Helder ontwerp met boerenverstand

Drie producten van Ineke Hans: kapstok van lasergesneden staal, metalen knoflookroller en kandelaar van zwart porselein. Foto's MMKA
Drie producten van Ineke Hans: kapstok van lasergesneden staal, metalen knoflookroller en kandelaar van zwart porselein. Foto's MMKA

Tentoonstelling Ineke Hans: Mind-sets. T/m 5 sept Museum voor moderne kunst Arnhem. Inl: www.mmkarnhem.nl

Ineke Hans is een buitenbeentje. Succesvolle Nederlandse ontwerpers zijn immers opgeleid aan de Design Academy Eindhoven en mikken met hun ontwerpen vaak op een plek in galerie of museum. Zo niet Ineke Hans. De 44-jarige ontwerpster met de Pippi Langkousvlechten maakt geen ‘conceptuele design art’, maar gewone gebruiksvoorwerpen: klompen, een kapstok, een knoflookpers.

Toen het Museum voor Moderne Kunst Arnhem haar een overzichtstentoonstelling aanbood – de ontwerpster is opgeleid aan de plaatselijke kunstacademie en woont en werkt in Arnhem – zat Hans met het voorstel in haar maag. Haar ontwerpen in chronologische volgorde op sokkels en in vitrines, met een bordje Verboden aan te raken? „Doe dat maar als ik 85 ben”, reageerde ze.

Hans bedacht zelf een alternatieve opzet. In de tentoonstelling Mind-sets laat ze haar gedachten over vormgeving zien. Ze doorbreekt de deftigheid op twee manieren. Ze combineert haar eigen ontwerpen met oude gebruiksvoorwerpen die haar hebben geïnspireerd. En in het museumcafé kunnen bezoekers haar stoelen, banken, kapstokken en soepkommen desgewenst testen.

Ineke Hans gaat als ontwerper prat op haar boerenverstand: nuchtere oplossingen bedenken voor praktische problemen. Die no-nonsensehouding spreekt ook uit de voorwerpen in de tentoonstelling die ze niet zelf heeft ontworpen. Bij het Historisch Museum Arnhem en het Openluchtmuseum leende ze handgemaakte melkkrukjes, een kastanjepoffer en veenklompen. En uit haar eigen keukenla diepte ze een flessenlikker op. „Er waren tijden”, zegt Hans in een van de begeleidende muurteksten, „dat het woord design niet bestond en praktisch nut van meer belang was dan stijl.”

Zo stijlloos als de houten boerenkrukjes zijn de ontwerpen van Hans niet. Maar wat betreft eerlijkheid kunnen ze met het boerendesign vaak wedijveren. Een stoel van Ineke Hans is overduidelijk een stoel, en een theepot heel erg een theepot: geen opsmuk, geen rare fratsen, maar heldere, archetypische vormen.

Soms is Ineke Hans ‘probleemoplosser’. Bij elke opdracht stelt ze zich de vraag of een nieuw product wel echt nodig is. Waarom de zoveelste nieuwe vaas? Een nieuw product, vindt Hans, kan zijn bestaansrecht ontlenen aan innoverende materiaalkeuze, techniek of functionaliteit. Zo ontwierp ze bijvoorbeeld buitenmeubilair van gerecycled plastic. En een opdracht voor een knoflookpers mondde uit in een metalen rollertje. Veel makkelijker schoon te maken en door een speciale legering neutraliseert het roestvrij staal van de roller bovendien de knoflookgeur.

Maar soms is Ineke Hans ontrouw aan haar eigen uitgangspunten en ontwerpt ze voorwerpen die niet direct opvallen door eenvoud, vernieuwende techniek of verrassende functionaliteit. Die ontwerpen – klompen met daaraan een gebreide sok, een boomkapstok van gelaserd staal – schaart Hans op haar tentoonstelling onder het hoofdstuk Plezier & poëzie. In de begeleidende muurtekst zegt ze: „Ook nutteloze objecten kunnen plezierig zijn en daardoor functioneel en ongelooflijk belangrijk.”

Mind-sets geeft een goed overzicht van het werk van Ineke Hans. Een sympathiek oeuvre met markante uitschieters, zoals het ‘Black gold’-servies van zwart porselein. Maar soms zou de ontwerpster kritischer mogen zijn op de producten die haar studio verlaten. Vooral haar voorliefde voor bloemdecoraties gaat snel tegenstaan. Al dat meisjesachtige gedroedel versjofelt bijvoorbeeld haar recente bestek voor Royal VKB.