland, vertellen jongens over hun liefdesavonturen. Het is opmerkelijk hoe goed ze zich weten te beheersen, zelfs tijdens heel intieme vrijpartijen. Wie een meisje ontmaagdt en niet met haar wil trouwen, loopt een zeker risico. Misschien schakelt ze haar broers of andere mannen in de familie in om druk uit te oefenen op haar onwillige minnaar.

Is verliefdheid voor ‘gewone’ Turkse en Marokkaanse jongens al gecompliceerd, voor de laagopgeleiden onder hen is het helemaal lastig. Jongens die hun opleiding niet hebben afgemaakt en weinig verdienen, zijn niet erg populair bij de meisjes in Nederland; zeker niet als ze in aanraking zijn gekomen met justitie. In het land van herkomst kunnen deze jongens gemakkelijker een partner vinden die geen vragen stelt. Maar door de eisen die de Nederlandse overheid stelt aan importpartners vallen veel jongens buiten de huwelijksboot. Dat leidt tot frustratie. Frustratie moet afgereageerd worden, en wie lenen zich daar beter voor dan uitdagende meisjes die hen afwijzen of hun zussen die wél een vriendje kunnen krijgen?

Bea Mols boek ‘Ahmed aan zet: Turkse en Marokkaanse mannen over liefde, relaties en vaderschap’ is verschenen bij uitgeverij Contact.