De hoer als politiek instrument

In Italië slaapt de premier met een hoer en bewijst zo zijn viriliteit. Zij schrijft er een boek over en wordt beroemd. Maar op straat in Rome riskeren hoer en hoerenloper elk 200 euro boete.

Illustratie Sebe Emmelot
Illustratie Sebe Emmelot

Als de grijsblauwe Dacia komt aanrijden, spoedt de Roemeense Isabella zich naar het raampje: „Ik ben vijf weken zwanger”, zegt ze. Ze heeft het gisteren ontdekt. Toen viel ze flauw tijdens haar werk en is ze afgevoerd naar het ziekenhuis. Daar is ze getest. „Wat moet ik doen?” vraagt het 22-jarige meisje aan hulpverleners Morena en Luca die het lot van de vrouwen proberen te verbeteren. „Ik heb al twee kinderen die ik heb moeten afstaan.” Ze werkt al jaren langs de weg en woont in een van de vele nomadenkampen in Rome.

Achter Isabella hebben vier collega’s hun werkattributen uitgespreid op een stuk karton: zilverkleurige, hooggehakte muiltjes, namaak merkhandtassen, cosmetica, water. Ze zitten op een muurtje en maken zich op. Een lange nacht wacht hun aan de Via Palmiro Togliatti die het oostelijk centrum van Rome omarmt. Vooral Roemeense en Nigeriaanse meisjes, veelal slachtoffer van mensenhandel en in handen van meedogenloze pooiers, wachten op klanten.

Prostitutie is toegestaan in Italië maar hier mag het niet, weten ze. „Onbetamelijke en onzedige kleding die veel in de prostitutie worden gebruikt, leidt de weggebruiker af en veroorzaakt veel ongelukken”, zo staat in een gemeentelijke verordening. In andere steden gelden weer andere sancties, en in weer andere is het toegestaan. In Rome riskeren prostituees en klanten op straat een boete van 200 euro. De meisjes, omdat ze zich aanbieden. Klanten als ze stoppen om te onderhandelen, of dames op te pikken.

Twee jaar geleden wilde de nieuwe rechtse regering op ferme wijze het groeiende straatprostitutieprobleem voor eens en altijd oplossen. Er zouden 70.000 straatprostituees zijn, zo schreven media. Buurtbewoners protesteerden tegen hun groeiende aanwezigheid. Het werd veel Italiaanse gezinnen te veel. Altijd maar met hun kinderen op de achterbank langs die vrijwel naakte meisjes langs uitvalwegen van de steden. Prostitutie zou worden verboden, zo beloofde de regering.

Het voorstel kwam van minister Mara Carafagna, ex-showgirl en oogappel van Berlusconi op wiens tv-zenders niets anders dan ‘onbetamelijk en onzedig geklede’ dames te zien zijn. Carafagna wist minister van Emancipatie en Gelijke Behandeling te worden. Maar haar voorgestelde verbod op prostitutie strandde in de slaapkamer van premier Silvio Berlusconi, toen bleek dat hij daar luxe prostituees ontving. Een vrouw beweerde 5.000 euro te hebben gekregen. Een ander nam de ontmoeting op met een cassetterecorder.

„Ik heb nooit betaald voor seks”, zei de premier toen het nieuws naar buiten kwam dat escort Patrizia D’Addario de nacht met hem had doorgebracht. Mannen van zijn statuur hebben het niet nodig om te betalen voor seks, zo stelde hij. Het imago van de premier wankelde, het voorstel tot prostitutieverbod verdween snel in de la. Maar zijn aanhangers bleven hem steunen. „Hij is een echte man. Wat wil je”, zo vergoelijkten ook veel huisvrouwen zijn frivoliteit.

Zo eenvoudig als de meisjes langs de Via Palmiro Togliatti bereikbaar zijn, zo onbenaderbaar blijkt dezer dagen de vrouw die een nacht met de premier doorbracht en alles opnam. De lange, 43-jarige blondine Patrizia D’Addario schreef er een boek over: Gradisca Presidente (‘Hooggeachte president’; maar ook: ‘Ontvang president’). Haar advocaat belooft de schrijfster te benaderen, maar na tientallen telefoontjes blijkt dat „la signora” nu geen interviews geeft. Het is wachten op het volgende boek dat spoedig uitkomt, omdat Berlusconi zijn belofte niet schijnt te zijn nagekomen. Hij zou haar hebben beloofd te helpen bij de verbouwing van een vakantiecomplex in de buurt van Bari.

„Waarom worden wij als hoeren gezien, opgejaagd door de politie en met de nek aangekeken, en verdienen de escorts die het doen met politici en zakenlui handenvol geld? Waarom hebben zij advocaten en zijn het veelgevraagde beroemdheden en moeten wij het doen met pooiers die ons slaan?” Dit is het soort vragen dat Morena en Luca in hun Dacia te horen krijgen van de meisjes aan de Via Palmiro Togliatti en andere uitvalswegen van Rome.

„Ze begrijpen het onderscheid niet”, vertel Morena die met haar straatteam van het project Roxanne contact probeert te leggen met de prostituees, ze voorlichting geeft over gezondheid, en ze folders uitreikt waarop hun rechten staan samengevat en contactnummers van hulpinstanties zijn opgesomd. „Het verschil met luxeprostitutees die zich escort noemen is ook niet te begrijpen”, meent ze. „Het maakt deel uit van de hypocriete manier waarop Italië met prostitutie omgaat.” Vrouwen op straat veroorzaken overlast. De vrijwel ontblote meisjes op tv en de escorts bij de machthebbers zijn een inmiddels onmisbaar instrument om producten te verkopen, deals te sluiten en gunsten los te weken.

Morena reikt wat condooms en glijmiddel uit aan de zwangere Isabella en haar collega’s. Ze legt uit hoe Isabella bij een gratis arts kan komen en dat een abortus in Italië is toegestaan tot de twaalfde week. Dan geeft ze snel gas in haar gemeente-Dacia. Een forse Afrikaanse jongeman heeft zich bij de meisjes gemeld. „Deze jongen is de boodschappenjongen van de pooier. Zelf laten die Albanese, Roemeense en Italiaanse hoerenbazen zich niet meer zien, bang dat ze gearresteerd worden”, zegt Morena. „En wij storen de meisjes nooit als er mannen zijn. Dat is te gevaarlijk voor hen en voor ons”, zo verklaart ze het overhaaste vertrek.

Dertig meisjes bieden zich vanavond aan op deze anderhalve kilometer aan de rand van Rome. Veelal Roemeense vrouwen, een paar Nigeriaanse, een Italiaanse en een handvol Zuid-Amerikaanse transseksuelen. Het is rustig. Weinig klanten. En geen buurtbewoners die spijkers strooien om de hoerenlopers een lekke band te bezorgen.

„Het is crisis”, verzucht de Argentijnse Romina. Met een warme melancholieke glimlach drukt ze rinkelend van alle sierraden haar imposante kunstborstenpartij het open raampje van de Dacia binnen. „Vroeger betaalde een klant wel 40 of 50 euro en gaf hij de cocaïne er gratis bij. Nu willen ze het doen in ruil voor drugs. De standaardprijs is 15 tot 20 euro.”

Romina is 35. Ooit werkte ze in Spanje en Parijs, maar Spanjaarden zijn minder aardig en Parijs is te koud. „Ik voel me hier goed. Italianen zijn hoffelijker dan veel anderen. Ze vragen eerst of ze ergens aan mogen zitten.”

Veel trans zijn die mening toegedaan, vertelt hulpverleenster Morena als we doorrijden. In de Italiaanse samenleving, waar homoseksualiteit nog altijd problematisch is, bieden de Braziliaanse trans uitkomst voor de Italiaanse gays die er een gewoon familieleven op nahouden. Een Braziliaanse trans vertelde Morena dat volgens haar en haar collega’s alle Italiaanse mannen latente gays zijn. „Bij trans die niet volledig zijn omgebouwd hebben klanten de keus: passieve of actieve seks. Vrijwel alle Italiaanse mannen kiezen ervoor zich door de prostituees te laten nemen.”

Ook politici en zakenlieden hebben een zwak voor transseksuelen. Vorig najaar werd Piero Marazzo, de centrum-linkse president van de regio Lazio, betrapt. Vier politieagenten hadden Marazzo gefilmd terwijl hij in de weer was met transseksueel Brenda. Cocaïne leukte het samenzijn op. De video’s kwamen in handen van uitgeverij Mondadori, geleid door de dochter van Berlusconi, Marina. Die gaf ze aan papa. Berlusconi beloofde publiekelijk dat hij de beelden niet zou publiceren. Intussen is Brenda vermoord, zoals ook haar cocaïnedealer en een bevriende trans. Niemand weet door wie. Marazzo moest aftreden.

„Ciao mister Muscolo!” roepen twee Roemeense meisjes en een Italiaanse uitdagend naar de gespierde agent die bij de Dacia stopt. „Ga studeren”, antwoordt de diender. Hij wil weten wat de Dacia bij de vrouwen doet. Een bekeuring zou in het verschiet liggen voor de meisjes en voor ons, als Morena en Luca geen hulpverleners waren geweest. Dagelijks publiceert de gemeente Rome op de site van de krant la Repubblica hoeveel klanten zijn bekeurd, meestal zo’n twintig. Ook de prostituees verzamelen bekeuringen. Maria heeft er al veertig, maar ze heeft er nog nooit een betaald. Zolang je kunt aantonen dat je geen geld hebt, zal de rechter de boete kwijtschelden, zo weet ze. De vrouwen worden niet rijk van hun vak. Bijna allemaal staan ze onder controle van een pooier die hen uitbuit. Bijna allemaal zijn ze door pooiers naar Italië gehaald. Ze wonen veelal in de kampen van de Roma (zigeuners). De enige zekerheid van deze Roemeense meisjes is dat ze als EU-burgers niet kunnen worden uitgezet.

Dat geldt niet voor Jenifer, die even verderop staat. Mooi als een godin, bang als een wezel. Ze is Nigeriaans en maakt deel uit van de groep meisjes die het meest van allen worden onderdrukt. Sinds tien jaar brengen Nigeriaanse bendes hen naar Europa. Daar staan ze volledig onder controle van hun madame, waarbij ze een schuld tot 70.000 euro hebben. Die moeten ze terugverdienen alvorens ze hun vrijheid terugkrijgen. Iets wat vaak jaren duurt. Velen durven niet te vluchten, bang dat madame hen of hun familie iets aandoet met voodoo. Daarom zijn ze ook als de dood voor de politie. Want als die hen oppakt zou madame de goden activeren en vreselijke straffen afdwingen. „We doen er alles aan om ze te bevrijden”, zegt Morena. De wet schrijft voor dat slachtoffers van mensenhandel recht hebben op bescherming en een verblijfsvergunning om te reïntegreren in de samenleving. „Maar dat lukt alleen als ze het zelf willen.”

In de afgelopen tien jaar wist de gemeente Rome 600 seksslavinnen te verlossen. Velen durven het echter niet aan om naar de politie te stappen en hun uitbuiter aan te geven. Ze verkiezen hun lot te dragen. „En van al die vrouwen hier op straat, zijn de Nigeriaanse met afstand de sterkste”, zegt Morena. „Hun incasseringsvermogen is enorm. Ze leven met de dag.”

Met medewerking vanSheila Kamerman.

Dit is deel tien van een serie over prostitutie wereldwijd.