Mozart, het wondermeisje

Maria Anna Mozart, geboren op 30 juli 1751, was een van de meest veelbelovende musici van haar tijd, maar had de pech dat haar broer Wolfgang heette. Voordat haar vijf jaar jongere broer haar definitief ging overschaduwen, toerden zij samen als wonderkinderen drie jaar lang door Europa, begeleid door hun ouders. Samen stalen zij de show in Londen, Parijs, Amsterdam, Utrecht. In de reiskoets leefden Wolfgang en Maria Anna – bijnaam ‘Nannerl’ – in een fantasiewereld van zelfgecomponeerde muziek, woordspelletjes en raadsels.

Maar reizen kost geld. En dus besloot de strenge vader Leopold voortaan alleen de onbetwiste nummer één bloot te stellen aan de bewondering van Europa’s vorsten. Het wondermeisje Nannerl bleef thuis bij haar moeder in het ‘saaie Salzburg’, zoals ze het noemde. Wolfgang stuurde haar vanuit het buitenland veel brieven, vol woordgrapjes en (b)anale humor, en soms omgekeerd ondertekend: Gnagflow Trazom.

Wolfgang vestigde zich in Wenen en maakte furore, terwijl Nannerl zich koest hield in Salzburg. Ze gaf pianoles aan talentvolle kinderen, van wie enkelen wél een carrière in de muziek zouden maken. Zelf trad Nannerl alleen op als musicus als haar vader het haar toestond.

In 1784 trouwde ze, en met haar man verruilde ze Salzburg voor het afgelegen St. Gilgen. Musiceren was er niet meer bij: de snaren van de piano, een huwelijksgeschenk van vader Leopold, bleken niet bestand tegen de Zwitserse plattelandskou.

Bovendien had Nannerl haar handen vol aan de vijf kinderen die haar man meenam uit twee eerdere huwelijken. Samen kregen ze ook drie kinderen.

Vader Leopold Mozart stierf in 1787, en daarmee verdween het scharnier in het contact tussen broer en zus. Volledig tegengesteld waren hun werelden – isolement versus bewondering, plichtsbetrachting versus grenzeloze creativiteit.

Wel hadden broer en zus hun zwakke gezondheid gemeen, maar ook op dat vlak liet Wolfgang zijn zus achter zich: hij stierf in 1791 op 35-jarige leeftijd, terwijl hij een requiem aan het componeren was.

Nannerl leefde nog bijna veertig jaar en kende nog gelukkige jaren. Na de dood van haar man in 1801 keerde zij terug naar Salzburg en raakte bevriend met Wolfgangs zoon, Wolfgang jr. Enthousiast werkte zij mee aan een biografie van haar beroemde broer.

Naarmate ze ouder werd, ging Nannerl steeds slechter zien. Pianospelen ging niet meer omdat haar linkerhand dienst weigerde. Het wonderkind Nannerl Mozart stierf op 78-jarige leeftijd.

Ingmar Vriesema

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In de serie Zo Broer Zo Zus stond in de aflevering over het zusje van Mozart (2 augustus, pagina 16) dat zij Salzburg verruilde voor St. Gilgen in Zwitserland. St. Gilgen ligt echter in Oostenrijk, bij Salzburg.